Czy, jak i kiedy można odstawić leki?

Pacjenci z różnych przyczyn odczuwają chęć zaprzestania leczenia - mają złe samopoczucie lub uciążliwe skutki uboczne, nie są przekonani do danej terapii lub nie widzą jej pozytywnych efektów. W jakich przypadkach można bezkarnie zakończyć terapię, a kiedy takie postępowanie może wręcz pogorszyć stan zdrowia? Czy należy odstawić leki przed operacją albo badaniem krwi?

Co może się stać, jeśli nagle przestanę brać swoje leki?

Gwałtowne zaprzestanie przyjmowania lekarstw zleconych na stałe w chorobach przewlekłych, na ogół skutkuje tym, że objawy schorzenia powracają. W niektórych przypadkach dolegliwości mogą mieć nawet większe natężenie, niż przed rozpoczęciem terapii danym preparatem. Poniżej przykłady wyjątkowo niekorzystnych następstw nagłego zakończenia terapii:

Negatywne skutki występujące po nagłym zaprzestaniu przyjmowania leku są rodzajem działania niepożądanego określanym jako "typu E" (end of use - koniec terapii).

Obejrzyj film na temat tego, czy można odstawić leki na nadciśnienie!

Czy trzeba przerwać zażywanie leku, jeśli wystąpią skutki uboczne?

Nie zawsze pojawienie się działań niepożądanych oznacza, że musisz od razu zaprzestać terapii. W niektórych przypadkach skutki uboczne są bardziej nasilone na początku leczenia i stopniowo ustępują. Czasem warto więc wykazać się cierpliwością, o ile dolegliwości nie zagrażają Twojemu życiu lub zdrowiu.

Dobrym przykładem są niekiedy trudne początki leczenia chorób psychicznych (oglądaj film: Początki leczenia depresji), czy pierwsze miesiące przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych, kiedy mogą występować uciążliwe plamienia i krwawienia śródcykliczne (oglądaj film: Plamienia i krwawienia podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych). Jeśli masz wątpliwości, jak zinterpretować objawy, to najlepiej skontaktować się z lekarzem, który zalecił lek.

Kiedy należy natychmiast zakończyć terapię?

W ulotce swoich leków znajdziesz informacje o objawach, które świadczą o tym, że należy je natychmiast odstawić i poszukać pomocy medycznej. Przykładowo:

  • Niezależnie od rodzaju stosowanego preparatu wskazaniem do natychmiastowej reakcji i nie przyjmowania kolejnej dawki, będą objawy świadczące o ostrej alergii, takie jak obrzęk twarzy, warg lub gardła sprawiający trudności w połykaniu lub oddychaniu.
  • Podczas terapii lekami przeciwpsychotycznymi stosowanymi między innymi w schizofrenii, warto zachować czujność w przypadku nagłego zwiększenia temperatury ciała i sztywnienia mięśni, czemu towarzyszyć mogą wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu czy wzmożona potliwość. Może to świadczyć o wystąpieniu tak zwanego złośliwego zespołu neuroleptycznego.
  • W trakcie leczenia preparatami przeciwdepresyjnymi wpływającymi na poziom serotoniny w mózgu, zaniepokoić powinny objawy zespołu serotoninowego, takie jak wysoka gorączka, pobudzenie, splątanie, drgawki i drżenia.

Pamiętaj jednak, że najgroźniejsze działania niepożądane występują wyjątkowo rzadko (czytaj więcej: Czy bać się działań niepożądanych leków?).

Kiedy może wystąpić zespół abstynencyjny po zakończeniu leczenia?

Zespół abstynencyjny jest konsekwencją nagłego zaprzestania przyjmowania leków, które posiadają potencjał uzależniający. Należy się z nim liczyć po odstawieniu opioidów stosowanych w terapii bólu czy benzodiazepin (np. Xanax, Afobam) wykorzystywanych w leczeniu zaburzeń lękowych i snu. Pacjent może czuć się bardzo źle zarówno fizycznie, jak i psychicznie. W przypadku podejrzenia rozwoju uzależnienia od leków, zakończenie terapii powinno odbywać się pod nadzorem psychiatry.

Czym jest zespół dyskontynuacji leków przeciwdepresyjnych?

U pacjentów, którzy nagle odstawili preparaty stosowane w depresji i lęku, gwałtownie ograniczyli dawkę lub stosowali lek bardzo niesystematycznie, może rozwinąć się zespół objawów związanych z niekontrolowanym spadkiem stężenia substancji czynnej w organizmie. W jego przebiegu mogą wystąpić zaburzenia gastryczne (nudności, wymioty, biegunka), ruchowe, neurologiczne (drętwienie, mrowienie, bóle i zawroty głowy), psychiczne (lęk, niepokój, drażliwość, pogorszenie nastroju, problemy ze snem) czy objawy grypopodobne.

