Zatoki

Spis treści

Jakie są typowe objawy zapalenia zatok?

Leki na zapalenie zatok

Czym płukać zatoki?

Czy inhalacje pomagają na zatoki?

Okłady na zatoki

Jakie są typowe objawy zapalenia zatok?

Do najczęściej występujących objawów zapalenia zatok zaliczamy:

• uczucie zatkanego nosa,

• wydzielina z nosa,

• ból głowy i zębów, 

• trudności z oddychaniem przez nos,

• uczucie pełności w uchu,

• ból i tkliwość twarzy, szczególnie w obrębie zatok szczękowych, nasilające się w trakcie pochylania do przodu,

• kaszel,

• gorączka,

• osłabiony węch.

Przy przewlekłym zapaleniu zatok, które trwa więcej niż 12 tygodni, wspomniane objawy mogą się zaostrzać lub całkowicie wygasać. Więcej na temat objawów, a także przyczyn zapalenia zatok, znajdziesz w artykule Skuteczne sposoby na zapalenie zatok.

Leki na zapalenie zatok

1. Leki bez recepty na zapalenie zatok:

Doustne:

• ibuprofen i kwas acetylosalicylowy – mają działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, a w połączeniu z pseudoefedryną zmniejszają przekrwienie błony śluzowej nosa i udrażniają go, należy jednak pamiętać, że takie połączenie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą czy jaskrą,

• paracetamol – nie ma działania przeciwzapalnego, ale działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, jest lekiem pierwszego wyboru w problemach z zatokami, np. u pacjentów z nadciśnieniem oraz najczęstszym składnikiem preparatów na zatoki w saszetkach, z których sporządzamy ciepły roztwór do wypicia.

Donosowe:

• furoinian mometazonu - syntetyczny glikokortykosteroid w postaci aerozolu do nosa o działaniu przeciwzapalnym, łagodzącym obrzęk, podrażnienie górnych dróg oddechowych oraz zmniejszającym ilość wydzieliny w zatokach,

• ksylometazolina, oksymetazolina oraz nafazolina - substancje obkurczające naczynia krwionośne nosa w postaci kropli do nosa bądź aerozolu; z uwagi na to, że preparaty te znacząco wysuszają śluzówkę nosa i - przy dłużej aplikacji - prowadzą do tolerancji na swoje działanie, nie należy ich stosować bez konsultacji z lekarzem dłużej niż 3-5 dni,

• izotoniczny roztwór soli fizjologicznej (0,9% roztwór chlorku sodu) w sprayu lub ampułkach, który oczyszcza i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych,

• hipertoniczny (2,2-6%) roztwór soli fizjologicznej w aerozolu lub ampułkach, który usuwa zalegającą w zatokach wydzielinę,

• woda morska w aerozolu - nawilża śluzówkę nosa, upłynnia zalegającą wydzielinę, a obecne w niej minerały i pierwiastki śladowe działają antybakteryjne i antyseptycznie, 

• ektoina - ułatwia rozrzedzenie zalegającego w drogach oddechowych śluzu, przez co szybciej można go usunąć.

Preparatów na zapalenie zatok dostępnych bez recepty nie stosuj dłużej niż 7 dni (oprócz podanych wyżej wyjątków) ze względu na możliwość wysuszenia czy obrzęku śluzówki nosa. Jeśli po tym czasie nie nastąpiła poprawa, zgłoś się do lekarza rodzinnego lub otolaryngologa. 

Pamiętaj, że przy problemach z zatokami niezbędne jest picie dużej ilości wody, która upłynni zalegającą wydzielinę, dzięki czemu łatwiej i szybciej ją usuniesz.

2. Zioła na zapalenie zatok

Preparaty ziołowe stosowane w problemach z zatokami dostępne są w aptekach bez recepty. Mają one formę tabletek, kapsułek, kropli doustnych, saszetek z proszkiem do rozpuszczenia w ciepłej wodzie oraz aerozoli do nosa. Należą do nich, m.in.:

• ekstrakt z bzu czarnego, 

• ekstrakt z korzenia goryczki,

• ziele werbeny,

• ziele tymianku,

• ekstrakt z kwiatów dziewanny,

• ekstrakt z korzenia pelargonii afrykańskiej,

• ekstrakt z kwiatu pierwiosnka lekarskiego,

• ekstrakt ze świeżych bulw fiołka alpejskiego.

