Przeziębienie

udostępnij:

Przeziębienie – chyba nie ma osoby, która nie przechodziłaby przez tę chorobę. Wbrew pozorom, na przeziębienie zapadamy nie tylko jesienią czy zimą – często zdarza się, że chorujemy kilka razy w ciągu roku. Bardzo często przeziębienie mylone jest z grypą, anginą czy zapaleniem płuc. Warto więc wiedzieć, jak rozpoznać objawy przeziębienia, jak odróżnić przeziębienie od grypy, jakie leki i zioła możemy zastosować na przeziębienie oraz kiedy niezbędna jest wizyta u lekarza.

Obejrzyj film o różnicach między przeziębieniem, grypą a anginą!

Czym różnią się: przeziębienie, grypa i angina?

Mówiąc o przeziębieniu, mamy na myśli zapalenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych – nosa, gardła oraz zatok. Przeziębienie jest chorobą wirusową. Do infekcji dochodzi drogą kropelkową (wydzielina kaszlowa oraz kropelki śluzu uwalniane podczas kichania zawierają wirusy) lub poprzez kontakt rąk ze skażoną powierzchnią (klamki, uchwyty, telefon komórkowy) i przeniesienie wirusa w wyniku dotykania okolic oczu, nosa i ust.

Grypa, podobnie jak przeziębienie, jest chorobą wirusową. Objawy obu chorób są do siebie bardzo podobne, jednakże różnią się one nasileniem, co przedstawia poniższa tabela.

Objawy przeziębienia i grypy


PrzeziębienieGrypa
Początek objawówkilkudniowy okres poprzedzający złe samopoczucieostry
Gorączka i dreszczerzadko, zwykle temperatura ciała nie przekracza 38°Cczęsto, temperatura ciała zwykle przekracza 38°C, czasem nawet 40°C, a u małych dzieci mogą wystąpić drgawki i majaczenie
Katarczęsto, o dużym nasileniu, początkowo dość wodnisty, a potem gęstyrzadko, o słabym nasileniu
Ból głowysłabysilny
Ból mięśni i stawówsłaby, a często w ogóle nie występujesilny
Ból gardłasilny, często z chrypkąsłaby
Kaszelsłaby, najczęściej suchysilny, na początku suchy, następnie wilgotny
Powikłanianiegroźne - u ok. 2% pacjentów nadkażenie bakteryjne nosa i zatok przynosowychgroźne, np. zapalenie oskrzeli, płuc, zatok, ucha środkowego

Źródło: opracowanie własne.

Przeziębienie może dawać objawy podobne do chorób wywoływanych przez bakterie, np. zapalenia płuc czy anginy. Jak zatem rozpoznać, że mamy do czynienia z przeziębieniem, a nie infekcją bakteryjną?

Na infekcję bakteryjną wskazują następujące czynniki:

  • czas trwania objawów powyżej 10 dni lub nagłe zaostrzenie objawów po 5-6 dniach,
  • gorączka powyżej 38°C,
  • powiększone węzły chłonne szyi,
  • wysięk na migdałkach i ich obrzęk (podejrzenie anginy),
  • brak kaszlu.

Przeziębienie trwa średnio 7-11 dni i ma tendencję do samoistnego ustępowania. Choroba trwa dłużej u pacjentów palących papierosy oraz cierpiących na choroby przewlekłe dróg oddechowych, np. astmę lub przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP).

Jak odróżnić przeziębienie od koronawirusa?

Jak wynika z powyższej tabeli, do charakterystycznych objawów przeziębienia należą:

  • bóle głowy i gardła lub drapanie w gardle,
  • ogólne rozbicie,
  • stan podgorączkowy,
  • wodnisty katar,
  • suchy kaszel.

Choroba ta ma najczęściej łagodny przebieg i mija w ciągu kilku dni.

COVID-19, podobnie jak przeziębienie, należy do chorób wirusowych - wywoływany jest przez koronawirusa SARS-CoV-2 oraz przenosi się drogą kropelkową.

Do najczęstszych objawów zakażenia SARS-CoV-2 należą:

Jak widać, odróżnienie zakażenia koronawirusem od zwykłego przeziębienia jest trudne, gdyż w przebiegu COVID-19 mogą pojawiać się te same objawy, co w przeziębieniu, obie infekcje mogą przebiegać łagodnie oraz każda z nich może dawać nietypowe symptomy, np. podczas przeziębienia może pojawić się biegunka.