Jako szczególnie dokuczliwe uważane są tak zwane "brain zaps", opisywane jako "wstrząsy", dreszcze" czy też "wyładowania" w mózgu. Te objawy mogą przybierać także inną formę, niekiedy ciężką do opisania przez pacjenta, ale charakterystyczne jest to, że nietypowe dolegliwości koncentrują się wokół czaszki i jej narządów.

Wystąpienie objawów odstawiennych obserwowano statystycznie częściej po zaprzestaniu przyjmowania paroksetyny (np. Parogen, Seroxat, Rexetin), sertaliny (np. Asertin, Setaloft, Asentra) czy citalopramu (np. Cital, Citabax). W skrajnych przypadkach już pominięcie tylko jednej dawki może pogorszyć stan pacjenta - dotyczy to głównie leków z wenlafaksyną (np. Venlectine, Faxolet ER). Stwierdzono jednak, że objawy zespołu dyskontynuacji mogą wystąpić po większości znanych leków antydepresyjnych, niezależnie od generacji czy typu leku.

Leki stosowane w terapii schorzeń psychicznych powinny być odstawiane stopniowo, z systematyczną redukcją dawki i w porozumieniu z lekarzem.

Czy mogę przerwać przyjmowanie antykoncepcji w dowolnym momencie?

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej (tabletek, plastrów czy krążków) możesz przerwać w każdej chwili, ale pamiętaj o utracie ochrony przed ciążą. Takie postępowanie nie jest jednak rekomendowane - najlepiej dokończ bieżące opakowanie preparatu i po prostu nie rozpoczynaj kolejnego. W ten sposób zmniejszy się ryzyko zaburzeń cyklu w kolejnych miesiącach.

W przypadku, jeśli powodem dla których chcesz odstawić tabletki są łagodne, ale uciążliwe skutki uboczne, takie jak spadek libido, zatrzymanie wody w organizmie, bolesność piersi czy pogorszenie się stanu cery, warto najpierw porozmawiać z ginekologiem o zmianie preparatu, zanim całkowicie zrezygnujesz z metody.

Natomiast wskazaniem do natychmiastowego zaprzestania stosowania antykoncepcji hormonalnej będą między innymi objawy zakrzepicy naczyń, które są dokładnie opisane w każdej z ulotek tego typu preparatów.

Zaszłam w ciążę - czy powinnam odstawić leki?

Jeśli przyjmujesz na stałe jakieś leki i zaszłaś w ciążę, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem. Sposób postępowania będzie uzależniony od rodzaju preparatu, jaki przyjmujesz. Pamiętaj, że nie wszystkie leki są przeciwwskazane w ciąży, niektóre są bezpieczne, a inne mogą być wręcz konieczne, aby ją utrzymać (czytaj więcej: Bezpłatne leki dla kobiet w ciąży - program Ciąża plus).

W wielu przypadkach, pomimo pewnego ryzyka, lekarz decyduje, iż korzyść zdrowotna z zastosowania danego leku - zarówno dla matki, jak i dla nienarodzonego dziecka - będzie przeważać. Tak właśnie jest w przypadku infekcji, które pozostawione nieleczone mogą istotnie pogorszyć zdrowie kobiety i w ten sposób zagrozić ciąży.

Natomiast przykładem preparatów, których przyjmowanie należy natychmiast przerwać w ciąży, ponieważ mogą ciężko uszkodzić nienarodzone dziecko, są retinoidy, takie jak izotretynoina (np. Izotek, Axotret) stosowana w terapii trądziku.

Dlaczego antybiotyk zawsze należy brać do końca?

Powinieneś przyjąć całą zaleconą przez lekarza dawkę antybiotyku, nawet jeśli poczujesz się lepiej bardzo szybko. Zbyt krótkie stosowanie preparatów przeciwbakteryjnych spowoduje, że zginą tylko najbardziej podatne drobnoustroje. Te, które wykazały się większą odpornością przetrwają i będą się dalej namnażać. W ten sposób dojdzie do „selekcji” szczepów bakterii, które nie reagują już na leki (opornych). Konsekwencją może być to, że przy kolejnej infekcji antybiotyk nie będzie już skuteczny.

Czy przed operacją trzeba odstawić leki?

W niektórych przypadkach przed operacją konieczne jest odstawienie leków zmniejszających krzepliwość krwi (np. Aspirin, Aclotin, Plavix, Warfin, Acenocumarol, Pradaxa, Xarelto, Eliquis) czy narkotycznych leków przeciwbólowych. Niekiedy zalecane jest pominięcie zaledwie pojedynczej dawki leku przed operacją, w innych przypadkach "wakacje lekowe" trzeba rozpocząć nawet na kilka dni przed zabiegiem.

