Opieka nad pacjentem onkologicznym

180 tysięcy - u tylu Polaków rocznie wykrywany jest nowotwór. Leczenie onkologiczne daje szansę na lepsze życie i wyleczenie. Niestety często przysparza wielu trudności, a chory musi zmierzyć się z licznymi, uciążliwymi dolegliwościami. Opieka nad pacjentem onkologicznym jest koniecznością. Jak więc ulżyć choremu w cierpieniu? To częste pytanie, które słyszę od pacjentów w aptece.

Rodzaje opieki nad pacjentem onkologicznym

  • opieka na oddziale onkologicznym - zwykle ograniczona do czasu poddania pacjenta odpowiedniej terapii,
  • opieka domowa - zaangażowani zostają bliscy chorego oraz w razie potrzeby lekarze rodzinni i pielęgniarki środowiskowe,
  • opieka paliatywna - jest to opieka nad pacjentem w terminalnym stadium choroby.

Łagodzenie i leczenie dolegliwości onkologicznych

Pielęgnacja rany pooperacyjnej

  • ranę należy jak najczęściej wietrzyć, co przyspiesza proces gojenia,
  • przy zmianie opatrunku najlepiej używać do przemywania rany preparatów w aerozolu dostępnych bez recepty (Octenisept, Braunol),
  • należy stosować gotowe sterylne plastry opatrunkowe dostępne bez recepty (Cosmopor E, Vliwasorb),
  • w przypadku trudno gojących się ran można sięgnąć po wysokochłonne opatrunki zawierające w swoim składzie środek przyspieszający gojenie, jak jony srebra (Atrauman Ag) czy chlorheksydyna (Bactigras) - warto pamiętać, że większość opatrunków kupimy w aptece bez recepty, jednak w niektórych wskazaniach lekarz może wypisać receptę, dzięki czemu pacjent może otrzymać częściową refundację,
  • nadkażenie bakteryjne wymaga leczenia antybiotykiem na receptę (Clindamycin MIP, Dalacin C, Zinnat, Ceclor); wiąże się ono z bólem, który zazwyczaj daje się opanować preparatami dostępnymi bez recepty zawierającymi paracetamol (Apap, Panadol Extra), ibuprofen (Nurofen Forte, Ibuprom Max) lub metamizol sodowy (Pyralgina).

Mdłości i wymioty

  • już przed podaniem pierwszej serii "chemii" należy zacząć suplementację dobrej jakości probiotykami dostępnymi bez recepty, które mają osłaniać przewód pokarmowy chorego (Sanprobi Super Formula, Multilac, Trilac, Dicoflor),
  • z lekami przeciwwymiotnymi nie należy zwlekać do czasu, kiedy te wymioty wystąpią; trzeba zażyć je tuż przed podaniem chemioterapii; preparaty te wydaje się z przepisu lekarza; zawierają w swoim składzie ondansetron (Atossa, OndaLek, Setronon, Zofran), metoklopramid (Metoclopramidum), tietylperazynę (Torecan); wszystkie poza Metoclopramidem dostępne są także w postaci czopków, jeśli wymioty uniemożliwiają zażycie doustne,
  • mdłości można łagodzić preparatami bez recepty zawierającymi w składzie imbir (Prevomit),
  • powinno się stosować odpowiednią dietę, pozbawioną potraw mocno przyprawionych, tłustych; jeść należy często, małymi porcjami.

Biegunka

  • jest wskazaniem do stosowania wcześniej opisanych probiotyków,
  • aby nie dopuścić do odwodnienia pacjent powinien sięgnąć po elektrolity, dostępne bez recepty w aptekach w postaci proszku do sporządzania roztworu oraz tabletek musujących (Orsalit, Gastrolit, Jonolit, Litorsal),
  • można zastosować leki przeciwbiegunkowe również dostępne bez recepty np. loperamid (Stoperan, Laremid) omówione szeroko w artykule Zatrucia pokarmowe w podróży,
  • dieta pacjenta powinna być pozbawiona produktów mlecznych i soków owocowych.

Suchość i owrzodzenie jamy ustnej

  • pacjent powinien zadbać o właściwą higienę jamy ustnej, myć zęby miękką szczoteczką, najlepiej delikatną pastą do zębów dla dzieci (Elmex Junior, Biorepair Junior, Elgydium Junior Bubble),
  • należy unikać płynów do płukania ust zawierających alkohol, a także stosowania nici dentystycznych,
  • jeśli pojawi się owrzodzenie, dobrze sprawdzą się żele regenerujące śluzówkę i zmniejszające bolesność, które można kupić w aptece bez recepty (Anaftin, Dentinox N, Protefix Dental, Mucosit) lub zawiesina dostępna na receptę (Nystatyna),
  • do płukania należy stosować nawilżające płukanki specjalistyczne (Implant Alfa, Caphosol) lub roztwór sporządzany w aptece z przepisu lekarza, zawierający w składzie witaminy A i E oraz glicerol.

Suchość i swędzenie skóry

Pacjent w czasie terapii powinien zrezygnować z dotychczas stosowanych kosmetyków i poszukać na półkach aptecznych dermokosmetyków hipoalergicznych, bezzapachowych, tworzących na powierzchni skóry ochronny film lipidowy (Emolium, Oilatum, Atoperal Baby Plus, Oillan, Ziaja Med - seria AZS).

