Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe, inaczej złożone doustne środki antykoncepcyjne, to jedna z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży. Zawierają w swym składzie połączenie estrogenu z progestagenem - substancją naśladującą działanie naturalnego progesteronu. Poza działaniem antykoncepcyjnym, tabletki dwuskładnikowe stosowane są w leczeniu innych dolegliwości, m.in. trądziku czy endometriozy.

Czym są tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe?

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe to najczęściej stosowana metoda antykoncepcji doustnej. Często określa się jako złożone doustne środki antykoncepcyjne, ponieważ zawierają w swoim składzie komponentę estrogenową (etynyloestradiol, estradiol) i progestagenową (np. dienogest, drospirenon, dezogestrel, gestoden, cyproteron, levonorgestrel).

Jakie są rodzaje tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych?

Tabletki dwuskładnikowe różnią się między sobą rodzajem oraz dawką hormonów, ilością tabletek oraz schematem stosowania, dlatego dzieli się je na:

  • tabletki antykoncepcyjne jednofazowe - stosuje się je w 4-tygodniowych cyklach, każda tabletka aktywna zawiera identyczną dawkę hormonów. Dostępne są w różnych wariantach: 21 tabletek aktywnych + 7 tabletek placebo, 24 tabletki aktywne + 4 tabletki placebo, 21 tabletek aktywnych + 7 dni przerwy,
  • tabletki antykoncepcyjne wielofazowe - stosuje się je w 4-tygodniowych cyklach, dawki hormonów w poszczególnych tabletkach są zmienne, co naśladuje naturalne zmiany zachodzące w czasie cyklu menstruacyjnego. W zależności od tego, ile razy w ciągu cyklu zmienia się stężenie hormonów, wyróżnia się tabletki dwufazowe, trójfazowe bądź pięciofazowe. Opakowania zawierają 28 tabletek (w tym tabletki placebo) bądź 21 tabletek aktywnych. Aby były skuteczne, należy ściśle przestrzegać kolejności ich stosowania.
  • tabletki antykoncepcyjne o wydłużonym schemacie stosowania - stosuje się je w 13-tygodniowych cyklach, opakowanie zawiera 84 tabletek aktywnych i 7 tabletek placebo. Krwawienie z odstawienia występuje raz na 3 miesiące. W Polsce dostępny jest na ten moment tylko jeden preparat należący do tej grupy - Seasonique.

Jak działają tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe?

  • Hamują owulację, dzięki czemu nie dochodzi do uwolnienia komórki jajowej.
  • Zagęszczają śluz szyjkowy, utrudniając dotarcie plemników do komórki jajowej (w przypadku, gdyby doszło do owulacji).
  • Zmniejszają grubość błony śluzowej macicy, utrudniając zagnieżdżenie zarodka (w przypadku gdyby doszło do zapłodnienia).

Jaka jest skuteczność tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych?

Skuteczność tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych wynosi ponad 99%. Oznacza to, że stosując je w sposób prawidłowy za każdym razem, 3 na 1000 kobiet zajdzie w ciążę w ciągu roku stosowania. W rzeczywistości, uwzględniając błędy związane ze stosowaniem antykoncepcji, średnio 7 na 100 kobiet zajdzie w ciążę w ciągu roku pomimo przyjmowania tabletek. Dla porównania, w przypadku prezerwatyw, odsetek ten jest dwukrotnie wyższy.

Jak stosować tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe?

  • W przypadku preparatów 28-tabletkowych i 91-tabletkowych zawierających tabletki placebo (pozbawione hormonów), pigułki przyjmuje się w sposób ciągły - następnego dnia po przyjęciu ostatniej tabletki z aktualnego blistra, rozpoczyna się nowe opakowanie.
  • Preparaty 21-tabletkowe zawierające wyłącznie tabletki aktywne, stosuje się przez 3 pierwsze tygodnie cyklu, po czym następuje 7-dniowa przerwa.

Czy można rozpocząć stosowanie tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych w dowolnym dniu cyklu?

Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych zaleca się rozpocząć w 1 dniu cyklu, czyli w pierwszym dniu miesiączki - działanie antykoncepcyjne jest wówczas zapewnione od momentu przyjęcia pierwszej tabletki. Można to zrobić także w 2-5 dniu cyklu - wówczas przez pierwsze 7 dni zaleca się stosować dodatkową metodę antykoncepcji (np. prezerwatywę).

Czym jest krwawienie z odstawienia i czym różni się ono od miesiączki?

Miesiączka to krwawienie występujące naturalnie w cyklu menstruacyjnym, gdy stężenie progesteronu spada. Podczas stosowania złożonych środków antykoncepcyjnych nie występuje naturalny cykl menstruacyjny. Pojawiające się krwawienie jest reakcją na zaprzestanie stosowania tabletek zawierających hormony, stąd nazywamy je krwawieniem z odstawienia.

W przeciwieństwie do naturalnej miesiączki, krwawienie z odstawienia jest bardziej przewidywalne - rozpoczyna się przeważnie tego samego dnia tygodnia, jest mniej obfite niż miesiączka i zwykle nie towarzyszy mu ból.

W którym dniu powinno rozpocząć się krwawienie z odstawienia?

Zwykle w 2-3 dniu przerwy w przyjmowaniu tabletek (bądź przyjmowania tabletek placebo) występuje krwawienie z odstawienia. Trwa ono kilka dni, niekiedy może się utrzymywać w pierwszych dniach stosowania tabletek z nowego blistra.

Czy w czasie przerwy na krwawienie z odstawienia skuteczność antykoncepcji jest zachowana?

Jeśli w tygodniu poprzedzającym przerwę na krwawienie z odstawienia pigułki były przyjmowane w sposób prawidłowy, pełna ochrona przed zajściem w ciąży utrzymuje się także w okresie niestosowania hormonów. Nie ma więc potrzeby stosowania dodatkowych metod antykoncepcji w tym czasie.

Czy brak krwawienia z odstawienia zawsze oznacza ciążę?

Krwawienie z odstawienia nie musi występować za każdym razem. Jeśli stosowałaś tabletki zgodnie z zaleceniami, szansa na zajście w ciążę pomimo braku krwawienia jest bardzo mała. Podczas krwawienia z odstawienia błona śluzowa macicy (endometrium) złuszcza się. Tabletki antykoncepcyjne powodują, że błona ta staje się cieńsza. Niekiedy endometrium całkowicie zanika, wówczas nie ma się co złuszczyć, nie występuje więc krwawienie.

Jeśli w poprzednim cyklu pominęłaś którąś z tabletek bądź krwawienie z odstawienia nie występuje 2 miesiąc z rzędu, warto wykonać test ciążowy.

Jak opóźnić krwawienia z odstawienia?

Jeśli w danym cyklu nie chcesz mieć krwawienia z odstawienia bądź chcesz je opóźnić, po przyjęciu ostatniej tabletki aktywnej z blistra rozpocznij od razu stosowanie tabletek z nowego opakowania. Tabletki z nowego blistra możesz przyjmować tak długo, jak potrzebujesz, nawet do końca opakowania. Takie postępowanie nie wpływa negatywnie na zdrowie i skuteczność antykoncepcji. Podczas przyjmowania tabletek z nowego blistra mogą jednak wystąpić drobne plamienia - zazwyczaj nie jest to powodem do niepokoju.

Jak zmienić dzień krwawienia z odstawienia na inny dzień tygodnia?

Jeśli chciałabyś na stałe zmienić dzień tygodnia, w którym występuje krwawienie, możesz skrócić przerwę między opakowaniami bądź okres przyjmowania tabletek placebo o dowolną ilość dni. Przykładowo, jeśli chcesz zmienić dzień krwawienia z piątku na środę, pomiń 2 tabletki placebo z aktualnego blistra lub skróć przerwę na krwawienie o 2 dni.

Zmiana tabletek antykoncepcyjnych

W zależności od rodzaju stosowanych dotychczas tabletek oraz tego, jakie tabletki zamierzasz rozpocząć stosować, postępowanie wygląda nieco inaczej:

