Witamina C - na infekcje, siniaki i przebarwienia

Witamina C jest najbardziej znaną i najczęściej stosowaną ze wszystkich witamin. Kojarzymy ją głównie jako środek poprawiający odporność i pomagający zwalczać infekcje. Ale to tylko jedno z jej prozdrowotnych działań. Witamina C jest niezbędnym czynnikiem w wielu ważnych reakcjach i przemianach w naszym organizmie.

Nazwa witaminy C, czyli kwas L (+) askorbinowy, (kwas askorbowy) pochodzi od słowa scorbutus, oznaczającego szkorbut - chorobę wywołaną znacznym niedoborem tej witaminy.

Rola witaminy C

  • silny antyoksydant, neutralizujący wolne rodniki, które mogą uszkadzać DNA, białka i lipidy zwiększając ryzyko wystąpienia nowotworów

  • ważny składnik w syntezie kolagenu, białka tkanki łącznej. Kolagen jest między innymi odpowiedzialny za elastyczność skóry

  • poprawia funkcjonowanie układu odpornościowego, poprzez zwiększenie aktywności limfocytów

  • zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworu żołądka, gdyż hamuje przemianę azotanów do rakotwórczych nitrozoamin

  • zwiększa przyswajanie żelaza, dlatego bywa dodawana do preparatów zawierających ten pierwiastek. Lek na receptę Sorbifer Durules zawiera siarczan żelaza i kwas askorbinowy.

  • zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego

Skutki niedoboru witaminy C

Znaczny niedobór witaminy C prowadzi do szkorbutu, inaczej zwanego gnilcem. Choroba ta jest wynikiem zaburzeń w syntezie kolagenu.

Objawy to obrzmienie dziąseł i wypadanie zębów, zmiany skórne w postaci punktowych krwawych wylewów, ból i osłabienie kończyn.

Szkorbut dotyczył głównie marynarzy podczas długich rejsów, gdy pozbawieni byli dostępu do świeżych warzyw i owoców. W XIX wieku marynarka angielska w ramach profilaktyki wprowadziła nakaz spożywania cytryn na swoich okrętach.

We współczesnym świecie choroba ta praktycznie nie występuje, ponieważ całkowity brak witaminy C w pożywieniu musi trwać około 120 dni, aby pojawiły się objawy chorobowe.

Obecnie częściej spotykamy się z hipowitaminozą w wyniku niedostatecznej podaży tej witaminy w pożywieniu lub zwiększonego zapotrzebowania.

Objawy niedoboru kwasu askorbinowego to:

  • zmęczenie i zmniejszona wydolność fizyczna

  • zwiększona podatność na infekcje

  • kruchość drobnych naczyń krwionośnych i łatwość występowania sińców.

  • pogorszenie gojenia się ran

  • krwawienia z dziąseł

Występowanie witaminy C

Witamina C występuje w świeżych warzywach i owocach, oraz ziołach. Bogate źródło kwasu askorbinowego to:

  • porzeczki

  • owoce cytrusowe

  • natka pietruszki

  • papryka

  • kapusta

  • pomidory

  • owoce jarzębiny

  • ziele pokrzywy

Witamina C jest bardzo wrażliwa na wysoką temperaturę, światło, tlen i szybko ulega rozkładowi, dlatego też w trakcie gotowania tracimy znaczną jej ilość, nawet do 50% wyjściowej ilości.

Ponieważ witamina C bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, łatwo przechodzi do naparu podczas parzenia ziół, bogatych w tę witaminę, na przykład ziela pokrzywy. Jednak duża jej część ulega rozkładowi w wyniku działania wysokiej temperatury wody, użytej do zaparzania.

Większość zwierząt posiada zdolność syntetyzowania wystarczającej ilości kwasu askorbinowego, w związku z czym nie muszą dostarczać tej witaminy swojemu organizmowi z zewnątrz. Takiej cechy nie mają jednak między innymi człowiek, małpy naczelne i świnka morska.

Ze względu na swoje właściwości hamowania reakcji utleniania, witamina C jest powszechnie dodawana do żywności przedłużając jej trwałość. Kwas askorbinowy jako dodatek konserwujący posiada symbol E300, a jego pochodne odpowiednio E301, E302, E304.

