Jak żyć ze schizofrenią?

Schizofrenia – bardzo poważna choroba umysłu, charakteryzująca się zaburzonym postrzeganiem rzeczywistości. Trudno jest zrozumieć zmianę zachowania czy absurdalny sposób myślenia chorego, zwłaszcza gdy takie objawy pojawiają się nagle. Czym jest schizofrenia i jak ją rozpoznać? Jak wygląda leczenie?

Nie masz czasu czytać? Obejrzyj film!

Czym jest schizofrenia?

Słowo „schizofrenia” pochodzi z języka greckiego i znaczy dosłownie „rozszczepienie umysłu”. U chorego dochodzi właśnie do „rozszczepienia” pomiędzy jego myślami a rzeczywistością. Nieprawidłowo działają przekaźniki nerwowe, szczególnie dopamina, która odpowiada m.in. za nastrój i motywację.

Kto choruje na schizofrenię?

W Polsce na schizofrenię może cierpieć nawet 1 mln osób [1]. Mężczyźni zapadają na nią częściej niż kobiety. Choroba zazwyczaj objawia się u ludzi młodych – pomiędzy 15. a 45. rokiem życia [2].

Jakie są objawy schizofrenii?

  • urojenia – chory wierzy w coś, co nie jest prawdą, nawet pomimo przedstawienia mu dowodów; takie przekonania mogą wyglądać bardzo różnie - chory myśli na przykład, że wszyscy uczestniczą w spisku przeciwko niemu
  • halucynacje – chory widzi rzeczy lub słyszy głosy, które nie istnieją
  • niezorganizowana mowa – wypowiedzi chorego nie mają sensu, rozmawia on sam ze sobą
  • chaotyczne zachowanie – zarówno zwiększona jak i obniżona aktywność ruchowa
  • tzw. „objawy negatywne” – brak motywacji i chęci do życia, brak okazywania emocji, wycofanie społeczne

Symptomy mogą wystąpić nagle i niespodziewanie lub też rozwijać się stopniowo. Utrudniają lub uniemożliwiają one normalne funkcjonowanie i są przyczyną niepełnosprawności.

Kiedy zwrócić się do lekarza?

Ze względu na charakter schizofrenii, chory często nie zdaje sobie sprawy, że jego odczucia czy zachowanie odbiegają od normy (dotyczy to 50-80% przypadków) [3]. W związku z tym zwrócenie się o pomoc specjalisty nierzadko leży w rękach bliskich, którzy zauważą niepokojące symptomy.

Należy udać się do lekarza, gdy w ciągu ostatnich 6 miesięcy u bliskiej osoby wystąpiły co najmniej 2 spośród wymienionych wyżej objawów – w szczególności, jeżeli nasiliły się w ciągu ostatniego miesiąca. W połączeniu z tymi symptomami, powodem do niepokoju mogą być również problemy z pamięcią i koncentracją, stosowanie używek czy też wcześniejsze wystąpienie schizofrenii w rodzinie.

Specjalistą od rozpoznawania i leczenia schizofrenii jest lekarz psychiatra, do którego nie trzeba mieć skierowania – wystarczy zgłosić się do poradni zdrowia psychicznego. Można również udać się do gabinetu prywatnego.

Schizofrenię diagnozuje się głównie poprzez rozmowę z chorym i jego rodziną. Ważne jest również wykluczenie innych przyczyn nietypowego zachowania, takich jak: używki (alkohol i narkotyki), uraz głowy, nowotwór mózgu. Diagnostyka może się więc wiązać z wykonaniem badań krwi i moczu, czy też rezonansu magnetycznego.

Leczenie schizofrenii

Jest to trudny i często długotrwały proces. W wielu przypadkach leki bierze się do końca życia. U każdego chorego terapię należy dobrać indywidualnie. Najlepsze efekty przynosi leczenie rozpoczęte jak najszybciej po wystąpieniu objawów.

Mimo iż schizofrenia może brzmieć jak wyrok, to przy odpowiedniej terapii istnieją realne szanse na powrót do normalnego życia. Do 10 lat po diagnozie ok. 50% pacjentów odzyskuje sprawność (z czego połowa jest w pełni niezależna). Kolejne 25% chorych wykazuję poprawę, jednak osoby te wciąż wymagają wsparcia [4].

Leki stosowane w schizofrenii

Są to neuroleptyki (leki przeciwpsychotyczne) - wydawane wyłącznie na receptę, głównie w formie doustnej. Niektóre z nich występują również w postaci długo działających zastrzyków – ta metoda podania jest korzystna u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować regularnie tabletek, np. ze względu na problemy z pamięcią.

Neuroleptyki klasyczne stosowane w schizofrenii

Działają poprzez blokowanie receptorów dopaminowych D2 w mózgu. Zmniejszają występowanie halucynacji i urojeń. Dużym ograniczeniem w ich stosowaniu są uciążliwe skutki uboczne, przypominające chorobę Parkinsona.

Przykłady: haloperidol (np. Haloperidol Unia - krople, Decaldol - zastrzyki), perazyna (np. Pernazinum), lewomepromazyna (np. Tisercin), chlorprotiksen (np. Chlorprothixen Zentiva), zuklopentiksol (np. Clopixol – tabletki, Clopixol Depot - zastrzyki), flupentiksol (np. Fluanxol – tabletki, Fluanxol Depot - zastrzyki), sulpiryd (np. Sulpiryd Teva).

