Antykoncepcja

Mianem antykoncepcji określamy wszystkie działania i środki mające na celu zapobiegnięcie zajścia w ciążę. Obecnie dysponujemy bardzo wieloma metodami antykoncepcji, jednak należy pamiętać, że każda z nich powinna być dobrana indywidualnie do potrzeb i stanu zdrowia zarówno kobiety, jak i mężczyzny.

Metody naturalne

Naturalne metody antykoncepcji opierają się na obserwacji cyklu miesiączkowego kobiety, co pozwala określić dni płodne i niepłodne. Istnieje kilka typów tego rodzaju antykoncepcji, wśród których najpopularniejsze to:

  • metoda termiczna – polega na codziennym pomiarze temperatury ciała i wyznaczeniu dni płodnych oraz niepłodnych z wykorzystaniem faktu, że tuż przed owulacją ciepłota ciała spada o około 0,2-0,3 st. C, a po owulacji – wzrasta z powrotem o około 0,1-0,4 st. C,
  • metoda Billingsów – opiera się na obserwacji konsystencji śluzu szyjkowego w dni płodne i niepłodne,
  • metoda objawowo-termiczna – łączy w sobie dwie powyższe metody, przy czym dodatkowo kobieta zwraca uwagę na objawy mogące świadczyć o owulacji, np. ból w dolnych partiach brzucha na krótko przed owulacją,
  • metoda Ogino-Knausa, tzw. kalendarzyk małżeński – polega na obserwacji wielu cykli miesiączkowych, na podstawie czego wyznacza się dni płodne i niepłodne (metoda ta sprawdza się jedynie w bardzo regularnych cyklach miesiączkowych).

Stosowanie powyższych metod antykoncepcji jest dość uciążliwe, a ponadto wymaga doskonałej znajomości fizjologii własnego ciała przez kobietę.

Metody chemiczne

Do metod chemicznych antykoncepcji zaliczamy:

  • żele,
  • pianki,
  • kremy,
  • globulki,
  • gąbki dopochwowe (raczej trudno dostępne).

Wszystkie te preparaty aplikuje się do pochwy, a zawarte w nich związki chemiczne (najczęściej nonoksynol-9) upośledzają czynność plemników oraz zagęszczają śluz szyjkowy.

Wadą tego typu antykoncepcji jest możliwość wywołania uczulenia zarówno u kobiety, jak i mężczyzny.

Metody mechaniczne

Wśród mechanicznych metod antykoncepcyjnych możemy wyróżnić:

Środki te, tworząc mechaniczną barierę, uniemożliwiają kontakt plemników z drogami rodnymi kobiety. Należy jednakże pamiętać o ich właściwym stosowaniu (szczególnie ważne jest to w przypadku kapturka naszyjkowego oraz błony dopochwowej, które muszą być założone w umiejętny sposób).

Wkładki wewnątrzmaciczne bezhormonalne (tzw. spirale bezhormonalne)

Są to plastikowe wkładki w kształcie litery T, pokryte najczęściej miedzią (czasem występuje dodatek srebra lub cynku). Uwalniane jony miedzi mają działanie plemnikobójcze oraz zmieniają strukturę śluzu szyjkowego, co zapewnia skuteczną antykoncepcję na okres 3-5 lat.

Wkładki tego typu są też jedną z form antykoncepcji awaryjnej (patrz niżej).

Metody hormonalne

Metody hormonalne antykoncepcji polegają na stosowaniu preparatów zawierających syntetyczne hormony płciowe, które przenikają do organizmu kobiety, indukując hamowanie owulacji oraz zagęszczenie śluzu szyjkowego. Hormony mogą być przyjmowane w następujących postaciach:

Więcej o hormonalnych metodach antykoncepcji możesz przeczytać w artykule Antykoncepcja hormonalna.

Metody chirurgiczne (sterylizacja)

W przypadku mężczyzn zabieg sterylizacji nazywany jest wazektomią i polega na podwiązaniu lub przecięciu nasieniowodów.

W przypadku kobiet zabieg sterylizacji polega na podwiązaniu lub przecięciu jajowodów.

W części przypadków metody te są odwracalne, tzn. można przywrócić płodność z powrotem, ale nie udaje się to u 100% pacjentów.

Antykoncepcja awaryjna (postkoitalna, po stosunku)

Antykoncepcja postkoitalna wykorzystywana jest w sytuacji, gdy doszło do stosunku płciowego bez zabezpieczenia. Możemy wyróżnić dwa rodzaje tego typu antykoncepcji:

  • metoda hormonalna – preparaty w formie tabletek jednoskładnikowych oraz dwuskładnikowych; hormony zawarte w takich tabletkach opóźniają jajeczkowanie oraz powodują zmiany w śluzie dróg rodnych, co utrudnia zapłodnienie. Ze względu na lepszą tolerancję, preferowane są preparaty jednoskładnikowe, np. ellaOne, Escapelle, Postinor-Duo,
  • wkładki wewnątrzmaciczne z miedzią – dostępne bez recepty, ale muszą być założone przez lekarza/pielęgniarkę do 5 dni po stosunku.

Należy pamiętać, że tabletki postkoitalne zawierające hormony należy traktować jako ostateczną metodę antykoncepcji. Preparaty tego typu mogą wywoływać groźne skutki uboczne, jak np. krwawienia, bóle mięśni czy zaburzenia widzenia, dlatego preparatów tych należy używać jak najrzadziej i tylko w uzasadnionych przypadkach.

W razie jakichkolwiek wątpliwości, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Literatura

  1. Red. Janiec W.: Kompendium farmakologii. PZWL, Warszawa 2015.
  2. Koziara J.: Zasady ogólne stosowania antykoncepcji. Nowe metody antykoncepcji hormonalnej. Dostępny w Internecie: http://www.leksykon.com.pl/images/PDF/antykoncepcja.pdf [07.09.2017]

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Dina Dąbrowska
ostatnia zmiana: 15.05.2018 11:08:26

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.

Najnowsze pytania

proszę o cenę GINALGIN
proszę o cenę GINALGIN
odpowiada Andrzej Polski

Dzień dobry, stosuję tabletki antykoncepcyjne,ale mam anginę i le...
Dzień dobry, stosuję tabletki antykoncepcyjne,ale mam anginę i lekarz przepisał mi antybiotyk. Czy wpłynie on jakoś na skuteczność antykoncepcji?
odpowiada Agnieszka Soroko

Mija połowa stycznia i co z Elinem, czy bedzie konieczność zmiany...
Mija połowa stycznia i co z Elinem, czy bedzie konieczność zmiany tanletek czy mamy czekać dalej????
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

dzień dobry zarezerwowałam u Panstwa Depo-proverę 150mg/ml 1 fio...
dzień dobry zarezerwowałam u Panstwa Depo-proverę 150mg/ml 1 fiolka 1 ml rezerwacja jest do jutra czy moge odebrac dopiero w sobote , pozdrawiam Re...
odpowiada Andrzej Polski

Czemu w aptekach brak fem7 combi plastry?
Czemu w aptekach brak fem7 combi plastry?
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Elin, dlaczego nie ma
Szanowni państwo, Dlaczego lek ten w ciągu ostatnich kilku tygodni nie jest dostępny w Polskich Aptekach? Pozdrawiam
odpowiada Karolina Zygmunt

Na Twoje pytania w temacie antykoncepcja odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.


Powiązane artykuły

Antykoncepcja hormonalna
Katarzyna Boruch, mgr farm.