Przewodnik po lekach przeciwzakrzepowych

Czym są leki przeciwzakrzepowe i kto powinien je stosować? Kiedy trzeba przyjmować antykoagulanty i jakie są przeciwwskazania do ich stosowania? Czy leki przeciwzakrzepowe dostępne są wyłącznie na receptę? Na te i inne pytania odpowiadamy w naszym przewodniku.

Co to są leki przeciwzakrzepowe?

Leki przeciwzakrzepowe, czyli inaczej leki na rozrzedzenie krwi, to duża grupa preparatów, których głównym celem jest hamowanie zlepiania się płytek krwi i przeciwdziałanie niebezpiecznym zakrzepom. Leki te stosowane są, m.in. w celu zapobiegania i leczenia choroby zakrzepowo-zatorowej oraz w leczeniu schorzeń objawiających się nadmierną krzepliwością krwi.

Kto powinien stosować leki przeciwzakrzepowe?

  • osoby narażone na wystąpienie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, m.in. zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej, niedokrwiennego udaru mózgu,
  • pacjenci z chorobą niedokrwienną serca,
  • osoby z miażdżycą naczyń,
  • osoby po zawale serca,
  • osoby długotrwale unieruchomione, np. nieprzytomne w ciężkim stanie klinicznym, osoby starsze,
  • osoby po wypadkach, u których wymagane jest noszenie opatrunku gipsowego,
  • pacjenci przechodzące duże operacje chirurgiczne, takie jak wymiana stawu biodrowego lub kolanowego,
  • chorzy poddawani zabiegom kardiochirurgicznym, takim jak np. wszczepienie sztucznej zastawki serca.

Jakie są rodzaje leków przeciwzakrzepowych?

Leki przeciwzakrzepowe dostępne na receptę

Antagoniści witaminy K: acenokumarol (np. Acenocumarol WZF, Sintrom) i warfaryna (np. Warfin). Działanie tych leków polega na hamowaniu syntezy czynników krzepnięcia krwi w wątrobie, dzięki czemu proces krzepnięcia nie jest aktywowany. Leki te wymagają monitorowania parametrów krzepnięcia, głównie protrombinowego czasu krzepnięcia (PT) wyrażonego jako INR.

Leki hamujące aktywność trombiny: heparyna niefrakcjonowana (stosowania dawniej, obecnie niedostępna), heparyna drobnocząsteczkowa (np. enoksaparyna - Clexane, Neoparin), syntetyczne analogi hirudyny (np. Angiox) oraz dabigatran (np. Pradaxa). Leki te dezaktywują trombinę, przez co traci ona swoje właściwości antykoagulacyjne.

  • Heparyna niefrakcjonowana była podawana podskórnie, dożylnie lub miejscowo na skórę. Ze względu na ryzyko wystąpienia krwiaka nie wolno podawać jej domięśniowo. Na początku stosowania wymaga kontrolnych badań laboratoryjnych krwi, określającego czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT). Obecnie została zastąpiona bezpieczniejszą i bardziej nowoczesną heparyną drobnocząsteczkową, która podawana jest wyłącznie podskórnie (pacjent sam może wykonać zastrzyk) i nie wymaga kontroli parametrów krzepnięcia.
  • Syntetyczne analogi hirudyny, np. biwalirudyna, stosowane są wyłącznie w warunkach szpitalnych, dlatego leki, jak np. Angiox, nie są dostępne w aptekach.
  • Dabigatran dostępny jest w postaci tabletek doustnych. Lek stosowany jest głównie u pacjentów w zapobieganiu zakrzepicy przed lub po zabiegu alloplastyki, czyli wymiany zużytej głowy kości udowej na metalową lub ceramiczną i zastąpieniu panewki stawowej plastikową lub metalową wkładką. Nie wymaga kontroli czynników krzepnięcia.

Bezpośrednie inhibitory czynnika Xa przyjmowane doustnie: rywaroksaban (np. Xarelto), apiksaban (np. Eliquis). Leki te przyjmowane są doustnie. Poprzez hamowanie aktywności czynnika Xa, zapobiegają wytwarzaniu trombiny, a tym samym przeciwdziałają powstawaniu zakrzepu. Stosowane są głównie u pacjentów po zabiegach chirurgicznych. Nie wymagają kontroli czynników krzepnięcia.

Leki przeciwzakrzepowe dostępne bez recepty

Leki przeciwzakrzepowe z kwasem acetylosalicylowym, np. AcardPolocard, Proficar. Działanie leku polega na selektywnym hamowaniu enzymu cyklooksygenazy 1 (COX-1), dzięki czemu aktywność tromboksanu (substancja biologicznie czynna powodująca zlepianie się płytek krwi) zostaje zahamowana, co zapobiega tworzeniu skrzepów i zatorów w naczyniach wieńcowych i zmniejsza ryzyko wystąpienia zawału serca.

Heparyna niefrakcjonowana do stosowania miejscowego na skórę, np. Lioton, Fortiven Activ Gel, Heparizen, Heparin-Hasco. Heparyna w postaci maści i żelu wykorzystywana jest do miejscowego stosowania w przypadku zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych, w terapii żylaków kończyn dolnych oraz urazach tkanek miękkich, widocznych na skórze jako siniaki.

