Antykoncepcja

Mianem antykoncepcji określamy wszystkie działania i środki mające na celu zapobiegnięcie zajścia w ciążę. Obecnie dysponujemy bardzo wieloma metodami antykoncepcji, jednak należy pamiętać, że każda z nich powinna być dobrana indywidualnie do potrzeb i stanu zdrowia zarówno kobiety, jak i mężczyzny.

Metody naturalne

Naturalne metody antykoncepcji opierają się na obserwacji cyklu miesiączkowego kobiety, co pozwala określić dni płodne i niepłodne. Istnieje kilka typów tego rodzaju antykoncepcji, wśród których najpopularniejsze to:

  • metoda termiczna – polega na codziennym pomiarze temperatury ciała i wyznaczeniu dni płodnych oraz niepłodnych z wykorzystaniem faktu, że tuż przed owulacją ciepłota ciała spada o około 0,2-0,3 st. C, a po owulacji – wzrasta z powrotem o około 0,1-0,4 st. C,
  • metoda Billingsów – opiera się na obserwacji konsystencji śluzu szyjkowego w dni płodne i niepłodne,
  • metoda objawowo-termiczna – łączy w sobie dwie powyższe metody, przy czym dodatkowo kobieta zwraca uwagę na objawy mogące świadczyć o owulacji, np. ból w dolnych partiach brzucha na krótko przed owulacją,
  • metoda Ogino-Knausa, tzw. kalendarzyk małżeński – polega na obserwacji wielu cykli miesiączkowych, na podstawie czego wyznacza się dni płodne i niepłodne (metoda ta sprawdza się jedynie w bardzo regularnych cyklach miesiączkowych).

Stosowanie powyższych metod antykoncepcji jest dość uciążliwe, a ponadto wymaga doskonałej znajomości fizjologii własnego ciała przez kobietę.

Metody chemiczne

Do metod chemicznych antykoncepcji zaliczamy:

  • żele,
  • pianki,
  • kremy,
  • globulki,
  • gąbki dopochwowe (raczej trudno dostępne).

Wszystkie te preparaty aplikuje się do pochwy, a zawarte w nich związki chemiczne (najczęściej nonoksynol-9) upośledzają czynność plemników oraz zagęszczają śluz szyjkowy.

Wadą tego typu antykoncepcji jest możliwość wywołania uczulenia zarówno u kobiety, jak i mężczyzny.

Metody mechaniczne

Wśród mechanicznych metod antykoncepcyjnych możemy wyróżnić:

Środki te, tworząc mechaniczną barierę, uniemożliwiają kontakt plemników z drogami rodnymi kobiety. Należy jednakże pamiętać o ich właściwym stosowaniu (szczególnie ważne jest to w przypadku kapturka naszyjkowego oraz błony dopochwowej, które muszą być założone w umiejętny sposób).

Wkładki wewnątrzmaciczne bezhormonalne (tzw. spirale bezhormonalne)

Są to plastikowe wkładki w kształcie litery T, pokryte najczęściej miedzią (czasem występuje dodatek srebra lub cynku). Uwalniane jony miedzi mają działanie plemnikobójcze oraz zmieniają strukturę śluzu szyjkowego, co zapewnia skuteczną antykoncepcję na okres 3-5 lat.

Wkładki tego typu są też jedną z form antykoncepcji awaryjnej (patrz niżej).

Metody hormonalne

Metody hormonalne antykoncepcji polegają na stosowaniu preparatów zawierających syntetyczne hormony płciowe, które przenikają do organizmu kobiety, indukując hamowanie owulacji oraz zagęszczenie śluzu szyjkowego. Hormony mogą być przyjmowane w następujących postaciach:

Więcej o hormonalnych metodach antykoncepcji możesz przeczytać w artykule Antykoncepcja hormonalna.

Metody chirurgiczne (sterylizacja)

W przypadku mężczyzn zabieg sterylizacji nazywany jest wazektomią i polega na podwiązaniu lub przecięciu nasieniowodów.

W przypadku kobiet zabieg sterylizacji polega na podwiązaniu lub przecięciu jajowodów.

W części przypadków metody te są odwracalne, tzn. można przywrócić płodność z powrotem, ale nie udaje się to u 100% pacjentów.

Antykoncepcja awaryjna (postkoitalna, po stosunku)

Antykoncepcja postkoitalna wykorzystywana jest w sytuacji, gdy doszło do stosunku płciowego bez zabezpieczenia. Możemy wyróżnić dwa rodzaje tego typu antykoncepcji:

  • metoda hormonalna – preparaty w formie tabletek jednoskładnikowych oraz dwuskładnikowych; hormony zawarte w takich tabletkach opóźniają jajeczkowanie oraz powodują zmiany w śluzie dróg rodnych, co utrudnia zapłodnienie. Ze względu na lepszą tolerancję, preferowane są preparaty jednoskładnikowe: ellaOne, Escapelle, Postinor-Duo,
  • wkładki wewnątrzmaciczne z miedzią – dostępne bez recepty, ale muszą być założone przez lekarza/pielęgniarkę do 5 dni po stosunku.

Należy pamiętać, że tabletki postkoitalne zawierające hormony należy traktować jako ostateczną metodę antykoncepcji. Preparaty tego typu mogą wywoływać groźne skutki uboczne, jak np. krwawienia, bóle mięśni czy zaburzenia widzenia, dlatego preparatów tych należy używać jak najrzadziej i tylko w uzasadnionych przypadkach.

Literatura

  1. Red. Janiec W.: Kompendium farmakologii. PZWL, Warszawa 2015.
  2. Koziara J.: Zasady ogólne stosowania antykoncepcji. Nowe metody antykoncepcji hormonalnej. Dostępny w Internecie: http://www.leksykon.com.pl/images/PDF/antykoncepcja.pdf [07.09.2017]

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Dina Dąbrowska
ostatnia zmiana: 2017-11-27 06:19:48

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.

Najnowsze pytania

Leverette
Chcialabym spytac, czy są jakieś zamienniki Leverette? Coraz trudniej dostac ten lek. Z góry dziękuje
odpowiada Olga Sierpniowska

Alternatywy Leverette?
Czy są jakieś tabletki które działałyby tak samo jak Leverette ale które nie zwiększałyby ryzyka powstawania zakrzepów? Będę wdzięczna za poradę?
odpowiada Olga Sierpniowska

zamiennik leku
Witam. Czy jeżeli mam odpis na lek axia forte to farmaceuta może wydać mi jego zamiennik jeżeli o to poproszę? Chciałabym zapytać także, z którego zam...
odpowiada Olga Sierpniowska

ELIN
Dlaczego lek Elin nie jest dostępny w hurtowniach? Produkcja została wstrzymana ? Czy jest szansa pojawienia się leku w ciągu miesiąca? Jeśli nie, to ...
odpowiada Olga Sierpniowska

co skuteczniejsze - spirala antykoncepcyjna czy tabletki?
dzień dobry! mam pytanie czy spirala antykoncepcyjna jest tak samo skuteczna jak tabletki? dziękuję z góry za odp.
odpowiada Olga Sierpniowska

Elin
Zamiennik tabletek elin proszę o szybką odpowiedź
odpowiada Katarzyna Mądrzak

Na Twoje pytania w temacie antykoncepcja odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Powiązane artykuły

Antykoncepcja hormonalna
Katarzyna Boruch, mgr farm.