AZS - atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych

Atopowe zapalenie skóry (AZS) coraz częściej dotyka dzieci i dorosłych. Ta przewlekła, dokuczliwa i nieuleczalna choroba potrafi znacznie obniżyć komfort życia pacjenta. Czy jednak jesteśmy wobec niej bezradni? W dzisiejszych czasach dermokosmetyki oraz nowoczesne leki steroidowe potrafią zdziałać cuda.

Czym jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry (AZS), nazywane też egzemą atopową, to przewlekła, nawrotowa choroba skóry o podłożu alergicznym, objawiająca się silnym, dokuczliwym świądem oraz zmianami skórnymi występującymi w charakterystycznych miejscach, np. na twarzy, w zgięciach łokci i kolan, na dłoniach i stopach. Dolegliwości w przebiegu AZS są związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego i wadliwą budową naskórka.

Przyczyny AZS

  • czynniki genetyczne - wykazano, że u dzieci, których jedno z rodziców cierpi na alergię atopową (astmę, AZS lub alergiczne zapalenie nosa i spojówek), ryzyko wystąpienia AZS wynosi 30%, natomiast, gdy chorują oboje rodzice - ryzyko atopii u dziecka wzrasta aż do 70%,
  • czynniki środowiskowe i klimatyczne - zanieczyszczenia środowiska oraz wysoka temperatura,
  • środki chemiczne, np. detergenty, konserwanty, barwniki, związki zawarte w kosmetykach dla dzieci i dorosłych.

Objawy AZS

  • bardzo silny i dokuczliwy świąd, spowodowany nadmiernym uwalnianiem histaminy w skórze - utrzymuje się przez cały dzień, ale nasila się w nocy, wymusza na chorym drapanie podrażnionej skóry,
  • charakterystyczne zmiany skórne - zaczerwienienie, grudki, liszaje, strupy, zlokalizowane w typowych miejscach - zależnych od wieku chorego (m.in. na policzkach, dłoniach, stopach, w zgięciach łokci i kolan).

Czynniki nasilające objawy AZS

  • suche powietrze oraz szybkie zmiany temperatury otoczenia,
  • alergeny wziewne (pyłki roślin, kurz, roztocza) i pokarmowe (białko mleka i jaj),
  • zakażenia skóry, zwłaszcza gronkowcem złocistym,
  • silny stres oraz środki drażniące skórę, np. detergenty, kosmetyki.

Rodzaje atopowego zapalenia skóry

Ze względu na różnice w budowie skóry - wygląd i lokalizacja zmian skórnych w przebiegu AZS różnią się w zależności od wieku chorego.

AZS u niemowląt

U niemowląt (do 2 roku życia) zmiany przybierają postać pęcherzyków, grudek, sączących się krostek, zlokalizowanych głównie na twarzy. Policzki malucha są wtedy nienaturalnie czerwone, a skóra szorstka i błyszcząca. Wykwity skórne mogą się też pojawić w zgięciach łokci i kolan. Dziecko staje się nerwowe i płaczliwe, bo podrażniona skóra bardzo swędzi.

AZS u dzieci

U dzieci skóra jest sucha, szorstka z grudkowatymi wypryskami i towarzyszącym im zaczerwienieniem. Zmiany są zlokalizowane najczęściej na dłoniach, stopach, wokół kostek i nadgarstków, w zgięciach łokci i pod kolanami.

AZS u dorosłych

U dorosłych zmiany przybierają inny wygląd - skóra jest wysuszona, zaczerwieniona, ma tendencje do grubienia, rogowacenia i łuszczenia się. Zmiany pojawiają się głównie w fałdach zgięciowych, na ramionach, palcach dłoni i stóp, na grzbietowych stronach rąk i stóp. Ze względu na silny świąd, powstawać mogą nadżerki, rany i strupki spowodowane drapaniem.

Dla wszystkich postaci AZS charakterystyczny jest przewlekły, nawrotowy przebieg choroby - z okresami zaostrzeń i remisji (złagodzenie objawów) oraz silny i dokuczliwy świąd skóry. W wyniku drapania, naskórek ulega uszkodzeniu i łatwiej wtedy o zakażenie wirusowe, grzybicze lub bakteryjne, co pogarsza stan skóry i samopoczucie chorego.

Kiedy iść do lekarza z AZS?

Atopowe zapalenie skóry, tak u dorosłych jak i u dzieci, wymaga leczenia farmakologicznego oraz odpowiedniej pielęgnacji skóry, dlatego po zauważeniu niepokojących objawów należy zwrócić się o pomoc do dermatologa. Podczas leczenia niezbędna może okazać się wizyta u alergologa w celu określenia czynników alergizujących. Dla potwierdzenia diagnozy lekarz prawdopodobnie zleci oznaczenie stężenia IgE w surowicy krwi oraz wykonanie alergicznych testów skórnych.

Jak leczyć AZS?

Terapia AZS u dzieci i u dorosłych przebiega bardzo podobnie, jednak należy podkreślić, że całkowite wyleczenie atopowego zapalenia skóry nie jest możliwe. W zależności od postaci i stopnia zaawansowania choroby, lekarz indywidualnie dobiera metodę leczenia. Polega ono przede wszystkim na zwalczaniu objawów, a nie przyczyny choroby i zakłada głównie:

  • zahamowanie reakcji alergicznej - ma to na celu zniwelowanie uporczywego świądu i drapania. Podaje się leki przeciwhistaminowe (np. Diphergan, Clemastin, Hydroxyzinum) oraz immunosupresyjne, czyli hamujące reakcje odpornościowe (np. Elidel, Protopic, Equoral, Sandimmum Neoral),
  • wyleczenie stanu zapalnego skóry - zastosowanie mają tu maści i kremy zawierające kortykosteroidy (np. Dermovate, Elocom, Cutivate), które należy stosować ostrożnie i umiejętnie; u dorosłych można włączyć fototerapię,
  • wyleczenie skóry zainfekowanej - przez wirusy, grzyby lub bakterie, np. gronkowca złocistego. W terapii sprawdzają się podane doustnie lub miejscowo leki zawierające antybiotyki (np. Rulid, Bactroban) lub preparaty złożone zawierające poza antybiotykiem także kortykosteroid (np. Triderm).

