Antykoncepcja hormonalna

Antykoncepcja hormonalna jest skuteczną metodą zapobiegania ciąży, polegającą na stosowaniu syntetycznych pochodnych żeńskich hormonów płciowych. Wszystkie preparaty zaliczane do antykoncepcji hormonalnej i przeznaczone do regularnego stosowania dostępne są w Polsce na receptę.
W celu dobrania najlepszej metody antykoncepcji, lekarz powinien przeprowadzić konieczne badania oraz wywiad z pacjentką na temat stanu jej zdrowia.

Rodzaje antykoncepcji hormonalnej

Istnieje kilka rodzajów hormonalnych leków antykoncepcyjnych, różniących się drogą przenikania hormonów do organizmu. Kobiety mają do wyboru szeroką gamę preparatów, wśród których można wyróżnić następujące postaci farmaceutyczne:

  • tabletki (jednoskładnikowe oraz dwuskładnikowe),
  • zastrzyki,
  • plastry,
  • implanty,
  • krążek dopochwowy,
  • wkładki wewnątrzmaciczne.

W niniejszym artykule opisujemy dwie najpopularniejsze metody antykoncepcji hormonalnej.

Tabletki (pigułki) antykoncepcyjne

Obecnie największą popularnością wśród kobiet cieszą się tabletki antykoncepcyjne. Ta metoda zabezpieczenia przed ciążą została wynaleziona już ponad pół wieku temu, ale od tego czasu preparaty te zostały udoskonalone, umożliwiając kobietom przyjmowanie niższych dawek hormonów, bez utraty działania antykoncepcyjnego. 

Zaliczamy do nich tabletki jednoskładnikowe (minipigułki), zawierające progestagen oraz tabletki dwuskładnikowe, w skład których wchodzi także estrogen. Ponieważ esynyloestradiol (pochodna estrogenu zawarta w pigułkach dwuskładnikowych) przenika do mleka matki, tabletki takie są przeciwwskazane u kobiet karmiących. Jednak pacjentki nie pozostają w patowej sytuacji, gdyż pigułki jednoskładnikowe mogą być stosowane przez kobiety karmiące. Ich działanie polega na zwiększaniu gęstości śluzu w drogach rodnych, co zmiejsza motorykę plemników i utrudnia dotarcie ich do komórki jajowej. Podczas stosowanie takich preparatów u nawet 84% pacjentek cykl owulacyjny zostaje zachowany, co oznacza że może występować jajeczkowanie. Zażywa się je codziennie, bez przerwy charakterystycznej dla tabletek dwuskładnikowych, rygorystycznie przestrzegając godziny podania leku ponieważ już 3 godzinne opóźnienie skutkuje znacznym obniżeniem skuteczności tej metody.

Plastry antykoncepcyjne

Metoda ta polega na podaniu hormonu - progestagenu - za pomocą systemu transdermalnego. Lek uwalnia się w sposób ciągły, a hormony zawarte w plastrach hamują cykl owulacyjny równie skutecznie, co tabletki. Zaletą takiej postaci leku jest ominięcie wątroby dzięki czemu plastry można bezpiecznie i z powodzeniem stosować u pacjentek leczonych na choroby wirusowe i padaczkę.

W przeciwieństwie do tabletek antykoncepcyjnych, wystąpienie biegunki lub wymiotów nie zmniejsza skuteczności metody. Plaster należy nakleić na podbrzuszu, ramieniu, pośladku, barku lub łopatce. Zaleca się zmienianie miejsca naklejania plastra, w celu uniknięcia podrażnień. W opakowaniu leku znajdują się trzy plastry, każdy pozostawia się na skórze przez tydzień, a następnie zastępuje kolejnym, w ten sam dzień tygodnia. Po trzech tygodniach należy odkleić ostatni plaster i zastosować tygodniową przerwę, podczas której powinno wystąpić krwawienie.

Działania niepożądane tabletek antykoncepcyjnych

Należy pamiętać, że leki antykoncepcyjne oddziałują na cały organizm i mogą wywoływać działania niepożądane. Najpoważniejszym z nich jest wpływ na krzepliwość krwi i zwiększenie ryzyka wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej. Ponadto, część nowotworów jest estrogenozależna (karmią się estrogenami), dlatego jeżeli w Twojej rodzinie wystąpił przypadek takiej choroby poinformuj o tym lekarza.

Inne działania niepożądane to: plamienia lub krwawienia śródcykliczne, spadek libido, łojotok, trądzik, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, bóle głowy, tycie, wzrost ciśnienia krwi, wrażliwość sutków, pogorszenie nastroju. 

Wymienione objawy mogą ale nie muszą wystąpić u każdej kobiety. Pacjentka jest w największym stopniu narażona na nie podczas pierwszych cykli po rozpoczęciu przyjmowania leku, z czasem większość z nich ustępuje. 