Czym płukać zatoki?

W przypadku zapalenia zatok, możesz stosować irygacje, czyli płukanie zatok. Zabieg ten jest dozwolony już powyżej 4 roku życia. Przeciwwskazaniem są ostre lub przewlekłe choroby uszu oraz te przebiegające z wysiękiem.

Roztwór do płukania zatok można przygotować samodzielnie z dostępnych w domu składników - soli kuchennej i wody - pół łyżeczki soli wsyp do pół litra przegotowanej letniej wody.
Do wykonania irygacji potrzebna będzie Ci także miękka butelka, którą kupisz w aptece bez recepty. Napełnij ją przygotowanym roztworem, jej wylot umieść przy jednym z otworów nosowych i delikatnie naciśnij.

W aptekach znajdziesz gotowe "zestawy startowe" do płukania zatok, w skład których wchodzą saszetki z proszkiem do przygotowania roztworu oraz butelka, do której należy wsypać zawartość saszetki oraz uzupełnić przegotowaną, wystudzoną wodą do zaznaczonego na butelce poziomu. Następnie całość trzeba wymieszać, tak aby proszek się rozpuścił.
Jeśli skończą Ci się saszetki, w aptece możesz kupić osobno ich zapas.

Do płukania zatok u dzieci wybierz zestaw rekomendowany dla tzw. juniorów, gdyż te dla dorosłych wytwarzają większe ciśnienie, co może przyczynić się do przedostania się płynu do trąbek słuchowych.

Jeśli przeraża Was irygacja zatok u dziecka za pomocą butelki, w aptekach możesz otrzymać specjalne końcówki do płukania zatok podłączane do inhalatora, które rozpylają roztwór do zatok w postaci praktycznie niewyczuwalnej mgiełki.

Czy inhalacje pomagają na zatoki?

Na zatkany nos i bolące zatoki bardzo przydatne są inhalacje parowe oraz z użyciem nebulizatora. Nawilżają one śluzówkę dróg oddechowych, ułatwiają usunięcie zalegającej wydzieliny, a te z dodatkiem olejków działają antyseptycznie.

inhalacje z użyciem nebulizatora

Do wykonania inhalacji wykorzystać możesz następujące roztwory:

• 0,9% soli fizjologicznej,

• soli fizjologicznej z kwasem hialuronowym,

• soli hipertonicznej 2,2%-6%.

Oprócz odpowiedniego roztworu niezbędny będzie także sprzęt, który umożliwi przeprowadzenie inhalacji. O tym, jaki nebulizator umożliwi wykonanie inhalacji, podpowiadamy w opracowaniu Jaki inhalator wybrać?, natomiast właściwą technikę wykonania nebulizacji opisaliśmy w artykule Jak prawidłowo wykonać inhalację?.

Inhalacje przeprowadzaj maksymalnie 2-3 razy na dobę, a ostatnią (wieczorną) wykonaj z roztworu fizjologicznego na ok. 3 godziny przed udaniem się na spoczynek, aby nie dopuścić do spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła i spać spokojnie. Po wykonaniu inhalacji pozostań w domu minimum 2 godziny.

inhalacje parowe

Inhalacja parowa polega na wdychaniu pary wodnej wzbogaconej w olejki eteryczne i zapachowe. Do jej przygotowania potrzebujesz rzeczy dostępnych w każdym domu:

• miski z ciepłą wodą,

• ziół używanych w kuchni, np. tymianek czy majeranek,

• ręcznika.

Do miski z gorącą wodą wsyp 3 łyżki ziela, nachyl się nad nią oraz przykryj głowę ręcznikiem. Powietrze nabieraj ustami, a wypuszczaj nosem 3-4 razy dziennie przez 10 minut. Woda powinna być bardzo ciepła - nie gorąca.

U dzieci inhalacje parowe należy stosuj pod kontrolą rodziców, by maluch nie wylał na siebie gorącego płynu.

Okłady na zatoki

Na zapalenie zatok możesz wykonywać ciepłe kompresy, np. z leczniczej soli jodowo-bromowej dostępnej w aptece bez recepty. Niewielką ilość soli podgrzej na patelni, zawiń w ściereczkę i połóż na czoło. Przyniesie to ulgę w bólu oraz wspomoże oczyszczenie zatok.