Tabletka po, czyli antykoncepcja awaryjna

Przyczyn, dla których wizja potencjalnej ciąży nie cieszy, może być wiele - wiek, sytuacja ekonomiczna, niestabilna relacja z partnerem, czy doświadczenie przemocy seksualnej. W sytuacji, w której na standardowe zabezpieczenie się przed niepożądaną ciążą jest już za późno, pozostaje antykoncepcja awaryjna.

Kiedy można zastosować antykoncepcję awaryjną?

Antykoncepcja awaryjna (zwana też doraźną, kryzysową, ratunkową, po stosunku, “dzień po” lub postkoitalną) może zostać zastosowana jako metoda zapobiegania ciąży, gdy:

  • doszło do stosunku płciowego bez zabezpieczenia,
  • zastosowana metoda antykoncepcji zawiodła (np. gdy pękła prezerwatywa),
  • wybrana metoda zapobiegania ciąży użyta została w sposób nieprawidłowy (np. popełniono istotne błędy w stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych lub nieprawidłowo zaaplikowano środki mechaniczne, takie jak kapturek naszyjkowy).

Co to jest tabletka "po"?

Tabletki przyjmowane doustnie do stosowania w ramach antykoncepcji awaryjnej zawierają substancje hormonalne. Są to:

Czy antykoncepcyjna tabletka awaryjna jest na receptę?

Aby wykupić tabletki “dzień po” w aptece potrzebna jest recepta, chociaż przez pewien czas (pomiędzy kwietniem 2015 a lipcem 2017) preparat EllaOne można było kupić bez niej. Receptę może wystawić lekarz dowolnej specjalności, nie tylko ginekolog. Preparaty nie są refundowane.

Pacjenci pytają o możliwość realizacji zagranicznej (transgranicznej) recepty elektronicznej na antykoncepcję awaryjną. W przypadku recepty zagranicznej możliwa jest realizacja jedynie recepty tradycyjnej, papierowej, ponieważ musi znajdować się na niej własnoręczny podpis osoby wystawiającej receptę.

Czy tabletka "dzień po" jest bezpieczna?

Preparaty hormonalne, tak jak każdy lek - mogą, ale nie muszą wywołać działań niepożądanych oraz wchodzić w interakcje (wzajemne oddziaływania) z przyjmowanymi na stałe lekami. Oprócz skutków ubocznych, takich jak bóle czy zawroty głowy oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe, należy liczyć się także z przyspieszeniem lub opóźnieniem krwawienia miesiączkowego.

Tabletki awaryjne zawierają dużą dawkę hormonów i powinny być stosowane sporadycznie. Nie mogą też zastąpić innych, standardowych środków antykoncepcyjnych.

Jak skuteczna jest tabletka "po”?

Skuteczność doustnej antykoncepcji awaryjnej maleje wraz z upływem czasu, jaki minął od niezabezpieczonego stosunku.

Deklarowany przez producentów mechanizm działania tabletki po stosunku polega m.in. na blokowaniu lub opóźnianiu owulacji (hamowaniu uwalniania komórki jajowej z jajników). Ponieważ nie ma możliwości przewidzenia, kiedy dokładnie to nastąpi, preparat należy przyjąć możliwie jak najszybciej.

Pomimo iż skuteczność antykoncepcji awaryjnej jest dosyć wysoka, zażycie tabletki „po” nie gwarantuje, że na pewno nie zajdziesz w ciążę. Może ona również nie zadziałać, jeśli w niedługim czasie po jej przyjęciu (do 3 godzin) wystąpiły wymioty.

Jak stosować tabletkę "po"?

Tabletkę można przyjąć w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego, o dowolnej porze dnia oraz niezależnie od posiłku. Niemniej w przypadku, jeśli miesiączka się opóźnia - przed przyjęciem preparatu należy wykluczyć już istniejącą ciążę (np. wykonując dostępny bez recepty test ciążowy).

Kiedy należy wykonać test ciążowy?

Test ciążowy należy także wykonać po przyjęciu tabletki awaryjnej, jeśli krwawienie miesiączkowe opóźnia się, przybrało nietypowy przebieg lub wystąpiły inne sygnały świadczące o tym, że mogło dojść do ciąży.

Czułą metodą potwierdzającą lub wykluczającą ciążę na jej bardzo wczesnym etapie jest również badanie poziomu hormonu beta hcg z krwi (wykonuje się je w laboratorium) oraz w nieco późniejszym stadium ciąży - badanie USG w gabinecie ginekologicznym.