Hormony zawarte w preparatach antykoncepcyjnych nie wywołują bezpośrednio przyrostu tkanki tłuszczowej; niestety wiele kobiet po rozpoczęciu stosowania hormonalnej metody antykoncepcyjnej odczuwa wzrost masy ciała. Ten przykry objaw spowodowany jest zwiększoną retencją wody w organizmie oraz pobudzeniem apetytu, pod wpływem hormonów.

Tabletki antykoncepcyjne, a leczenie trądziku

Pomimo faktu, że trądzik może być działaniem niepożądanym niektórych preparatów antykoncepcyjnych, istnieje pośród nich grupa leków, umożliwiająca leczenie tej przypadłości.

Mowa o tabletkach dwuskładnikowych, zawierających w swym składzie drospirenon, który nie tylko wzmacnia działanie antykoncepcyjne etynyloestradiolu (wzrost gęstości śluzu i obniżenie motoryki jajowodów), ale może mieć inne działanie terapeutyczne.

Z powodzeniem jest stosowany w dermatologii - zmniejsza nadmierną produkcję łoju, który sprzyja rozwojowi trądziku. Tabletki te są zalecane w przypadku łagodnego lub umiarkowanego trądziku, u kobiet powyżej 14 roku życia, które chcą stosować ten rodzaj antykoncepcji.

Antykoncepcja awaryjna

Antykoncepcja awaryjna to specyficzny rodzaj antykoncepcji stosowany w sytuacjach gdy stosunek odbył się bez zabezpieczenia lub gdy zabezpieczenie zawiodło - na przykład pękła prezerwatywa lub tabletka antykoncepcyjna nie została przyjęta we właściwym czasie.

Ta metoda nie może być stosowana jako regularna forma ochrony przed ciążą, ponieważ dawki hormonów zawarte w tych preparatach są zdecydowanie wyższe i mogą wywierać niekorzystny wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu. W polskich aptekach dostępne są obecnie dwa leki, które mogą być zastosowane w tej sytuacji.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Justyna Grzechocińska, mgr farm.
ostatnia zmiana: 2017-11-27 06:14:42

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Powiązane artykuły

Antykoncepcja

Mianem antykoncepcji określamy wszystkie działania i środki mające na celu zapobiegnięcie zajścia w ciążę. Obecnie dysponujemy bardzo wieloma metodami antykoncepcji, jednak należy pamiętać, że każda z nich powinna być dobrana indywidualnie do potrzeb i stanu zdrowia zarówno kobiety, jak i mężczyzny.

Czy Polki kupują ellaOne na zapas? [dane GdziePoLek.pl]

Tabletka ellaOne, czyli pigułka "dzień po", to jeden z najczęściej poszukiwanych produktów na GdziePoLek.pl. Preparat ten jest obecnie dostępny bez recepty, lecz w Sejmie trwają prace nad tym, aby ellaOne była wydawana tylko z przepisu lekarza. Jednym z głównych argumentów za tą zmianą jest ryzyko nadużywania tego środka przez Polki, które mają stosować go regularnie, a nie tylko w sytuacji awaryjnej, do której jest przeznaczony. Czy tak jest rzeczywiście? Sprawdziliśmy nasze statystyki zarówno po stronie wyszukań pacjentów, jak i zmian w dostępności ellaOne w aptekach

Najnowsze pytania

Leverette
Chcialabym spytac, czy są jakieś zamienniki Leverette? Coraz trudniej dostac ten lek. Z góry dziękuje
odpowiada Olga Sierpniowska

Elin
Czy znajdę zamiennik elin? Nie mogę kupić tego w aptece
odpowiada Olga Sierpniowska

Alternatywy Leverette?
Czy są jakieś tabletki które działałyby tak samo jak Leverette ale które nie zwiększałyby ryzyka powstawania zakrzepów? Będę wdzięczna za poradę?
odpowiada Olga Sierpniowska

ELIN
Dlaczego lek Elin nie jest dostępny w hurtowniach? Produkcja została wstrzymana ? Czy jest szansa pojawienia się leku w ciągu miesiąca? Jeśli nie, to ...
odpowiada Olga Sierpniowska

Elin
Zamiennik tabletek elin proszę o szybką odpowiedź
odpowiada Katarzyna Mądrzak

Przejscie z axia conti na vibin mini
Dzień dobry, mam takie pytanie biorę axia Conti ale ostatnio przestał mi pasować, lekarz przypisala mi vibin mini, tylko zastanawiam się jak mam przej...
odpowiada Katarzyna Borkowska

Na Twoje pytania w temacie antykoncepcja hormonalna odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.