Cynk

Cynk, obok żelaza, jest zaliczany do najważniejszych mikroelementów w organizmie. Poza wspieraniem odporności, cynk przyśpiesza gojenie ran, wspomaga płodność oraz wspiera prawidłowe widzenie. Kto jest narażony na niedobory cynku? Jakie są objawy niedoboru cynku? Czy w czasie pandemii koronawirusa warto suplementować cynk?

Funkcje cynku w organizmie

  • Wspomaga odporność - cynk jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego. Jego niedobór zwiększa podatność na infekcje.
  • Przyśpiesza gojenie ran - reguluje syntezę kolagenu i białek.
  • Wspiera wzrok - dzięki właściwościom przeciwutleniającym zapobiega uszkodzeniom siatkówki i opóźnia progresję zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) i związanej z nią utraty wzroku.
  • Wspomaga płodność - zwiększa produkcję plemników u mężczyzn i reguluje cykl miesiączkowy u kobiet.

Cynk na przeziębienie - czy jest skuteczny?

Uważa się, że cynk stosowany w formie tabletek do ssania, przyjęty w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów, takich jak katar, kichanie, ból i drapanie w gardle, skraca czas trwania i zmniejsza ich nasilenie.

Nie ma oficjalnych wytycznych odnośnie dawkowania w tym wskazaniu. Za skuteczne uznaje się stosowanie 80-90 mg cynku na dobę, w postaci tabletek do ssania przyjmowanych co 2 godziny w ciągu dnia.

Tabletki należy ssać, nie należy ich połykać, ponieważ zgodnie z hipotezą naukowców, cynk uwalniany w jamie ustnej działa poprzez bezpośrednie hamowanie wiązania i replikacji rhinowirusów będących najczęstszą przyczyną przeziębienia.

Czy cynk zapobiega infekcjom?

Wiadomo, że niedobory cynku sprzyjają występowaniu infekcji. Badania nad skutecznością długotrwałej suplementacji cynkiem w profilaktyce chorób przeziębieniowych potwierdziły jej pozytywny wpływ w zapobieganiu infekcjom wśród małych dzieci i osób powyżej 55 roku życia. W tym przypadku forma podania (tabletki do ssania, tabletki do połykania) nie ma znaczenia.

Czy cynk jest skuteczny w walce z koronawirusem?

Nie ma dowodów potwierdzających skuteczność cynku w leczeniu pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2, stąd brak oficjalnych wytycznych odnośnie suplementacji cynku u pacjentów z COVID-19.

Badania potwierdziły jednak, że u chorych zakażonych wirusem SARS-CoV-2, u których stwierdzano znaczne niedobory cynku, prawdopodobieństwo ciężkiego przebiegu choroby i wystąpienia powikłań było wyższe. Należy więc zadbać o prawidłowo zbilansowaną dietę, a u pacjentów narażonych na niedobór cynku warto rozważyć dodatkową suplementację.

Źródła cynku w pożywieniu

  • ostrygi, krab, homar
  • wołowina
  • kurczak
  • rośliny strączkowe
  • pestki dyni, słonecznika, migdały
  • gorzka czekolada, kakao, itd.

Kto jest narażony na niedobór cynku?

Objawy niedoboru cynku

  • Osłabienie odporności
  • Utrata apetytu, spadek masy ciała, osłabienie
  • Wypadanie włosów, łamliwość paznokci, pogorszenie stanu skóry
  • Opóźnienie dojrzewania płciowego i wzrostu u dzieci

Badanie poziomu cynku - kto powinien je wykonać?

Okresowe badania poziomu cynku zaleca się osobom z grup ryzyka niedoboru oraz u osób, u których obserwuje się objawy niedoboru tego pierwiastka. Poziom cynku w organizmie określa się na podstawie próbki krwi, rzadziej próbki włosa.

Czym kierować się wybierając preparat z cynkiem w aptece?

  • Postać preparatu - w przypadku przeziębienia stosuje się cynk w postaci tabletek do ssania lub syropów, w uzupełnianiu niedoborów i profilaktyce infekcji zaleca się formę tabletek tradycyjnych bądź kapsułek.
  • Rodzaj soli cynku – dobrze przyswajalne są organiczne sole, np. glukonian cynku, cytrynian cynku, asparginian cynku, pikolinian cynku bądź cynk w postaci chelatu, np. diglicynian cynku.
  • Zawartość jonów cynku w pojedynczej dawce preparatu - ilość cynku w zależności od rodzaju preparatu waha się w granicach 5-50 mg. Wśród suplementów diety najczęściej spotyka się preparaty zawierające 15 mg cynku. Rekomendowane dzienne spożycie (RDA) cynku dla populacji Polski wynosi 8 mg dla kobiet i 11 mg dla mężczyzn. Maksymalne tolerowane dzienne spożycie (ang. Tolerable upper intake level, UL) cynku dla osób dorosłych bez niedoborów jest równe 40 mg.
  • Zawartość innych witamin i pierwiastków – w preparatach wspierających odporność, poza cynkiem można znaleźć m.in. witaminy A, C i D, laktoferynę czy selen. Występują także preparaty zawierające połączenie cynku i miedzi - długotrwała suplementacja cynku ogranicza wchłanianie miedzi, prowadząc do jej niedoborów.
  • Rodzaj preparatu - wybierając lek, masz pewność, że zawartość cynku jest zgodna z deklarowaną, a jakość produktu jest kontrolowana na każdym etapie produkcji. Sięgając po suplement diety, wybieraj produkty renomowanych producentów, wytwarzane w standardach odpowiadających produkcji leków - w razie wątpliwości odwiedź stronę internetową producenta w poszukiwaniu dodatkowych informacji.

Najczęstsze interakcje cynku z lekami

  • Antybiotyki tetracyklinowe (np. doksycyklina, minocyklina) - hamowanie wchłanianie zarówno cynku, jak i antybiotyku. Antybiotyk należy przyjąć co najmniej 2 godziny przed lub 4-6 godzin po przyjęciu cynku.
  • Diuretyki tiazydowe (chlortalidon, hydrochlorotiazyd) - wzrost wydalania cynku z moczem o 60%. Zalecane monitorowanie poziomu cynku w organizmie.
  • Żelazo - ograniczenie wchłaniania cynku przez leki i suplementy diety zawierające żelazo w dawce powyżej 25 mg. Przyjmowanie preparatów żelaza pomiędzy posiłkami pomaga zmniejszyć jego wpływ na wchłanianie cynku.

Czy można przedawkować cynk?

Suplementacja cynku w dawkach nie przekraczających 40 mg na dobę jest uważana za bezpieczną. 

Cynk przyjęty w dawce powyżej 200 mg na dobę może wywołać objawy ostrej toksyczności obejmujące wymioty, bóle brzucha, biegunkę, bóle głowy, zmęczenie i senność. 

Długotrwałe stosowanie cynku w dawkach 50-150 mg może wiązać się z wystąpieniem niedoboru miedzi powodującego anemię, obniżeniem poziomu HDL - "dobrego cholesterolu" i osłabieniem układu odpornościowego. 

redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.

ostatnia zmiana: 28.03.2021 22:04:54

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.