Co ustawa o zawodzie farmaceuty zmienia dla pacjenta?

16 kwietnia 2021 roku weszła w życie ustawa o zawodzie farmaceuty. Farmaceuci byli jedną z ostatnich grup zawodów zaufania publicznego, która nie miała ustawy regulującej ich pracę i rolę w systemie ochrony zdrowia. Dla osób wykonujących ten zawód jest to bardzo ważny dokument. Określany jest on jednak także jako propacjencki. Jakie nowości będą czekać na pacjentów w aptekach w najbliższej przyszłości?

Ustawa reguluje ważne dla farmaceutów kwestie, takie jak uzyskiwanie prawa wykonywania zawodu czy obowiązek rozwoju zawodowego. Definiuje także zawód farmaceuty jako samodzielny zawód medyczny, na co czekano od lat. Z punktu widzenia pacjenta otwiera ona możliwość korzystania z profesjonalnej opieki farmaceutycznej i dodatkowych usług w aptekach.

Opieka farmaceutyczna – na co mogą liczyć pacjenci?

Ustawa o zawodzie farmaceuty otwiera możliwość objęcia pacjentów profesjonalną opieką farmaceuty. Wielu pacjentów uważa, że farmaceuci już się nimi „opiekują”, ponieważ doradzają szeroko w sprawach zdrowia i leków. Jednak "prawdziwa" opieka farmaceutyczna to coś dużo więcej niż tradycyjne porady przy aptecznym okienku.

Opieka farmaceutyczna to proces, który należy dokumentować, czyli prowadzić odpowiednie zapisy dotyczące konkretnego pacjenta i podjętych na jego rzecz czynności. W tym procesie farmaceuta nie działa sam – ma współpracować nie tylko z pacjentem, ale także z jego lekarzem prowadzącym, a w razie potrzeby także z przedstawicielami innych zawodów medycznych.

Opieka farmaceutyczna obejmuje szereg interwencji, które mają zapewnić prawidłowy przebieg leczenia danej osoby.

Czym jest przegląd lekowy?

Przegląd lekowy to kompleksowa analiza wszystkich stosowanych przez Ciebie produktów – leków na receptę i bez, ale także suplementów diety, produktów ziołowych czy wyrobów medycznych. Analizie podlegają zarówno preparaty stosowane stale, jak i te przyjmowane doraźnie. Farmaceuta sprawdzi, czy występują pomiędzy nimi niekorzystne oddziaływania (interakcje) oraz porozmawia z Tobą na temat tego, czy odczuwasz jakieś negatywne skutki terapii.

Przegląd lekowy to okazja do sprawdzenia wszystkich aspektów przyjmowanie leków – pory dnia, łączenia ich z jedzeniem, sposobu zażywania lub aplikacji czy nawet dzielenia postaci leku. Farmaceuta zwróci uwagę na prawidłowe warunki przechowywania leków oraz skontroluje, czy w Twojej apteczce nie ma produktów przeterminowanych.

Przegląd stosowanych leków może znacząco pomóc Ci w przestrzeganiu zaleceń lekarskich. Być może niektóre leki stosujesz niepotrzebnie lub nieprawidłowo albo nie zażywasz tych, które w Twojej sytuacji zdrowotnej są wskazane? Farmaceuta może także porozmawiać z Tobą o kosztach terapii i zaproponować ich optymalizację.

Czytaj więcej: Czy przyjmowanie kilku leków jednocześnie jest bezpieczne? i oglądaj: Wielolekowość i choroby współistniejące a skutki uboczne i interakcje. Jak nie łączyć leków?

Konsultacje farmaceutyczne

Jest to rodzaj rozwiniętej porady, w trakcie której farmaceuta może rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące terapii, a pacjent może uzyskać szczegółowe informacje na temat swoich leków. Konsultacja może mieć także formę instruktażu obsługi sprzętu medycznego takiego jak glukometr, nebulizator, inhalator, pulsoksymetr czy ciśnieniomierz.

Indywidualny plan opieki farmaceutycznej

Jednym ze świadczeń w ramach opieki farmaceutycznej będzie plan opieki. Dokument będzie uszczegóławiał konkretne cele zdrowotne możliwe do osiągnięcia przez pacjenta, uwzględniając problemy, na jakie napotyka on w trakcie swojej terapii. Może być to poprawa kontroli glikemii u cukrzyków, osiągnięcie prawidłowych wyników pomiarów ciśnienia tętniczego czy spadek masy ciała u pacjenta zmagającego się z otyłością.

Na badania diagnostyczne do apteki?

Ustawa przyznaje farmaceutom prawo wykonywania prostych badań diagnostycznych. Będą to testy pomagające ocenić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia i wychwycić ewentualne problemy.