Kto nie powinien stosować leków przeciwzakrzepowych?

  • pacjenci ze skazą krwotoczną wrodzoną lub nabytą,
  • pacjenci uczuleni na leki przeciwzakrzepowe,
  • osoby ze świeżym krwawieniem wewnątrzczaszkowym,
  • pacjenci przed planowanym zabiegiem chirurgicznym,
  • osoby, u których stwierdzono samoistne lub pourazowe krwawienie podpajęczynówkowe,
  • pacjenci z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, u których istnieje wysokie ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego,
  • pacjenci z guzami mózgu lub bezpośrednio po operacji mózgu, narządu wzroku lub rdzenia kręgowego,
  • cierpiący na retinopatię cukrzycową,
  • kobiety ciężarne nie mogą stosować leków z grupy antagonistów witaminy K, gdyż mają one działanie teratogenne (powodujące wady rozwojowe płodu),
  • pacjenci z ostrym zapaleniem osierdzia lub rozwarstwieniem aorty.

Jakie działania niepożądane mają leki przeciwzakrzepowe?

  • wzrost ryzyka krwawień, np. z przewodu pokarmowego,
  • zaburzenia ze strony układu pokarmowego, takie jak m.in. nudności, wymioty czy biegunka,
  • pogorszenie parametrów wątrobowych,
  • priapizm (bolesny, uporczywy wzwód członka),
  • zmęczenie, uczucie duszności, bladość skóry,
  • krwawienie z nosa,
  • krwawienie dziąseł.

Z jakimi lekami i suplementami lepiej nie łączyć leków przeciwzakrzepowych?

Czy przyjmując leki przeciwzakrzepowe mogę zaszczepić się przeciw COVID-19?

Przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych (podobnie jak występowanie zaburzeń krzepnięcia) nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia przeciw COVID-19. Jest to jednak sytuacja wymagająca szczególnej ostrożności, podobnie jak w przypadku innych szczepionek podawanych domięśniowo, gdyż wiąże się z ryzykiem wystąpienia krwiaka w miejscu wstrzyknięcia. Aby zminimalizować ryzyko powstania krwiaka, należy po szczepieniu mocno uciskać miejsce wstrzyknięcia przez co najmniej 2 minuty. 

Czy leki przeciwzakrzepowe są bezpieczne?

Stosowanie leków przeciwzakrzepowych starej generacji (acenokumarol i warfaryna) niesie za sobą większe ryzyko wystąpienia krwawień, w porównaniu z lekami nowej generacji (riwaroksaban, apiksaban), ponadto wymaga monitorowania czynników krzepnięcia, co może być uciążliwe dla pacjentów. Niewątpliwą zaletą leków przeciwzakrzepowych starej generacji jest możliwość szybkiego odwrócenia efektu przeciwzakrzepowego, co jest szczególnie ważne w sytuacji przedawkowania, krwawień samoistnych lub pourazowych oraz pilnych procedur zabiegowych.

Niestety, jak do tej pory nie wynaleziono antidotum pozwalającego zahamować przeciwzakrzepowe działanie leków przeciwzakrzepowych nowej generacji, zatem nie ma możliwości zatrzymania krwotoku powstałego, np. na skutek wypadku czy przedawkowania, u pacjentów przyjmujących te leki.

Aby terapia z użyciem leków przeciwzakrzepowych była skuteczna i bezpieczna, należy ściśle przestrzegać dawkowania i pozostawać pod kontrolą lekarza w trakcie całego okresu leczenia, a w razie wystąpienia niepokojących objawów niepożądanych, należy natychmiast skonsultować się ze specjalistą.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 01.04.2021 17:07:41

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Jak porównać ceny, kiedy wszystkie są ukryte?
Jak porównać ceny kiedy wszystkie są ukryte?
odpowiada Olga Sierpniowska

Czy Neoparin może spowodować zmniejszenie opuchlizny nóg?
Moja Mama miła podany lek Neoparin na krwiaki które były skutkiem upadku.Zauważyłam,ze w tym czasie znacznie zmniejszyła się opuchlizna nóg (od stóp d...
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Czy można łączyć Galvenox z Pradaxą?
Czy można używać galwenox z pradaxą
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Czy mogę stosować tran i Xarelto?
Zazywam tran profilaktycznie nikt sie mnie z lekarzy o to nie pytal,a biore od miesiaca xarelto,czy oddstawic przyjmowanie tranu na czas xarelto?
odpowiada Anna Tyrańska

Czy warto profilaktycznie brać Acard żeby nie dostać zakrzepicy po szczepionce AstraZeneca?
Czy skoro szczepionka na COVID-19 AstraZeneca może powodować zakrzepicę, czy nie warto by było pobrać np. Acard przez kilka tygodni przed szczepieniem...
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Jakie tabletki można brać zamiast zastrzyków Neoparin?
Mam pytanie co mogę brać za tabletki zamiast zastrzyków ostatnio się mega zarazilem i chce tabletki
odpowiada Katarzyna Domagała

Na Twoje pytania w temacie przewodnik po lekach przeciwzakrzepowych odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.