Antykoncepcja

Mianem antykoncepcji określamy wszystkie działania i środki mające na celu zapobiegnięcie zajścia w ciążę. Obecnie dysponujemy bardzo wieloma metodami antykoncepcji, jednak należy pamiętać, że każda z nich powinna być dobrana indywidualnie do potrzeb i stanu zdrowia zarówno kobiety, jak i mężczyzny.

Metody naturalne

Naturalne metody antykoncepcji opierają się na obserwacji cyklu miesiączkowego kobiety, co pozwala określić dni płodne i niepłodne. Istnieje kilka typów tego rodzaju antykoncepcji, wśród których najpopularniejsze to:

  • metoda termiczna – polega na codziennym pomiarze temperatury ciała i wyznaczeniu dni płodnych oraz niepłodnych z wykorzystaniem faktu, że tuż przed owulacją ciepłota ciała spada o około 0,2-0,3 st. C, a po owulacji – wzrasta z powrotem o około 0,1-0,4 st. C,
  • metoda Billingsów – opiera się na obserwacji konsystencji śluzu szyjkowego w dni płodne i niepłodne,
  • metoda objawowo-termiczna – łączy w sobie dwie powyższe metody, przy czym dodatkowo kobieta zwraca uwagę na objawy mogące świadczyć o owulacji, np. ból w dolnych partiach brzucha na krótko przed owulacją,
  • metoda Ogino-Knausa, tzw. kalendarzyk małżeński – polega na obserwacji wielu cykli miesiączkowych, na podstawie czego wyznacza się dni płodne i niepłodne (metoda ta sprawdza się jedynie w bardzo regularnych cyklach miesiączkowych).

Stosowanie powyższych metod antykoncepcji jest dość uciążliwe, a ponadto wymaga doskonałej znajomości fizjologii własnego ciała przez kobietę.

Metody chemiczne

Do metod chemicznych antykoncepcji zaliczamy:

  • żele,
  • pianki,
  • kremy,
  • globulki,
  • gąbki dopochwowe (raczej trudno dostępne).

Wszystkie te preparaty aplikuje się do pochwy, a zawarte w nich związki chemiczne (najczęściej nonoksynol-9) upośledzają czynność plemników oraz zagęszczają śluz szyjkowy.

Wadą tego typu antykoncepcji jest możliwość wywołania uczulenia zarówno u kobiety, jak i mężczyzny.

Metody mechaniczne

Wśród mechanicznych metod antykoncepcyjnych możemy wyróżnić:

Środki te, tworząc mechaniczną barierę, uniemożliwiają kontakt plemników z drogami rodnymi kobiety. Należy jednakże pamiętać o ich właściwym stosowaniu (szczególnie ważne jest to w przypadku kapturka naszyjkowego oraz błony dopochwowej, które muszą być założone w umiejętny sposób).

Wkładki wewnątrzmaciczne bezhormonalne (tzw. spirale bezhormonalne)

Są to plastikowe wkładki w kształcie litery T, pokryte najczęściej miedzią (czasem występuje dodatek srebra lub cynku). Uwalniane jony miedzi mają działanie plemnikobójcze oraz zmieniają strukturę śluzu szyjkowego, co zapewnia skuteczną antykoncepcję na okres 3-5 lat.

Wkładki tego typu są też jedną z form antykoncepcji awaryjnej (patrz niżej).

Metody hormonalne

Metody hormonalne antykoncepcji polegają na stosowaniu preparatów zawierających syntetyczne hormony płciowe, które przenikają do organizmu kobiety, indukując hamowanie owulacji oraz zagęszczenie śluzu szyjkowego. Hormony mogą być przyjmowane w następujących postaciach:

Więcej o hormonalnych metodach antykoncepcji możesz przeczytać w artykule Antykoncepcja hormonalna.

Metody chirurgiczne (sterylizacja)

W przypadku mężczyzn zabieg sterylizacji nazywany jest wazektomią i polega na podwiązaniu lub przecięciu nasieniowodów.

W przypadku kobiet zabieg sterylizacji polega na podwiązaniu lub przecięciu jajowodów.

W części przypadków metody te są odwracalne, tzn. można przywrócić płodność z powrotem, ale nie udaje się to u 100% pacjentów.

Antykoncepcja awaryjna (postkoitalna, po stosunku)

Antykoncepcja postkoitalna wykorzystywana jest w sytuacji, gdy doszło do stosunku płciowego bez zabezpieczenia. Możemy wyróżnić dwa rodzaje tego typu antykoncepcji:

  • metoda hormonalna – preparaty w formie tabletek jednoskładnikowych oraz dwuskładnikowych; hormony zawarte w takich tabletkach opóźniają jajeczkowanie oraz powodują zmiany w śluzie dróg rodnych, co utrudnia zapłodnienie. Ze względu na lepszą tolerancję, preferowane są preparaty jednoskładnikowe, np. ellaOne, Escapelle, Postinor-Duo,
  • wkładki wewnątrzmaciczne z miedzią – dostępne bez recepty, ale muszą być założone przez lekarza/pielęgniarkę do 5 dni po stosunku.

Należy pamiętać, że tabletki postkoitalne zawierające hormony należy traktować jako ostateczną metodę antykoncepcji. Preparaty tego typu mogą wywoływać groźne skutki uboczne, jak np. krwawienia, bóle mięśni czy zaburzenia widzenia, dlatego preparatów tych należy używać jak najrzadziej i tylko w uzasadnionych przypadkach.

W razie jakichkolwiek wątpliwości, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Literatura

  1. Red. Janiec W.: Kompendium farmakologii. PZWL, Warszawa 2015.
  2. Koziara J.: Zasady ogólne stosowania antykoncepcji. Nowe metody antykoncepcji hormonalnej. Dostępny w Internecie: http://www.leksykon.com.pl/images/PDF/antykoncepcja.pdf [07.09.2017]

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Dina Dąbrowska
ostatnia zmiana: 15.05.2018 11:08:26

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o. o.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.

Najnowsze pytania

Axia czy Axia Forte?
Witam, jakiś czas temu zrealizowałam w aptece receptę na tabletki Axia Forte i z trzech opakowań jedno okazało się być zwykłą Axia i teraz moje pytani...
odpowiada Olga Sierpniowska

sklad
Czy kazda tabletka ma taka sama ilosc substancji czynnych? (oczywiscie poza tabletkami placebo?)
odpowiada Katarzyna Borkowska

nuvaring
Witam w jakiej cenie jest nuvaring?
odpowiada Agnieszka Soroko

Axia conti
Mam pytanie ? czy to jest normalne aby biorąc te tabletki antykoncepcyjne nie mieć wogóle miesiaczki?Gdyż w moim przypadku tak własnie jest.Prosze o ...
odpowiada Agnieszka Soroko

Ellaone
Czy tabletki Ellaone można kupić w Warszawie bez recepty?
odpowiada Olga Sierpniowska

refundacja leków przy prywatnych wizytach
Czy na prywatnej wizycie ginekologicznej lekcypriodol będzie pełnopłatny tzn na 100%, czy refundacja też przysługuje?
odpowiada Olga Sierpniowska

Na Twoje pytania w temacie antykoncepcja odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Powiązane artykuły

Antykoncepcja hormonalna
Katarzyna Boruch, mgr farm.