Na ten moment nie jest znany katalog badań, jakie będą wykonywane w aptece – uściśli to dopiero stosowne rozporządzenie. Można przypuszczać, że wzorem innych krajów mogą tutaj zostać dopuszczone badania poziomu glukozy czy cholesterolu we krwi, pomiar masy ciała i wzrostu. W niektórych aptekach za granicą farmaceuci wykonują także badania krzepliwości krwi czy testy na poziom kwasu moczowego. Czytaj więcej: Czym różnią się apteki oraz leki w Polsce i za granicą?

Jedną z istotnych nowości jest zalegalizowanie wykonywania w aptece pomiarów ciśnienia. Jest to jedno z podstawowych badań, często i chętnie wykonywanych, aby szybko ocenić podstawowe parametry układu krążenia.

Wywiad farmaceutyczny - o co może zapytać farmaceuta?

Z pewnością nieraz spotkałeś się w aptece z sytuacją, kiedy farmaceuta przed zaproponowaniem leku lub podczas jego wydawania zadawał szereg pytań dotyczących Twojego zdrowia, nawyków czy już stosowanych leków. Może nawet niekiedy czułeś się nimi zniecierpliwiony (czytaj więcej: 10 zdań, których lepiej nie mówić w aptece). Te działania zostały w ustawie formalnie zdefiniowane jako „wywiad farmaceutyczny”. Farmaceuta prowadzi go w celu uzyskania od pacjenta dodatkowych informacji, aby jak najlepiej dobrać lek bez recepty lub prawidłowo poradzić w zakresie stosowania produktów wydawanych na receptę.

Ustawa precyzuje, że udzielenie porady farmaceutycznej oraz przeprowadzenie wywiadu farmaceutycznego będzie mogło być przeprowadzone zdalnie, na przykład przez telefon lub przez internet. Niewątpliwe wpisuje się to w trend rozwoju e-usług i e-zdrowia, tak potrzebnym w dobie pandemii. Czy zatem przyszłość będzie należała do telefarmacji?

Farmaceuta wystawi receptę w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego

Wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego to jedna z ważniejszych z punktu widzenia pacjentów zmian. Najbardziej skorzystać mogą pacjenci chorujący przewlekle i stale zażywający te same leki.

Usługa polega na tym, że farmaceuta powtarza na recepcie leki, które wcześniej zaordynował lekarz i na jego zlecenie, ale po przeprowadzeniu konsultacji, dzięki której uzyska pewność, że dane preparaty nadal są dla tego pacjenta bezpieczne i skuteczne. W odróżnieniu od recepty farmaceutycznej, której wystawienie jest możliwe już teraz, recepta kontynuowana będzie mogła być zniżkowa. Czytaj więcej: Kiedy farmaceuta może wypisać receptę.

Niestety – możliwość jej wdrożenia pojawi się najpóźniej, bo dopiero po 12 miesiącach od publikacji ustawy, dopiero w styczniu 2022 roku.

W których aptekach będzie można skorzystać z opieki farmaceutycznej?

Aby świadczenie opieki farmaceutycznej było skuteczne i ciągłe, najprawdopodobniej od pacjenta będzie oczekiwać się dobrowolnego wyboru apteki i farmaceuty świadczącego tę usługę na wzór wyboru lekarza rodzinnego.

Ustawa nie obliguje jednak wszystkich aptek do wprowadzenia nowych usług, takich jak opieka farmaceutyczna - będzie to dobrowolne. Apteki zainteresowane świadczeniem opieki farmaceutycznej będą się do niej przygotowywać poprzez szkolenia, kursy kwalifikacyjne i dostosowanie pomieszczeń, aby zapewnić komfort, poufność i odpowiednie wyposażenie.

Z punktu widzenia farmaceutów, doprecyzowania wymagają także kwestie formalne, jak chociażby dokładne zasady dokumentowania procesu opieki farmaceutycznej czy przetwarzania zawartych w niej danych wrażliwych. Nie ma także reguł, na których miałaby opierać się współpraca z innymi zawodami medycznymi i odpowiedzialności za wykonane świadczenie.

Kto będzie płacił za opiekę farmaceutyczną?

W ustawie opieka farmaceutyczna została nazwana świadczeniem zdrowotnym, a nie (jak do tej pory) usługą farmaceutyczną. Ma to znaczenie dlatego, że świadczenie zdrowotne może być finansowane z puli środków NFZ. Na ten moment nie są wskazane źródła finansowania opieki. Refundacja pracy farmaceuty będzie mieć niewątpliwie istotny wpływ na to, czy apteki podejmą się jej wykonywania.

Nie wiadomo na ten moment, jaki model finansowania zostanie przyjęty i czy będzie on obejmował dopłatę ze strony pacjenta.