Wszystkie wymienione wyżej leki dostępne są w aptekach na receptę.

Dermokosmetyki w AZS

Skóra atopowa różni się budową od skóry zdrowej - jest cieńsza, podrażniona i wysuszona, dlatego podstawą w leczeniu AZS we wszystkich grupach wiekowych jest systematyczna jej pielęgnacja. Doskonale nadają się do tego kosmetyki apteczne, tzw. dermokosmetyki, a wśród nich emolienty. Zawierają one składniki chroniące skórę przed utratą wody (np. wazelina, parafina), nawilżające (2-5% mocznika), regenerujące naskórek (cholesterol, nienasycone kwasy tłuszczowe, oleje roślinne, wyciągi z owsa) oraz działające przeciwświądowo (mentol, lidokaina).

Emolienty możemy kupić w aptece bez recepty lekarskiej. Są produkowane w postaci emulsji, żeli lub kostek myjących, balsamów, kremów i szamponów (np. Emotopic, Emolium, Oilatum, Mediderm, Ziaja med kuracja AZS). W doborze odpowiedniego preparatu dla dzieci i dla dorosłych chętnie pomoże farmaceuta.

W praktyce zbyt szybko sięgamy po maści sterydowe, nie doceniając roli dermokosmetyków w leczeniu AZS. Tymczasem udowodniono, że właściwa pielęgnacja skóry atopowej pozwala zredukować ilość stosowanych sterydów.

Jak stosować emolienty w AZS?

Emolienty musimy stosować systematycznie, najlepiej 2-3 razy dziennie, w tym również bezpośrednio po kąpieli z ich dodatkiem (w temperaturze do 37 °C), na lekko wilgotną skórę i przed zastosowaniem maści przeciwzapalnej.

Jak łączyć kortykosteroidy z emolientami w AZS?

Przy dłuższym okresie stosowania maści sterydowych, po zaleczeniu najbardziej dokuczliwych zmian, powinno się przestrzegać zasady 1/1, ½ lub 1/3 itd.; polega ona na naprzemiennym stosowaniu: 1 dzień steryd, a kolejnego dnia (lub kolejne 2-3 dni) emolienty - pozwala to zmniejszyć działania uboczne kortykosteroidów.

Inne preparaty stosowane w leczeniu AZS u dzieci i u dorosłych

Jak możemy sobie pomóc w walce z AZS?

W walce z chorobą, kluczowe znaczenie ma postawa samego pacjenta. Zdyscyplinowanie w pielęgnacji i leczeniu skóry, uważna obserwacja objawów, eliminowanie i unikanie czynników alergizujących, a także współpraca z lekarzem przynoszą zadowalające efekty.

Bardzo ważny jest również umiarkowany wysiłek fizyczny, unikanie stresów oraz odpowiednia dieta, wolna od produktów uczulających (np. białko mleka i jaj) oraz przyczyniających się do wydzielania histaminy (sztuczne barwniki, aromaty, ser, czekolada).

Trzeba pamiętać także o tym, aby skóry atopowej nie podrażniać dodatkowo zbyt intensywnym wycieraniem oraz unikać odzieży z włókien sztucznych i wełny.

W razie jakichkolwiek wątpliwości, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 02.06.2020 17:55:28

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Powiązane artykuły

Latopic na alergie i AZS

Latopic to specjalistyczne produkty do stosowania w alergii pokarmowej i atopowym zapaleniu skóry. Preparaty zawierają polskie bakterie kwasu mlekowego, które kolonizując organizm zapobiegają rozwojowi bakterii chorobotwórczych odpowiedzialnych za nieprzyjemne objawy.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Czy maść Protopic ma zamienniki?
witam od 3 lat uywam tylko masci protpic, na atz , czy istnueje inny zamiennik masci o tym samym skladzie
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Czy można stosować maść Dermovate na błonę śluzową jamy ustnej?
Czy maść Dermovate można przyjmować doustnie, tzn. smarować wewnętrzną stronę buzi? Czy coś się stanie jak się jej troszeczkę połknie w takim przypad...
odpowiada Aleksandra Żywiec-Pelczar

Czy dostanę Cyclaid bez recepty?
Czy lek dostanę bez recepty cyclaid
odpowiada Olga Sierpniowska

Co robić, jeśli lekarz przepisał Triderm na odparzenia dla dziecka w wieku rok i 8 miesięcy?
Córce rok i 8 mcy lekarz pediatra przepisał maść triderm w związku z wystąpieniem silnych odparzeń w okolicach miejsc intymnych. Smaruje corce juz 2gi...
odpowiada Olga Sierpniowska

Jaki lek z hydrokortyzonem mogę kupić w niemieckiej aptece?
Jestem w Niemczech. Co mogę kupić na miejsce HYDROKORTYZON? Chyba mam jakieś uczulenie i swędzą mnie dłonie i punktowo na rękach szyi.
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Dlaczego skóra piecze mnie po nałożeniu preparatu Emolium A-topic?
Używam maści Emolium a-topic. Niestety mnie piecze po nałożeniu. Czy tak powinno być? Jakiego podobnego produktu mogę użyć?
odpowiada Katarzyna Domagała

Na Twoje pytania w temacie azs - atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.