Istnieje jednak możliwość laboratoryjnego odróżnienia obu infekcji. Najdokładniejszą metodą odróżnienia przeziębienia od zakażenia koronawirusem jest wykonanie testu w kierunku obecności wirusa SARS-CoV-2, czyli wykrycie w pobranej próbce materiału genetycznego wirusa metodą Real Time RT-PCR (Reverse Transcription- PCR), co w praktyce polega na pobraniu od pacjenta wymazu z nosa lub gardła. Wynik badania jednoznacznie potwierdza obecność koronawirusa, natomiast w przypadku przeziębienia daje wynik ujemny.

Jeśli więc zauważysz u siebie niepokojące objawy i martwisz się, że mogło dojść do zakażenia SARS-CoV-2, skonsultuj się - najlepiej telefonicznie - z lekarzem rodzinnym lub wypełnij formularz dostępny na stronie https://www.gov.pl/web/gov/zapisz-sie-na-test-na-koronawirusa, gdzie na podstawie odpowiedzi na zadane pytania, system określi, czy kwalifikujesz się na wymaz.
Więcej szczegółów znajdziesz w opracowaniu Co zrobić, gdy podejrzewasz u siebie koronawirusa?.

Leki bez recepty na przeziębienie

Mimo że przeziębienie może ustąpić samoistnie, warto sięgnąć po leki łagodzące objawy choroby, które pomogą nam lepiej znieść ten męczący okres.

  • na gorączkę i ból

1. Paracetamol - ma działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, nie działa przeciwzapalnie, zawarty jest m.in. w preparatach: Apap, Codipar, Efferalgan, Panadol.

Dawkowanie paracetamolu:

  • dorośli: doraźnie maksymalnie 4 g paracetamolu na dobę, czyli 8 tabletek po 500 mg lub 4 tabletki po 1000 mg, przy przewlekłym stosowaniu dobowa dawka maksymalna dla dorosłego wynosi już tylko 2,6 g.
  • dzieci: dawkowanie paracetamolu u dzieci ustala się zgodnie z regułą 15 mg/kg masy ciała, co 4-6 h.

2. Ibuprofen - działa przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo, występuje m.in. w preparatach: Ibum, Ibuprom, Nurofen.

Dawkowanie ibuprofenu:

  • dorośli: nie zaleca się stosowania dobowych dawek większych niż 1,2 g.
  • dzieci: dawkę oblicza się zgodnie z regułą 20-30 mg/kg masy ciała, co 4-6 h.

3. Ibuprofen + paracetamol – połączenia tego typu znajdziemy, np. w preparatach: Metafen, Nurofen Ultima, Kidofen Duo. Połączenie ibuprofenu i paracetamolu jest bezpieczne i pozwala zastosować niższe dawki obu tych substancji niż przy rozłącznym stosowaniu ibuprofenu lub paracetamolu.

Dawkowanie ibuprofenu z paracetamolem:

  • dorośli: nie więcej niż 3000 mg paracetamolu i 1200 mg ibuprofenu na dobę.
  • dzieci: na przykładzie preparatu Kidofen Duo: 5 ml dla dzieci 3.-5. roku życia, 5-10 ml dla dzieci 6.-12. roku życia.

Należy zwrócić uwagę na to, aby nie stosować preparatów z aspiryną, czyli kwasem acetylosalicylowym u dzieci poniżej 12 lat, ze względu ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a – śmiertelnego uszkodzenia układu nerwowego oraz wątroby.

W przypadku gorączki u dzieci, która szybko narasta skuteczna w przynoszeniu ulgi jest metoda naprzemiennego podawania paracetamolu i ibuprofenu w syropie. Polega ona na przyjmowaniu przez dziecko odpowiedniej dawki co 4 godziny, począwszy od paracetamolu. Szczegółowo przeczytasz o tym w artykule Co robić, gdy dziecko ma gorączkę?.

4. Metamizol - znany, między innymi, jako Pyralgina, działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo oraz rozkurczowo na mięśnie gładkie.

Dawkowanie metamizolu:

  • dorośli: jednorazowo od 500 mg do 1000 mg (od 1 do 2 tabletek), maksymalna jednorazowa dawka doustna wynosi 1 g (2 tabletki),a maksymalna dawka dobowa 3 g (6 tabletek).
  • dzieci: metamizol nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży.

1. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w formie tabletek do ssania, aerozolu czy płynu do płukania gardła, które można podawać od 4. roku życia, m.in.:

2. Miejscowe środki antyseptyczne (odkażające), m.in.:

Substancje te występują w wielu tabletkach do ssania oraz aerozolach i, mimo że nie działają przeciwwirusowo, to jednak często ulgę przynosi samo ssanie tabletki.

3. Miejscowe środki znieczulające, m.in:.

  • na katar

1. Krople i żele do nosa z ksylometazoliną i oksymetazoliną, które obkurczają naczynia błony śluzowej nosa, a przez to udrożniają nos, np. Otrivin, Xylorin, Xylogel, Sudafed Xylospray, Nasic, Nasivin Kids, Oxalin 0,025%.

Leki te można stosować maksymalnie przez 5 dni, gdyż aplikowane dłużej doprowadzają paradoksalnie do zwiększenia gęstości zalegającej w nosie wydzieliny. Zbyt długie i częste używanie tych preparatów powoduje „uzależnienie” śluzówki nosa, co może doprowadzić nawet do przewlekłego nieżytu nosa.

O tym, jak je właściwie aplikować, dowiesz się z artykułu Jak stosować krople do nosa?.

2. Izotoniczne lub hipertoniczne roztwory wody morskiej, np. Marimer spray do nosa, Marimer Baby, Sterimar Zatkany Nos.

Roztwory izotoniczne stosuje się celem nawilżania śluzówki nosa, natomiast hipertoniczne, ze względu na swoje wyższe ciśnienie osmotyczne w stosunku do ciśnienia w środowisku błony śluzowej nosa, powodują obkurczenie naczyń krwionośnych, co daje efekt podobny jak w przypadku stosowania kropli i żeli obkurczających - ułatwia usunięcie z dróg oddechowych zalegającej wydzieliny i śluzu.

3. Izotoniczne (0,9%) lub hipertoniczne (2,2%-6%) roztwory chlorku sodu oraz te wzbogacone w kwas hialuronowy w ampułkach do wykonania nebulizacji, np. Gilbert NaCl 0,9%, Nebu-Dose Isotonic, Symphar NaCl 0,9%, Nebu-dose hipertonic, Nebutac 3, Marimer Inhalation, Nebu-dose hialuronic lub w formie saszetek do przygotowania roztworu do płukania zatok już u dzieci od 4. roku życia, np. Irigasin, FixSin, Zatoxin Rinse, Irigasin Junior, FixSin Junior.

Inhalacje należy przeprowadzać 2-3 razy dziennie, ostatnią z roztworu fizjologicznego na 2-3 godziny przed snem, by nie dopuścić do spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła i nie kasłać w nocy. Po wykonaniu nebulizacji należy zostać w domu minimum 2 godziny.

Przeciwwskazaniem do płukania zatok u dzieci i dorosłych są ostre lub przewlekłe choroby uszu oraz te przebiegające z wysiękiem.

U starszych dzieci oraz dorosłych do roztworu soli fizjologicznej można wkroplić również olejki eteryczne i zapachowe, np. miętowy, Olbas, Inhalol. Oprócz upłynnienia zalegającej wydzieliny, działają one bakteriobójczo.

4. Ektoina w postaci sprayu do nosa lub ampułek do wykonania inhalacji - rozrzedza gęsty śluz w drogach oddechowych i ułatwia jego usunięcie, np. Ectodose, Ectorhin, Ectimer.

5. Doustne leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa z pseudoefedryną, np. Ibuprom Zatoki, Metafen Zatoki, Nurofen Zatoki, Acatar Acti-Tabs.

Pseudoefedryna jest składnikiem wielu mieszanek na grypę i przeziębienie, ale powinny jej unikać osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze oraz niestabilną chorobę niedokrwienną serca.

  • na kaszel suchy

Leki na kaszel suchy dzielą się na 3 grupy:

1. hamujące odruch kaszlu na drodze ośrodkowej, czyli hamujące ośrodek kaszlu, m.in.:

- dekstrometorfan – dostępny w preparatach jednoskładnikowych, głównie jako tabletki, np. Acodin i syrop, np. Mucotussin, Tussi Drill, a także w preparatach złożonych, często w połączeniu z pseudoefedryną i paracetamolem, np. Gripex, Grypostop, Gripblocker Express, Actifed,

- butamirat – oprócz działania przeciwkaszlowego wykazuje także działanie rozszerzające oskrzela, dostępny jest w kroplach doustnych dla dzieci, np. Sinecod oraz syropach dla każdej grupy wiekowej, np. Supremin,