  • zmiana tabletek jednoskładnikowych na dwuskładnikowe - nie musisz czekać do końca blistra aktualnie stosowanych tabletek, pigułki z nowego opakowania możesz rozpocząć w dowolnym momencie, przez pierwsze 7 dni należy stosować prezerwatywę,
  • zmiana tabletek dwuskładnikowych na jednoskładnikowe - tabletki z nowego opakowania najlepiej rozpocząć następnego dnia po przyjęciu ostatniej aktywnej tabletki z poprzedniego blistra - skuteczność antykoncepcji jest zachowana przez cały okres i nie musisz stosować dodatkowej ochrony. Możesz również rozpocząć nowe opakowanie po 7-dniowej przerwie na krwawienie z odstawienia - przez 7 pierwszych dni stosowani musisz wtedy stosować dodatkową ochronę,
  • zmiana tabletek dwuskładnikowe na inne tabletki dwuskładnikowe - tabletki z nowego opakowania możesz rozpocząć następnego dnia po przyjęciu ostatniej aktywnej tabletki z poprzedniego blistra lub po 7-dniowej przerwie na krwawienie z odstawienia - skuteczność antykoncepcji jest zachowana przez cały okres, nie musisz stosować dodatkowej ochrony,
  • zmiana tabletek jednoskładnikowych na inne tabletki jednoskładnikowe - możesz rozpocząć nowe opakowanie w dowolnym momencie, nie musisz czekać do końca poprzedniego blistra - skuteczność antykoncepcji jest zachowana przez cały okres, nie musisz stosować dodatkowej ochrony.

Co zrobić w przypadku pominięcia tabletki antykoncepcyjnej dwuskładnikowej?

Zazwyczaj jeśli pominiętą tabletkę aktywną przyjmiesz w ciągu 12 godzin, ochrona przed zajściem w ciążę zostaje zachowana i nie musisz stosować dodatkowej ochrony. W przypadku niektórych preparatów dwuskładnikowych dopuszcza się aż 24-godzinne opóźnienie. Informacji o tym, jak długa przerwa między kolejnymi dawkami nie wpływa na skuteczność antykoncepcji, szukaj w ulotce leku, który przyjmujesz.

W przypadku, gdy przerwa w przyjmowaniu tabletek aktywnych była dłuższa niż maksymalna przerwa dopuszczana przez producenta, należy ściśle postępować z zaleceniami zawartymi w ulotce. Różnią się one w zależności od rodzaju tabletek antykoncepcyjnych oraz fazy cyklu, w której doszło do błędu.

Co zrobić w przypadku pominięcia tabletki placebo?

Pominięcie tabletki placebo nie wpływa na skuteczność antykoncepcji. Warto jednak wyrzucić pominiętą tabletkę, by nie wydłużyć przez pomyłkę okresu przyjmowania tabletek placebo - wydłużenie przerwy w stosowaniu tabletek nawet o 1 dzień może osłabić skuteczność antykoncepcji.

Jakie leki osłabiają skuteczność tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych?

Jeśli przyjmujesz którykolwiek z leków osłabiających skuteczność antykoncepcji (powyżej podane są tylko przykłady, zawsze należy przeczytać ulotkę lub skonsultować się ze specjalistą) przez okres krótszy niż 1 tydzień, dodatkową metodę antykoncepcji stosuj przez cały okres kuracji oraz przez 14 dni po jej zakończeniu. Wyjątek stanowi ryfampicyna - okres stosowania dodatkowego zabezpieczenia zaleca się przedłużyć do 28 dni po zakończeniu leczenia. Jeśli natomiast lekarz zalecił Ci przyjmowanie leków przez okres dłuższy niż 7 dni, warto porozmawiać z nim o tym i być może rozważyć zmianę metody antykoncepcji.

Powyżej podano jedynie przykłady możliwych interakcji. Więcej o tym, jakie leki osłabiają działanie antykoncepcji, można przeczytać w artykule.

Wymioty i biegunka a skuteczność tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych

W przypadku wystąpienia wymiotów lub ostrej biegunki w ciągu 3-4 godzin od przyjęcia leku, należy założyć, że jego składniki mogły nie zostać wchłonięte i postępować tak, jakby tabletka została pominięta, kierując się informacjami zawartymi w ulotce.

Krwawienia śródcykliczne podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych - kiedy udać się do lekarza?

Krwawienia i plamienia śródcykliczne podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych, choć budzą niepokój i powodują dyskomfort, nie zawsze oznaczają coś groźnego. W początkowym okresie stosowania doustnej antykoncepcji, zazwyczaj w ciągu 3 pierwszych miesięcy, krwawienia i plamienia zdarzają się stosunkowo często. Dzieje się tak, ponieważ organizm potrzebuje czasu, by przystosować się do zmian hormonalnych zachodzących pod wpływem przyjmowanych tabletek - jest to tzw. okres adaptacyjny.