Czy to prawda, że ustawa o zawodzie farmaceuty wprowadza klauzulę sumienia?

Przy okazji procedowania ustawy o zawodzie farmaceuty pojawiły się nieprawdziwe informacje, że wprowadza ona prawo do odmowy sprzedaży produktów antykoncepcyjnych w oparciu o tak zwaną klauzulę sumienia. Nie jest to prawdą, natomiast nadal farmaceuta ma prawo odmówić sprzedaży leku w określonych przypadkach uwarunkowanych przede wszystkim bezpieczeństwem (czytaj więcej: Wszystko, co musisz wiedzieć o recepcie).

Czy w szpitalu zaopiekuje się nami farmaceuta kliniczny?

Farmaceuta zatrudniony w szpitalu będzie mógł świadczyć usługę farmacji klinicznej kierowaną zarówno do pacjenta, członków jego rodziny, jak i personelu medycznego.

W Polsce jest jednak bardzo niewielu specjalistów w tej dziedzinie. Brakuje także ofert pracy dla nich - mówi się o pojedynczych etatach dla farmaceutów klinicznych na oddziałach polskich szpitali. Czy nowa ustawa to zmieni?

Farmacja kliniczna ta dziedzina dynamicznie rozwijająca się na świecie, a farmaceuci w szpitalach faktycznie pracują "przy łóżkach chorych". Dzięki ich pracy możliwe jest uniknięcie błędów farmakoterapii zarówno klinicznych, jak i ekonomicznych.

Ułatwienia w podjęciu pracy farmaceutom z zagranicy

Ustawa o zawodzie farmaceuty ułatwia podjęcie pracy w Polsce farmaceutom spoza Unii Europejskiej. Drogą do rozpoczęcia kariery zawodowej dla obcokrajowców na być Farmaceutyczny Egzamin Weryfikacyjny, bez konieczności nostryfikacji dyplomu. Zapewne czas pokaże, czy faktycznie zachęci to fachowców – prawdopodobnie głównie ze wschodu – do pracy w naszym kraju.

Farmaceuta będzie mógł podać lek w przypadku zagrożenia życia

Nowością jest możliwość podania leku przez farmaceutę w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia. Dotychczasowe przepisy w sytuacjach awaryjnych umożliwiają farmaceucie wydanie leku bez recepty lub na podstawie samodzielnie wystawionej recepty farmaceutycznej i wydanie potrzebnego preparatu (czytaj więcej: Kiedy farmaceuta może wypisać receptę).

Ustawa nie zawiera katalogu takich leków, ani reguł dotyczących dokumentowania podania preparatu. Można jednak przypuszczać, że chodziłoby tu o podanie leków, takich jak adrenalina w przypadku anafilaksji (czytaj więcej: Jak podać adrenalinę przy wstrząsie anafilaktycznym?), glukagonu w ampułkostrzykawce u cukrzyka (czytaj więcej: Jak podać glukagon cukrzykowi?) czy nitrogliceryny w na błonę śluzową policzka w przypadku napadu dławicy piersiowej.

Czy będzie można zaszczepić się w aptece?

Jednym ze świadczeń zdrowotnych wykonywanych w aptekach miały być szczepienia. Takie zapisy proponowała senacka komisja zdrowia, ale ostatecznie nie znalazły się one w ustawie.

Natomiast zgodnie z ustawą dotyczącą szczególnych rozwiązań w walce z pandemią, farmaceuci będą mogli kwalifikować do szczepienia przeciw COVID-19 oraz wykonywać samo szczepienie, po uzyskaniu odpowiednich kwalifikacji. Można je uzyskać na kursach hybrydowych obejmujących zarówno teorię, jak i praktykę. Farmaceuci będą mogli wykonywać szczepienia przeciwko COVID-19 zarówno w aptekach, jak i w punktach szczepień, gdzie dołączą do zespołów szczepiennych (czytaj więcej: Jak zaszczepić się na COVID-19).

Możliwość zaszczepienia się w aptece przeciwko innym chorobom (np. przeciw grypie) nie jest wykluczona w przyszłości - pojawiły się informacje, że jest wola polityczna, aby tak się stało.

Kiedy nowe usługi pojawią się w aptekach?

Zapisy ustawy zaczęły obowiązywać 16 kwietnia 2021 roku, za wyjątkiem przepisu o możliwości wystawiania przez farmaceutów recept kontynuowanych, który wejdzie w życie dopiero 16 stycznia 2022 roku.

Jako pierwszą z usług opieki farmaceutycznej, która miałaby zostać wprowadzona w polskich aptekach w formie pilotażu finansowanego ze środków publicznych Ministerstwo Zdrowia wymieniło usługę przeglądu lekowego.