2. hamujące odruch kaszlu na drodze obwodowej - mają swoje działanie w oskrzelach, np. lewodropropizyna, które występuje np. w preparacie Levopront,

3. preparaty smarujące (poślizgowe), czyli takie, które tworzą na śluzówce dróg oddechowych nawilżającą powłokę, dzięki czemu zmniejszają chrypę i drapanie w gardle, a tym samym łagodzą suchy, nieproduktywny kaszel - są to syropy i tabletki do ssania z babki lancetowatej, prawoślazu, porostu islandzkiego, podbiału, propolisu lub miodu czy glicerolu, np. Syrop Islandzki, Syrop prawoślazowy, Aboca GrinTuss Pediatric, Thonsilan, Petit Drill, Apicold 1+. Sprawdzają się one jako drugi, uzupełniający preparat do aktualnie stosowanego środka na kaszel suchy.

Po zastosowaniu tego typu środka nie należy pić i jeść co najmniej przez godzinę.

  • na kaszel mokry

Leki na kaszel mokry zmniejszają lepkość wydzieliny oskrzelowej oraz "rozrywają ją" na mniejsze fragmenty, przez co ułatwiają jej odkrztuszenie. Należą do nich, m.in.:

  1. ambroksol – przeznaczony do stosowania u dzieci od 1. roku życia, występuje, np. w preparatach: Deflegmin, Flavamed, Mucosolvan Mini.
  2. erdosteina - dostępna bez recepty tylko w postaci leku Erdomed Muko od 12. roku życia, na receptę można otrzymać ją w formie zawiesiny dla dzieci od 2. roku życia,
  3. bromheksyna - może być podawana już od 2. roku życia, dostępna jest w kroplach dla najmłodszych, np. Flegamina Baby, tabletkach, np. Flegamina Classic, czy syropie, np. Flegtac Kaszel,
  4. acetylocysteina - przeznaczona dla dorosłych i dzieci od 7. roku życia w formie syropu, np. ACC Classic, tabletek musujących, np. Fluimucil Forte, tabletek do połykania, np. ACC, proszku do wysypania bezpośrednio na język, np. ACC Optima Active, czy ampułek do wykonania nebulizacji, np. Mufluil,
  5. gwajafenezyna – możemy ją znaleźć, np. w preparacie Guajazyl dla dzieci od 6. roku życia.

U najmłodszych dobrze sprawdzają się syropy roślinne na bazie bluszczu pospolitego, np. Prospan, Hederasal, Hedelix.

  • na wzmocnienie odporności

Niezależnie od tego, jakie dolegliwości towarzyszą przeziębieniu, do wspomnianych wyżej środków leczniczych, dołączyć można produkty wspierające odporność i skracające czas trwania infekcji, m.in.:

  1. propolis (kit pszczeli), pyłek pszczeli i miód, np. Propolis Plus, Propolis Fortedziałają silnie przeciwdrobnoustrojowo oraz immunostymulująco, jednakże – ze względu na bardzo bogaty skład – mogą uczulać, dlatego nie zaleca się podawania miodu dzieciom poniżej 1. roku życia, pyłku pszczelego poniżej 3. roku życia, a alkoholowych kropli propolisowych w ogóle nie podajemy dzieciom,
  2. cynk – działa przeciwzapalnie oraz wzmacnia odporność, przyjęcie cynku w ciągu pierwszych 24 godzinach infekcji skraca czas jej trwania, np. Zincas Forte, Cynk Organiczny + C, Solgar Cynk chelat,
  3. witamina C i rutozyd – ich profilaktyczne przyjmowanie uszczelnia naczynia krwionośne, zmniejszając ryzyko infekcji, np. Rutinoscorbin, Cerutin, Ascorvita.

Oprócz wdrożenia farmakoterapii łagodzącej objawy choroby, warto zapewnić pacjentowi odpowiednie warunki odpoczynku. Chory powinien przebywać w pomieszczeniu o umiarkowanej temperaturze oraz dużej czystości powietrza.

Należy także pamiętać o regularnym oczyszczaniu nosa z zalegającej wydzieliny oraz odpowiednim nawodnienie organizmu – zaleca się picie dużej ilości niegazowanej wody lub herbaty.

Czy na na przeziębienie i grypę można stosować saszetki?