W przypadku, gdy po 3 miesiącach stosowania, krwawienia utrzymują się na tym samym poziomie bądź nasilają się, poinformuj o tym lekarza. Być może zdecyduje on o zamianie tabletek. Jeśli stosujesz tabletki przez dłuższy czas, a krwawienia pojawiły się nagle, także warto skontaktować się lekarzem w celu wykluczenia ciąży i niehormonalnych przyczyn zaburzeń, np. nowotworów.

Jakie mogą być przeciwwskazania do stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych?

Poinformuj lekarza, jeśli stwierdzono u Ciebie jeden z czynników, mogących wpływać na bezpieczeństwo stosowania tabletek dwuskładnikowych:

  • zaburzenia zakrzepowo-zatorowe występujące obecnie lub w przeszłości,
  • skłonność do zaburzeń krzepnięcia krwi,
  • migrena z aurą wywiadzie,
  • cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi,
  • bardzo wysokie ciśnienie tętnicze (skurczowe ≥160 lub rozkurczowe ≥100 mmHg),
  • bardzo wysokie stężenia lipidów we krwi,
  • skończyłaś 35 rok życia i palisz papierosy.

Czy można stosować tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe w czasie karmienia piersią?

Złożone środki antykoncepcyjne mogą negatywnie wpływać na ilość wytwarzanego mleka. Jeśli zamierzasz stosować tabletki antykoncepcyjne w okresie laktacji, zasięgnij porady lekarza. Kobietom karmiącym często zaleca się przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych jednoskładnikowych, które nie wpływają na laktację.

Czy tabletki antykoncepcyjne zwiększają ryzyko zakrzepów?

Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych może zwiększać ryzyko wystąpienia chorób zakrzepowo zatorowych (m.in. zakrzepicy żył, zatorowości płucnej, zawału serca czy udaru mózgu). Ryzyko to w przypadku tabletek zawierających mniej niż 50 µg etynyloestradiolu określa się jako niewielkie.

Za najbezpieczniejsze pod tym względem uważa się preparaty zawierające połączenie etynyloestradiolu z lewonorgestrelem, norgestymatem lub noretysteronem. Szacuje się, że u 5-7 na 10 000 kobiet stosujących wspomniane połączenia hormonów w ciągu 1 roku rozwiną się zaburzenia zakrzepowo-zatorowe. Dla porównaniu, ryzyko to w przypadku kobiet niestosujących złożonych środków antykoncepcyjnych wynosi 2 na 10 000, 4-5 na 10 000 w przypadku ciężarnych, w okresie połogu częstość zakrzepów wzrasta do 20 na 10 000 kobiet. Dlatego też, pod warunkiem przeprowadzenia dokładnego wywiadu, stosowanie dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych u kobiet spoza grup ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych uważa się za bezpieczne.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe leczeniu trądziku

Zawarte w tabletkach antykoncepcyjnych dwuskładnikowych hormony obniżają poziom androgenów, co zmniejsza wydzielanie sebum. Między innymi dlatego, złożone środki antykoncepcyjne poleca się kobietom z problemem trądziku, zwłaszcza, jeśli kuracja miejscowa bądź doustna antybiotykoterapia nie przyniosły pożądanego efektu. Poprawa stanu skóry widoczna jest najczęściej po kilku tygodniach stosowania tabletek antykoncepcyjnych. Za najskuteczniejsze w leczeniu trądziku uważa się tabletki zawierające połączenie etynyloestradiolu i drospirenonu.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe w leczeniu endometriozy

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe stosuje się w leczeniu objawów bólowych związanych z endometriozą. Zwykle lekarze zalecają ich stosowanie w sposób ciągły (bez przerwy na krwawienie), początkowo przez 3 miesiące, a w przypadku uzyskania pozytywnego efektu, kontynuowanie terapii przez 6-12 miesięcy.

Za najskuteczniejsze w leczeniu objawów bólowych towarzyszących endometriozie uważa się tabletki zawierające 20 µg etynyloestradiolu i drospirenonu lub octanu cyproteronu.

redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.

ostatnia zmiana: 13.09.2021 08:49:09

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.