Fakty o pigułce "po"

  • Doustna antykoncepcja awaryjna nie służy do przerywania ciąży i nie powoduje zakończenia już istniejącej ciąży rozumianej jako stan, w którym zarodek uległ zagnieżdżeniu w macicy kobiety.
  • Przyjęcie tabletki nie zabezpiecza przed zajściem w ciążę w przypadku odbycia kolejnych stosunków płciowych bez zabezpieczenia. Po zastosowaniu antykoncepcji w przypadkach nagłych, do czasu rozpoczęcia następnego cyklu miesiączkowego konieczne jest zabezpieczanie się za pomocą godnej zaufania metody mechanicznej (np. prezerwatywy).
  • Antykoncepcja awaryjna nie zapobiega zarażeniu wirusem HIV ani chorobom przenoszonym drogą płciową.

Wkładka wewnątrzmaciczna po stosunku

W przypadku kobiet, u których zastosowanie hormonów jest przeciwwskazane lub może być mniej skuteczne, jako antykoncepcję awaryjną - do pięciu dni od niezebezpieczonego stosunku - można zastosować wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią (np. typu Nova, Copper czy Multiload).

Wkładki z miedzią dostępne są bez recepty i kupić można je w aptece, ale dobrać i założyć je może tylko lekarz ginekolog. Przed założeniem wkładki lekarz musi upewnić się, że kobieta jest zdrowa - między innymi poprzez wykonanie badania ginekologicznego, cytologicznego czy USG pozwalającego ocenić kształt i wielkość macicy. Na podstawie uzyskanych informacji może zaproponować pacjentce odpowiedni typ i rozmiar wkładki. Raz założona wkładka stanowi długotrwałą (kilkuletnią) metodę antykoncepcyjną.

Domowe sposoby na uniknięcie ciąży

Nie próbuj stosować żadnych „domowych” sposobów – mechanicznych, farmakologicznych ani ziołowych, aby uniknąć niepożądanej ciąży. Mogą być one nie tylko nieskuteczne, ale też niebezpieczne dla Twojego zdrowia.

Klauzula sumienia a antykoncepcja

Klauzula sumienia to szczególna konstrukcja prawna, umożliwiająca odmowę wykonania świadczenia zdrowotnego lekarzowi, a także pielęgniarce i położnej, jeśli działanie takie byłoby niezgodne z ich sumieniem.

W Polsce problematyka klauzuli sumienia dotyczy między innymi tematyki antykoncepcji - w tym antykoncepcji awaryjnej. Lekarze powołując się na klauzulę sumienia mogą na przykład odmówić wypisania recepty na środki antykoncepcyjne. Właśnie dlatego powstała inicjatywa Lekarze Kobietom, która zrzesza lekarzy pomagających kobietom w kryzysowej sytuacji.

W przypadku aptekarzy, spór o możliwość zastosowania klauzuli sumienia trwa. Niektórzy uważali, że pacjentki kupowały EllaOne na zapas, o czym pisaliśmy w artykule: Czy Polki kupują EllaOne na zapas?

Niezależnie od tego, po czyjej stronie jest racja, faktem jest, że nie w każdej aptece można zakupić środki stosowane w ramach antykoncepcji awaryjnej "od ręki". Dla pacjentów - w przypadku, kiedy o skuteczności preparatu decyduje czas - może to być stresujące. W takiej sytuacji można skorzystać z wyszukiwarki GdziePoLek.

W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących antykoncepcji awaryjnej, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 31.08.2018 10:58:55

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

tabletka wczesnoporonna
Ellaone czy dostanę u Was bez problemu... dokładnie bez recepty nagła sprawa pilna
odpowiada Olga Sierpniowska

Escapelle
Ile kosztuja Escapelle
odpowiada Agnieszka Soroko

Ellaone
Dzień dobry. Czy tabletka Ellaone jest dostępna bez recepty?
odpowiada Olga Sierpniowska

EllaOne
"Witam. Chciałam kupić u państwa lek EllaOne. ...czy otrzymam go bez recepty? Rok temu odbieralam ten lek u państwa bez recepty. Czekam na odpowiedz. ...
odpowiada Agnieszka Soroko

Ellaone
Czy tabletki Ellaone można kupić w Warszawie bez recepty?
odpowiada Olga Sierpniowska

Gdzie można dostać receptę w Rzeszowie
Witam. Mam receptę elektroniczma ale nikt jej nie chce zrealizować, a po wizycie u 5 ciu Lekarzy w moim miescie każdy twierdzi ze potrzebna jest konsu...
odpowiada Dina

Na Twoje pytania w temacie tabletka po, czyli antykoncepcja awaryjna odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.



Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.