Neuroleptyki atypowe stosowane w schizofrenii

Wpływają na wiele różnych receptorów ośrodkowego układu nerwowego. Nie wywołują parkinsonizmu, mogą jednak powodować skutki uboczne związane z metabolizmem – wzrost masy ciała, cukrzycę czy nadciśnienie.

Przykłady: klozapina (np. Klozapol), risperidon (np. Rispolept), zyprazydon (np. Zypsila), kwetiapina (np. Kwetaplex, Ketrel), olanzapina (np. Zolafren, Zolaxa), aripiprazol (np. Abilify).

Psychoterapia w schizofrenii

Metody niefarmakologiczne są istotnym uzupełnieniem leczenia neuroleptykami lub też jedyną szansą dla osób, u których leki nie działają w ogóle. W schizofrenii stosuje się różne metody psychoterapii. Skierowanie na takie leczenie wydaje lekarz prowadzący (lekarz pierwszego kontaktu lub specjalista).

Terapia może odbywać się w poradni zdrowia psychicznego lub też na oddziale dziennym szpitala psychiatrycznego. W tych przypadkach leczenie jest refundowane, jednak na jego rozpoczęcie trzeba zazwyczaj czekać. Alternatywą jest więc możliwość podjęcia terapii w gabinecie prywatnym za opłatą.

Należy pamiętać, że skuteczne leczenie wiąże się z ponownym włączeniem do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie i aktywności zawodowej.

Jak zachowywać się wobec osoby chorej na schizofrenię?

  • Osoba dotknięta chorobą potrzebuje przede wszystkim wsparcia i specjalistycznego leczenia. Warto mieć na uwadze, że schizofrenia jest poza kontrolą chorego i nie powinna być powodem do dyskryminacji.
  • Chorzy na schizofrenię bywają agresywni (głównie w przypadku urojeń), jednak zdecydowana większość nie popełnia przestępstw. Są oni przede wszystkim zagrożeniem dla samych siebie – ok. 10-15% odbiera sobie życie [4].
  • Jeżeli jesteśmy świadkami wystąpienia halucynacji czy urojeń u bliskiej osoby, nie powinniśmy po prostu przytakiwać temu, co mówi, jednak nie wolno nam również kłócić się, że te przeżycia są jedynie wyobrażeniem. Musimy pamiętać, że dla chorego są one prawdziwe i starać się okazywać współczucie.
  • Powrót do normalnego funkcjonowania jest często ciężką i żmudną pracą dla osoby dotkniętej schizofrenią. Należy doceniać osiągnięcia chorego na tej drodze. Natomiast krytyka i presja mogą prowadzić do pogorszenia objawów.
  • Nawet 25% opiekunów osób dotkniętych schizofrenią cierpi na depresję wymagającą pomocy specjalisty [5]. Jeżeli sytuacja bliskiej osoby przerasta nas, warto samemu zwrócić się o wsparcie do lekarza.

Źródła

[1] Schizofrenia w liczbach. Raport Fundacji Pro Domo.

[2] Marta Grochowska, Marcin Wojnar, Marek Radkowski. The gut microbiota in neuropsychiatric disorders. Acta Neurobiol Exp 2018, 78: 69–81.

[3] Boban Joseph, Janardhanan C. Narayanaswamy, Ganesan Venkatasubramanian. Insight in Schizophrenia: Relationship to Positive, Negative and Neurocognitive Dimensions. Indian J Psychol Med. 2015 Jan-Mar; 37(1): 5–11.

[4] Torrey E. Fuller M.D. Surviving Schizophrenia, A Family Manual. Wyd. Harper Perennial, 2013.

[5] Schizofrenia. Rola opiekunów w kreowaniu współpracy. Opr. HTA Consulting na zlecenie Janssen Polska.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 01.04.2021 12:22:13

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Co mogę zrobić, jeśli występują u mnie silne napady lęku po zastosowaniu Rispoleptu, Escitalopramu i Chlorprotixenu?
Dzień dobry Od 4 dni zazywam Rispolept 1mg, chlorprothixen zentiva 15 mg oraz escitalopramu actavis 10 mg.. Z rana z zalecenia lekarza wziąłem...
odpowiada Aleksandra Mroczkowska

Czy można stosować łącznie leki Sulpiryd, Tribux i Milurit?
Dzień Dobry Czy można brać Sulpiryd 50 2x po 50 z lekiem na kwas moczowy Milurit 300 mg, i lekiem Tribux na jelito drażliwe . Dziękuje
odpowiada Ewa Pilch

Ile godzin przed snem powinnam wziąść Chlorprothixen?
Ile godzin przed snem powinnam wziąść chlorprothixen? Np. Jeśli kładę sie spać o 22:30 to powinnam o 20:30?
odpowiada Olga Sierpniowska

Czy można zaszczepić się na COVID-19 przyjmując Abilify?
Czy przyjmując lek abilyfy 15 mg lek na schizofrenia można się zaszczepić na covid 19 ????
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy można łączyć leki Rispolept i Pramolan?
Dzień dobry, czy można stosować Rispolept i Pramolan jednocześnie? Biorę Pramolan 3 razy dziennie. Mam ciężką depresję i zależy mi działaniu rel...
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Co zrobić, kiedy rozwinęło się uzależnienie od leków nasennych?
Moja żona już 1,5 roku zażywa Nasen (2 tabletki) na dobę, jedną przed snem a druga bardzo wcześnie rano (4-5 rano). Jak można to zmniejszyć lub zastąp...
odpowiada Katarzyna Domagała

Na Twoje pytania w temacie jak żyć ze schizofrenią? odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.