Preparaty złożone (wieloskładnikowe), które tak chętnie stosujemy w przeziębieniu, zawierają najczęściej niesteroidowy lek przeciwzapalny lub paracetamol + lek przeciwhistaminowy + pseudoefedrynę + witaminę C. Stosowanie takich preparatów bez dokładnego przeanalizowania działania substancji w nich zawartych jest częstym błędem. Dlaczego?

Nierzadko przyjmujemy wiele leków jednocześnie, nie wiedząc o tym, że zawierają one te same substancje. Takie sumowanie leków jest szczególne groźne dla substancji z grupy NLPZtów – istotnie wzrasta wówczas ryzyko działań niepożądanych, szczególnie w obrębie przewodu pokarmowego i nerek.

Wchodzące w skład preparatów złożonych leki przeciwhistaminowe, np. cetyryzyna, mogą powodować senność, a pseudoefedryna – wszechobecny składnik mieszanek na przeziębienie – może wywoływać pobudzenie oraz podnosić ciśnienie tętnicze, dlatego jest przeciwwskazany u osób z nadciśnieniem czy jaskrą.

Nierzadko do takiej mieszanki dołączamy sobie dodatkowo witaminę C, czy krople obkurczające błonę śluzową nosa, nie mając świadomości, że te same składniki są już obecne w saszetkach na przeziębienie - wszak inna droga podania, czy inna postać leku nie oznacza, że mamy do czynienia z inną substancją czynną.

Przed zastosowaniem preparatu złożonego najlepiej więc zasięgnąć opinii lekarza lub farmaceuty, aby upewnić się, że taka wielolekowa mieszanka nam nie zaszkodzi.

Zioła na przeziębienie i grypę

Antybiotyki na przeziębienie

Całkowicie bezzasadne jest stosowanie w przeziębieniu antybiotyków, które działają na bakterie, gdyż jest to infekcja wirusowa. W niepowikłanym przeziębieniu nie ma potrzeby stosowania leków na receptę, w tym antybiotyków. Owszem, istnieją sytuacje, kiedy u osób z obniżoną odpornością, podczas grypy lub przeziębienia dochodzi do powikłań, np. zapalenia oskrzeli, które mogą być wywołane dodatkowym nadkażeniem bakteriami, np. gronkowcem czy paciorkowcem. W tym wypadku użycie antybiotyków jest już jak najbardziej zasadne.

Próby leczenia "zwykłego" przeziębienia antybiotykami wcale nie są rzadkie i, niestety, nie przynoszą niczego dobrego – przyczyniają się tylko do wzrostu lekooporności bakterii, czyli ich niewrażliwości na leki, o czym pisaliśmy tutaj.

Kiedy udać się do lekarza z przeziębieniem?

W przeziębieniu leczymy objawy choroby, nie wdrażamy zatem leczenia przyczynowego w postaci leków przeciwwirusowych, ale jeśli mimo przyjmowania środków objawowych, symptomy infekcji nasilają się, należy skonsultować się z lekarzem. Niepokojące objawy podczas przeziębienia, które bezwzględnie powinny skłonić nas do wizyty u lekarza, to:

  • bardzo silny ból głowy, szczęki, okolic nosa (zatok) lub ucha,
  • występowanie duszności,
  • świszczący oddech,
  • wysoka gorączka (powyżej 38°C),
  • obfite odkrztuszanie gęstej, ropnej wydzieliny przez kilka-kilkanaście dni,
  • utrzymywanie się objawów powyżej 10-14 dni lub nasilenie objawów po 5-6 dniach choroby.

W takim wypadku specjalista może jednak zadecydować o włączeniu do terapii leków przeciwwirusowych, które są stosowane w leczeniu grypy - przeczytasz o nich w opracowaniu Leki na grypę - gdyż nie ma typowych leków na receptę na przeziębienie.

Źródła

  1. Mejza F.: Grypa i przeziębienie. Dostępny w Internecie: https://grypa.mp.pl/grypasezonowa/61825,grypa-i-przeziebienie [01.08.2017]
  2. Mejza F. Przeziębienie. Dostępny w Internecie: https://grypa.mp.pl/przeziebienie/61668,przeziebienie [01.08.2017]
  3. Rygalski M., Zawisza E.: Postępowanie terapeutyczne w przeziębieniu. Dostępny w Internecie: https://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=5644775b7459f [01.08.2017]
  4. Maćkowiak K., Torliński L.: Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka. Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 349-356
  5. Przybyłowski T.: Powikłania grypy. Medycyna po Dyplomie 2011(20); 11(188): 85-91

ostatnia zmiana: 17.09.2021 11:03:49

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie
2
2

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.