Wypadanie włosów

Włosy zwykle zaczynają wypadać dwa tygodnie po rozpoczęciu kuracji i odrastają po jej zakończeniu, co można przyspieszyć stosując szampony i odżywki stymulujące porost włosów (Dermena, Novoxidyl, Radical, Pharmaceris H).

Odczyn popromienny po radioterapii

Jest to uszkodzenie skóry przypominające poparzenie słoneczne - skóra jest zaczerwieniona, piecze, swędzi, naskórek ulega złuszczaniu.

  • w trakcie radioterapii stosowanie wszelkich kosmetyków, kremów i maści zazwyczaj nie jest dozwolone, należy jednak używać talku bądź zasypki dla dzieci (Alantan),
  • po zakończeniu naświetlań można regenerować skórę za pomocą oliwki dla dzieci (Bambino) lub specjalistycznych kremów łagodzących (Aquastop Radioterapia, Pharmaceris X), a także maści (Linomag, Bepanthen),
  • do mycia należy stosować delikatne żele i mydła (Oncoderma),
  • po radioterapii pacjent musi bardzo ograniczać ekspozycję na promienie słoneczne, gdyż może ona doprowadzić do znacznego zaostrzenia objawów.

Uderzenia gorąca i potliwość

U niektórych pacjentów pojawić się mogą objawy podobne do menopauzy - uderzenia gorąca, potliwość i obniżenie nastroju. Po konsultacji z lekarzem można zastosować preparaty dostępne bez recepty, nie zawierające w swoim składzie fitoestrogenów, które stosowane są u kobiet w okresie przekwitania (Remifemin, Duo Fem, Mabelle).

Choroba zakrzepowa naczyń

Problemy naczyniowe należy bezwzględnie zgłaszać lekarzowi, który zaleci stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej w postaci zastrzyków (Fraxiparine, Clexane) oraz włączy doustny lek przeciwzakrzepowy, jak dostępne bez recepty preparaty kwasu acetylosalicylowego (Polopiryna, Aspirin, Acesan, Polocard, Acard) lub wydawane z przepisu lekarza preparaty warfaryny (Warfin) lub acenokumarolu (Acenocumarol, Sintrom).

Spadek odporności i częste infekcje

Opieka paliatywna nad pacjentem onkologicznym

Opieką paliatywną obejmuje się pacjentów terminalnie chorych w szpitalu, hospicjum lub w domu chorego. Jej celem jest poprawa jakości życia i łagodzenie wszelkich dolegliwości towarzyszących temu trudnemu okresowi. Może ona być świadczona zarówno w hospicjach, jak i w domu pacjenta. Wówczas w cały proces pielęgnacji włączeni zostają bliscy chorego, ale także lekarze, pielęgniarki i opiekunki środowiskowe.

Odleżyny

  • aby im zapobiegać ważna jest częsta zmiana pozycji, wietrzenie miejsc narażonych oraz bardzo staranna pielęgnacja, czyli natłuszczanie maściami (Linomag, Alantan Plus), masowanie oliwką (Bambino) lub specjalistycznym płynem (Pinol),
  • konieczne jest mycie mydłem miejsc narażonych na kontakt z moczem (Menalind Proffesional) lub przecieranie nawilżonymi chusteczkami (Seni Care),
  • jeśli mimo tego pojawią się odleżyny, pomocne okażą się opatrunki hydrożelowe (Aqua Gel), maści z antybiotykiem wydawane z przepisu lekarza (Triderm, Pimafucort) oraz maści przyspieszające gojenie dostępne bez recepty (Solcoseryl).

Ból

W zależności od jego natężenia lekarz dobiera odpowiednią dawkę, substancję czynną oraz drogę podania. Stopniowo włącza się coraz silniejsze preparaty, wszystkie wydawane na receptę: tabletki przeciwbólowe (Zaldiar, Tramal); plastry transdermalne (Transtec, Durogesic, Fentanyl Actavis); środki narkotyczne (Sevredol, MST Continus, Morphini Sulfas WZF). Duże nadzieje w walce z bólem nowotworowym rodzi stosowanie marihuany leczniczej.

Zaburzenia łaknienia

Pacjent w ostatnich tygodniach życia zwykle przestaje jeść. Dostępne są na rynku preparaty zaspokajające zapotrzebowanie organizmu we wszystkie niezbędne składniki, które można kupić w aptece bez recepty (Nutridrink, Cubitan) lub wydawane z przepisu lekarza (Megalia, Megace, Cachexan).

Nie bójmy się prosić o wsparcie w chorobie nowotworowej

Choroba nowotworowa jest niezwykle trudnym doświadczeniem, zarówno dla pacjenta, jak i jego bliskich. Dlatego apelujemy, aby nie bali się poprosić o pomoc, nie wstydzili się swojej słabości. Na każdym etapie, począwszy od diagnozy, otaczają ich fachowcy gotowi służyć pomocą: lekarze, pielęgniarki, farmaceuci, psycholodzy, rehabilitanci. Jesteśmy dla Was i Waszych bliskich!

W razie jakichkolwiek wątpliwości, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 2017-12-15 12:57:57

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

Na Twoje pytania w temacie opieka nad pacjentem onkologicznym odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.