Nie rezygnuj jednak z leczenia (także innymi lekarstwami) na własną rękę z powodu operacji. To lekarz powinien wskazać, czy typ zabiegu wymaga przerwy w zażywaniu leków i ile powinna ona wynosić.

Czy należy odstawić leki przed badaniami krwi, moczu i obrazowymi?

W niektórych przypadkach zastosowanie leku przed badaniem diagnostycznym nie ma większego znaczenia, w innych jest wręcz wymagane, ale są też sytuacje, w których przyjmowany lek może przyczynić się do otrzymania niewiarygodnego wyniku.

Przykładowo, jeśli przyjmujesz leki wpływające na krzepliwość krwi, takie jak warfaryna (np. Warfin) czy acenokumarol (np. Acenocumarol WZF, Sintrom), będziesz otrzymywać skierowanie na badanie INR, które ma monitorować Twoje leczenie. W takim przypadku powinieneś stosować je bez żadnych zmian, zwłaszcza przed badaniem.

W przypadku leków stosowanych na stałe w chorobach przewlekłych, ogólna zasada jest taka, że nie należy ich odstawiać, jeżeli lekarz zlecający wizytę w laboratorium tego wyraźnie nie zalecił. Jeśli przyjmujesz leki rano, możesz jednak otrzymać zalecenie, abyś lekarstwa zażył w dniu badania jak zwykle, ale już po porannym pobraniu krwi lub oddaniu próbki moczu. Czytaj więcej: Jak przygotować się do badania krwi?

Jeśli natomiast stosujesz jakieś witaminy lub minerały, napary ziołowe czy suplementy diety, najlepiej nie przyjmować ich przed badaniem. Przykładowo, wysokie dawki witaminy C mogą powodować, że otrzymasz zafałszowane wyniki badania poziomu glukozy we krwi, kreatyniny czy kwasu moczowego. Jeżeli przed oddaniem krwi do badania zażyjesz żelazo, to nie będzie możliwe prawidłowe zdiagnozowanie anemii.

Leki mogą mieć wpływ nie tylko bezpośrednio na wynik, ale mogą także wchodzić w interakcje z odczynnikami stosowanymi w danym oznaczeniu. Na przykład biotyna (np. Biotebal, Biotylek) szeroko stosowana w celu wzmocnienia włosów i paznokci może zaburzać wyniki szeregu badań immunochemicznych, między innymi wykonywanych w chorobach tarczycy. Dlatego przygotowując się do badania, należy zapoznać się z jego opisem lub zasięgnąć informacji w laboratorium analitycznym.

W przypadku badania moczu, leki mogą przede wszystkim wpływać na jego kolor. I tak lewodopa (np. Madopar HBS, Nakom Mite) stosowana w chorobie Parkinsona czy metronidazol (np. Metronidazol Polpharma) zlecany w infekcjach, mogą wywołać ciemniejsze zabarwienie moczu.

Wykonywanie badań obrazowych (USG, tomograf komputerowy, rezonans magnetyczny) zasadniczo nie wymaga zmian w farmakoterapii. Są jednak nieliczne wyjątki - np. na dobę przed denzytometrią (badaniem gęstości kości) nie powinno się przyjmować wapnia. Czytaj więcej: Jak przygotować się do badań obrazowych?

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 23.02.2021 11:35:39

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Czy tabletkę leku Tegretol CR 400 można dzielić na pół?
czy tabletkę tegretolu 400 mg można podzielić na pół
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy Pradaxa 150 mg po 60 kapsułek jest refundowana?
gdzie mogę najtaniej kupic pradaxa 150mg 60 tabletek mam 72 lata czy lek jest refundowany
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy mając założony rozrusznik serca, by-passy i niewydolność nerek można stosować Madopar ?
Czy mając założony rozrusznik serca i by-passy z niewydolnością nerek można stosować Madopar ?
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy są we Wrocławiu apteki oferujące Xarelto 20mg (28 szt) taniej niż za 139 zł?
Od wielu lat stosuję Xarelto 20mg (28szt) . Aktualnie kupuję ten lek we Wrocławiu w cenie 139 zł. Czy są we Wrocławiu apteki oferujące Xarelto 20mg (...
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy lek Metypred może zatrzymać miesiączkowanie?
Dzień dobry, czy lek Metypred może zaczymac miesiączkowanie..Biorę już szusty tydzień i zaczęłam dawkę od 18mg dziennie. Pozdrawiam
odpowiada Olga Sierpniowska

Czy biorąc leki promazyna i pramolan mogę brać xanax?
Witam, czy biorąc leki promazyna i pramolan mogę brać xanax??
odpowiada Aleksandra Mroczkowska

Na Twoje pytania w temacie czy, jak i kiedy można odstawić leki? odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.