Ministerstwo Zdrowia o opiece farmaceutycznej 

Resort zdrowia na początku kwietnia opublikował specjalny raport dotyczący opieki farmaceutycznej, który wskazuje - obok wspomnianych przeglądów lekowych, szczepień w aptekach i recepty kontynuowanej - na możliwość sukcesywnego wprowadzania kolejnych usług w aptekach kierowanych do pacjentów. Wymieniono świadczenia takie jak:

  • Nowy Lek, rodzaj poradnictwa towarzyszącego wydaniu pacjentowi po raz pierwszy leku, którego wcześniej nigdy nie stosował. Może to być związane ze zdiagnozowaniem nowej choroby lub ze zmianą dotychczasowego leczenia. Ma ona na celu dostarczenie choremu wszystkich informacji na temat rozpoczynanej terapii i wsparcie w przestrzeganiu zaleceń terapeutycznych w pierwszych tygodniach jej stosowania.
  • Program Drobne Dolegliwości, polegający na konsultacji farmaceutycznej w przypadku wystąpienia u pacjenta niektórych łagodnych lub umiarkowanych dolegliwości, które mogą być leczone w sposób uporządkowany pod nadzorem farmaceuty, także wybranymi preparatami z katalogu leków na receptę.
  • Przekrojowe kwestionariusze badania społeczeństwa związane z programem profilaktyki chorób układu krążenia, usługa polegająca na pozyskiwaniu przez farmaceutów danych niezbędnych do włączania pacjentów do programów zapobiegania chorobom.

Apteka to nie „sklep z lekami”

Apteka jest w świetle prawa placówką ochrony zdrowia. Na pewno można zgodzić się ze stwierdzeniem, że często to farmaceuta jest pierwszą osobą, do której pacjent zwraca się z prośbą o poradę dotyczącą zdrowia. Głównym zamierzeniem wprowadzonych ustawą o zawodzie farmaceuty zmian jest wykorzystanie potencjału farmaceutów i wzmocnienie roli aptek w systemie ochrony zdrowia.

Wyślij mi powiadomienie email o każdym nowym artykule

@

Nie będą wysyłane inne maile. Polityka Prywatności.

Koronawirus - kiedy będzie lek i szczepionka?

Mimo że choroba wywoływana przez koronawirusa SARS-CoV-2 (2019-nCoV) ma ciężki przebieg tylko u 15-20% zarażonych, a jej śmiertelność wynosi niecałe 3%, w walkę z nią zaangażowanych jest wiele firm farmaceutycznych i ośrodków badawczych, które niestrudzenie pracują nad wynalezieniem skutecznego leku i szczepionki na COVID-19.

Medyczna marihuana - sytuacja pacjentów po ponad 3 latach od legalizacji

Po ponad 3 latach od legalizacji medycznej marihuany w Polsce i 2 latach od wprowadzenia na rynek pierwszego surowca, sprawdzamy jak wygląda obecnie sytuacja dostępu do leczenia suszem konopi medycznych w Polsce. Rozmawiamy z dyrektorami firm zajmujących się produkcją suszu, z lekarzem medycyny bólu i farmaceutką na co dzień mającą styczność z surowcem w aptece.

Co po COVID-19: powikłania

Czy osoba, która przechorowała COVID-19 i jest ozdrowieńcem, może od razu cieszyć się pełnią zdrowia? Niekiedy okazuje się, że to nie sama infekcja, ale powrót do formy może okazać się prawdziwym wyzwaniem. Coraz częściej mówi się o powikłaniach po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. Czym jest zespół Post-COVID i czy można go wyleczyć?

COVID-19: w poszukiwaniu tlenu

Zderzenie z trzecią falą epidemii nasuwa myśl: co będzie, jeśli się zarażę i będę musiał walczyć z COVID-19 o każdy oddech? Jak pomogę bliskiej osobie? Media codziennie donoszą o pacjentach, którym publiczna ochrona zdrowia nie była w stanie udzielić szybkiej pomocy. Z myślą o przetrwaniu w trudnej chwili, pacjenci biorą sprawy w swoje ręce: kupowane są pulsoksymetry, rośnie także gwałtownie zainteresowanie tlenem medycznym.

Jak zanieczyszczając środowisko, niszczymy sobie zdrowie?

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), zdrowiem nazywamy ogólne dobre samopoczucie, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. W ogromnej mierze zależy ono od czynników, które na nas oddziałują - od otaczającego środowiska. Dlatego jego zanieczyszczenie i nadmierna eksploatacja nie pozostają bez wpływu na jakość życia, a nawet zachowanie zdrowia. Czy możemy jeszcze cofnąć zniszczenia, jakich ludzkość dokonała na przyrodzie, by cieszyć się lepszym zdrowiem?