Zalecana dawka witaminy C

Zapotrzebowanie na witaminę C nie jest jednakowe dla wszystkich i zależy od wielu czynników, między innymi wieku i ogólnej kondycji organizmu.

Zalecana dawka dla dorosłego człowieka to 60-75 mg dziennie.

Zwiększone zapotrzebowanie występuje u osób:

  • będących pod wpływem przewlekłego stresu

  • palących papierosy

  • nadużywających alkoholu

  • z nadciśnieniem

  • z cukrzycą

  • kobiet w ciąży i karmiących

  • sportowców

Czy można przyjmować witaminę C bez ograniczeń?

Witamina C nie kumuluje się w organizmie, a jej nadmiar jest usuwany z moczem, w postaci niezmienionej lub metabolitów. Dlatego też w przypadku tej witaminy nie ma niebezpieczeństwa przedawkowania, chociaż przyjmowanie dużych dawek kwasu askorbinowego przez dłuższy okres czasu może przyczynić się do powstawania kamieni nerkowych. Jednym z końcowych produktów jej przemiany jest kwas szczawiowy, a wzrost jego stężenia w moczu przyczynia się do formowania nierozpuszczalnych złogów szczawianu wapnia.

Suplementacja witaminy C

Witamina C jest bardzo nietrwała. Jej rozkładowi sprzyja wysoka temperatura, kontakt z powietrzem i ekspozycja na światło.

Chociaż warzywa i owoce zawierają witaminę C, to podczas obróbki termicznej większą jej część tracimy. Dlatego też w wielu przypadkach wskazana jest dodatkowa suplementacja.

Witamina C jest sprzedawana bez recepty w postaci tabletek, kapsułek, tabletek musujących i kropli.

Przykłady takich preparatów to:

Rola witaminy C w pielęgnacji skóry

Witamina C jest ważnym składnikiem kosmetyków przeciwzmarszczkowych, gdyż poprzez swoje działanie antyoksydacyjne hamuje proces starzenia, w tym fotostarzenia, pod wpływem promieniowania UVA. Jest również niezbędnym składnikiem wspomagającym tworzenie kolagenu w skórze.

Witamina C ma właściwości rozjaśniające skórę i poprawiające jej koloryt.

Większość preparatów stosowanych na skórę zawiera witaminę C w stężeniu od 8 do 20%, a za najaktywniejsze uważa się stężenie 15%.

Dodawanie większych stężeń jest bezcelowe, gdyż nie powoduje to zwiększonego wchłaniania witaminy C przez naskórek.

Problemem z zastosowaniem witaminy C w kosmetykach jest jej duża niestabilność. Stężenie witaminy C w kremie umieszczonym w tradycyjnym słoiczku maleje nawet o połowę już po miesiącu od otwarcia, na skutek kontaktu z tlenem z powietrza.

W celu poprawy trwałości kosmetyków, zaczęto stosować pochodne witaminy C lub witaminę w formie suchego proszku, który łączy się z roztworem serum tuż przed pierwszym użyciem (np. serum Synchrovit C).

Kolejnym problemem wynikającym z jej rozpuszczalności w wodzie, a nie w tłuszczach, jest słabe przenikanie witaminy C w głąb skóry przez lipidowe warstwy naskórka. Rozwiązaniem jest umieszczenie jej w liposomach - mikroskopijnych pęcherzykach otoczonych podwójną warstwą lipidową, posiadających wewnątrz roztwór wodny. Dzięki swojej budowie liposomy mają duże powinowactwo do błony komórkowej i pełnią rolę nośników dla substancji, które same nie mogą przeniknąć w głąb skóry.

Obecnie wprowadzane są do produkcji kosmetyków substancje (np. tetraizopalmitynian askorbylu) będące pochodną witaminy C, a rozpuszczalne w tłuszczach, z łatwością przenikające barierę lipidową i wykazujące aktywność już przy stężeniu 1-3%. Jednak są to substancje dużo droższe od witaminy C.


redaktor: Dina Dąbrowska
ostatnia zmiana: 2017-10-13 12:53:10

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.

Najnowsze pytania

Na Twoje pytania w temacie witamina c - na infekcje, siniaki i przebarwienia odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie