Kalendarz szczepień dla dzieci i niemowląt

Szczepienia ochronne są najlepszą metodą zabezpieczającą przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W Polsce dzieci są szczepione zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych, czyli tzw. kalendarzem szczepień.

Realizacja Programu Szczepień Ochronnych jest obowiązkiem rodziców. Od nich również wymaga się obserwacji dzieci pod kątem niepożądanych reakcji, które mogą wystąpić po podaniu szczepionki. Należy mieć bowiem świadomość, że szczepionki to preparaty zawierające w swoim składzie m.in. drobnoustroje i po ich podaniu mogą wystąpić działania niepożądane. Takie sytuacje zdarzają się również po podaniu innych leków.

Reakcje po podaniu szczepionki

Większość poszczepiennych reakcji ma łagodny przebieg i nie wymaga interwencji lekarza. Układ odpornościowy dziecka na podane w szczepionce bakterie i wirusy reaguje najczęściej gorączką lub odczynem w miejscu podania szczepienia.

Gorączka po szczepieniu dziecka

W ciągu dwóch dni po szczepieniu temperatura ciała może podnieść się do 37,5-38,5°C. Wyjątkiem jest szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, po której gorączka może pojawić się w drugim tygodniu po zaszczepieniu. Stan podgorączkowy zwykle nie wymaga interwencji. Podwyższona temperatura z reguły ustępuje po 48 godzinach.

Obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu podania szczepienia u dziecka

Odczyn w miejscu podania najczęściej występuje po szczepieniu przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, a także po szczepionce przeciwko pneumokokom. Zwykle odczyny te nie są groźne i ustępują samoistnie w ciągu 1-3 dni.

W celu złagodzenia odczynu można przyłożyć okład z sody. Wystarczy wymieszać jedną łyżeczkę w połowie szklanki wody, zmoczyć w roztworze gazik, przyłożyć w miejscu szczepienia, lekko zabandażować zwykłym bandażem i pozostawić do wyschnięcia na kilkadziesiąt minut.

Niepożądany Odczyn Poszczepienny u dziecka, czyli kiedy do lekarza

Łagodne reakcje poszczepienne można zgłosić lekarzowi podczas kolejnej wizyty. Natomiast o poważniejszych objawach należy poinformować go natychmiast.

Na poważny NOP (Niepożądany Odczyn Poszczepienny) wskazują następujące objawy:

  • wysoka gorączka (powyżej 40,5°C) w ciągu 2 dni po szczepieniu,
  • kłopoty z oddychaniem,
  • bąble na skórze,
  • uogólnione zaczerwienienie,
  • drgawki,
  • utrudniony kontakt z dzieckiem,
  • zmniejszone napięcie mięśni.

Kiedy nie wolno szczepić dzieci?

Powyższe objawy, które sugerują rozwój wstrząsu anafilaktycznego, są bezwzględnym przeciwwskazaniem do podawania kolejnych dawek szczepionki.

Wskazaniem do opóźnienia szczepionki jest także choroba przebiegająca z wysoką gorączką.

Kalendarz szczepień niemowląt i dzieci

Kalendarz szczepień uwzględnia zarówno szczepienia obowiązkowe (bezpłatne), jak i zalecane (odpłatne). Warto już będąc w ciąży zastanowić się nad schematem szczepień, aby zapewnić dziecku maksymalne bezpieczeństwo.

Szczepienia obowiązkowe w pierwszym roku życia

Wśród bezpłatnych (finansowanych z budżetu Ministerstwa Zdrowia) szczepień dla dzieci do pierwszych urodzin wyróżniamy następujące szczepienia:

Szczepienie przeciwko gruźlicy

Gruźlica to choroba zakaźna, wywoływana przez prątki gruźlicy, najczęściej obejmująca płuca. Szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guerin - od nazw jej twórców) jest obowiązkowa i podawana noworodkowi przed opuszczeniem szpitala. Praktycznie zawsze wywołuje ona odczyn zapalny w miejscu podania.

Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B)

Wirus WZW typu B powoduje żółtaczkę wszczepienną, która jest najczęstszą wirusową chorobą wątroby. W Polsce dostępnych jest kilka preparatów przeznaczonych do szczepienia, np. Engerix B, Euvax B, Hepavax-Gene TF. Obowiązkowo szczepimy dzieci trzema dawkami szczepionki - po urodzeniu, w 2 i w 7 miesiącu życia.

Szczepienie przeciwko błonicy (dyfterytowi), krztuścowi (kokluszowi), tężcowi

Są to ciężkie choroby zakaźne, które mogą powodować bardzo poważne powikłania:

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania tym trzem groźnym chorobom zakaźnym jest szczepienie z wykorzystaniem szczepionki skojarzonej (np. tzw. DTP). W ramach szczepień podstawowych konieczne jest podanie 4 dawek szczepionki w około 2, 4, 6 i 16 miesiącu życia oraz szczepienia przypominającego w 6 roku życia.

Szczepienie przeciwko pałeczce hemofilnej typu B

Pałeczka hemofilna typu B, czyli Haemophilus influenzae, jest powszechnie występującą bakterią, która poza zapaleniem oskrzeli, zapaleniem zatok i ucha środkowego, może powodować u dziecka zapalenie nagłośni, płuc, opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet sepsę.

W Polsce dostępne są szczepionki np. Act-Hib, Hiberix, PedvaxHIB.

Dzieci od 6 tygodnia życia powinny przyjąć 3 dawki szczepionki w ramach szczepienia podstawowego w około 2, 4 i 6 miesiącu życia w odstępach czasu nie krótszych niż 6-8 tygodni i 1 dawkę szczepienia uzupełniającego w 16-18 miesiącu życia.

Jeśli lekarz nie zaleci inaczej, szczepionkę można podać razem z DTP (błonica, krztusiec, tężec) podczas jednej wizyty szczepiennej.

Szczepienie przeciwko wirusowemu porażeniu dziecięcemu (chorobie Heinego i Medina)

Choroba Heinego i Medina (poliomyelitis) jest bardzo ciężką chorobą zakaźną. Przed wprowadzeniem szczepień była ona przyczyną tysięcy zgonów rocznie i jeszcze większej liczby przypadków trwałego inwalidztwa u dzieci w wieku szkolnym. W Polsce zarejestrowaną szczepionką przeciwko poliomyelitis jest np. Imovax Polio.

Szczepionkę należy podać dziecku w 3 dawkach do 2 roku życia, tj. w 4, 6 i 16 miesiącu życia oraz 1 dawkę przypominającą w 6 roku życia.

Szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce

Odra, świnka i różyczka to zakaźne choroby wirusowe, które mogą powodować bardzo poważne powikłania:

W Polsce szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce (tzw. MMR) dostępna jest pod nazwą np. Priorix, M-M-RVaxPro.

Według Programu Szczepień Ochronnych każde dziecko powinno zostać zaszczepione szczepionką MMR w 13-15 miesiącu życia i dawką uzupełniającą w 6 roku życia.

Od 1 stycznia 2019 roku drugą dawką szczepionki należy szczepić dzieci w 6 roku życia, które urodziły się w 2014 roku oraz, które są w 6 roku życia, jednak w dniu kwalifikacji do szczepienia nie ukończyły jeszcze 6 lat.

Szczepienie przeciwko pneumokokom

Pneumokoki to bakterie, które najczęściej powodują zapalenia ucha środkowego lub zapalenie zatok przynosowych. Mogą też wywoływać dużo groźniejsze stany chorobowe, takie jak: zapalenie stawów, zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsę.

Najskuteczniejszą metodą ich zapobiegania są szczepienia przeciwko pneumokokom. W Polsce dostępne są, np.

  • Synflorix - dla dzieci od 6 tygodnia do 5 roku życia, szczepionka chroni przed 10 szczepami bakterii Streptococcus pneumoniae i jest to wariant bezpłatny dla dzieci urodzonych po 2017 roku,
  • Prevenar 13 - może być stosowana u dzieci, które ukończyły 6 tydzień życia, młodzieży i dorosłych; szczepionka daje ochronę przed 13 szczepami bakterii Streptococcus pneumoniae, nie jest ona jednak refundowana, za wyjątkiem dzieci urodzonych przed 27 tygodniem ciąży.

Szczepienia przeciw pneumokokom podaje się dzieciom, które ukończyły 6 tydzień życia. Szczepienie to obejmuje podanie 2 dawek leku w 1 roku życia (najlepiej w 2 i 4 miesiącu życia) oraz dawki uzupełniającej w 2 roku życia (najlepiej w 12-15 miesiącu życia).

Dzieciom z określonych grup ryzyka oraz wcześniakom, czyli niemowlętom urodzonym przed 37 tygodniem ciąży, podaje się 3 dawki szczepionki w 1 roku życia oraz 1 dawkę uzupełniającą w 2 roku życia.

Oprócz szczepień bezpłatnych w ramach ubezpieczenia NFZ, istnieją również szczepienia odpłatne. Wśród nich na uwagę zasługują:

Szczepienie przeciwko rotawirusom

Rotawirusy są najczęstszą przyczyną hospitalizacji dzieci z powodu biegunki. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania biegunce rotawirusowej jest szczepienie ochronne. W Polsce dostępne szczepionki przeciwko rotawirusom to np. Rotarix (obejmuje 2 dawki) oraz RotaTeq (obejmuje 3 dawki).

Oba preparaty występują w postaci słodkiego płynu i służą do podawania doustnego w odstępie co najmniej 4 tygodni. Pierwszą dawkę leku należy podać dziecku po ukończeniu 6 tygodnia życia (najlepiej w 8 tygodniu), ale nie później niż do 12 tygodnia życia. Drugą dawkę szczepionki podaje się najlepiej przed 16 tygodniem życia, lecz nie później niż przed ukończeniem 24 tygodnia życia.

W przypadku szczepionki Rotateq 3 dawkę leku należy podać przed 32 tygodniem życia dziecka, a jeśli to możliwe, w 20-22 tygodniu życia.

Szczepionkę przeciwko rotawirusom można podać na tej samej wizycie szczepiennej co inne szczepionki jedno- lub wieloskładnikowe.

Szczepienie przeciwko meningokokom

Sepsa meningokokowa, czyli ogólne zakażenie krwi z ciężkimi objawami ze strony wielu narządów i meningokokowe zapalenie opon mózgowych mogą występować w każdej grupie wiekowej, ale najczęściej dotyczą dzieci do 5 roku życia.

W Polsce dostępne są szczepionki przeciwko meningokokom:

Szczepienia przeciwko meningokokom grupy C i B należy podać jak najwcześniej - najlepiej w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka. Liczba dawek szczepionki meningokokowej podanej w 1 roku życia zależy od rodzaju preparatu oraz od momentu wprowadzenia szczepienia. Jeśli szczepienie rozpoczęto w 1 roku życia, konieczne jest podanie dawki przypominającej w 2 roku życia.

Szczepionki przeciwko meningokokom grupy A, C, W, Y można stosować u dzieci, które ukończyły 6 tydzień życia (np. Nimenrix) lub 2 rok życia (np. Menveo). Szczepionki te powinny być szczególnie stosowane u dzieci, młodzieży i osób dorosłych, które podróżują po świecie.

Szczepionki wieloskładnikowe

Zgodnie z aktualnym programem szczepień, dziecko w pierwszym roku życia w trakcie pojedynczej wizyty związanej ze szczepieniem może otrzymać nawet 4 zastrzyki. Gdy zdecydujemy się na rozszerzenie ochrony przed chorobami, liczba ukłuć może wzrosnąć. Sposobem na zwiększenie komfortu podczas szczepienia jest skorzystanie z odpłatnych szczepionek wieloskładnikowych, które w swoim składzie zawierają kilka prostych szczepionek.

W Polsce są dostępne następujące szczepionki wieloskładnikowe:

Szczepienia zalecane w drugim roku życia

Szczepienie przeciw WZW typu A

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu A, zwane potocznie żółtaczką pokarmową, rozwija się na skutek uszkodzenia wątroby przez wirusa zapalenia wątroby typu A. Należy poważnie rozważyć szczepienie przeciwko WZW typu A, jeśli dziecko:

W Polsce zarejestrowane są szczepionki przeznaczone do podawania dzieciom powyżej 1 roku życia, np. Havrix 720 Junior. Schemat szczepienia składa się z dwóch dawek szczepionki podanych w 6-12-miesięcznych odstępach czasu.

Szczepienie przeciw ospie wietrznej

Wirus ospy wietrznej jest bardzo zaraźliwy i niemal każdy, kto będzie miał z nim kontakt, zachoruje. Wirus wywołuje:

  • ospę wietrzną przebiegającą z gorączką i z charakterystycznymi pęcherzykami,
  • półpasiec bjawiający się zaczerwienieniem i pęcherzykami (podobnymi, jak w ospie) wzdłuż nerwów, którym towarzyszą nerwobóle.

W Polsce szczepionką przeciwko ospie wietrznej jest np. Varilrix.

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest zalecane wszystkim zdrowym dzieciom od 9 miesiąca życia (najlepiej zaszczepić między 12-18 miesiącem życia). Szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest zalecane również starszym dzieciom, młodzieży i dorosłym, którzy jeszcze nie chorowali na tę chorobę.

Dla wszystkich dzieci uczęszczających do żłobka lub klubu malucha szczepionka jest bezpłatna. Poza tym szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest obowiązkowe i bezpłatne dla dzieci do 12 roku życia, które:

Szczepienie obejmuje podanie 2 dawek leku w odstępie co najmniej 6 tygodni (optymalnie - 3 miesiące). Jeśli dziecko otrzymało jedną dawkę szczepionki, powinno otrzymać drugą, nawet jeśli minęło więcej niż 3 miesiące. Nie wolno szczepić dziecka przez okres 3-11 miesięcy po leczeniu krwią, osoczem, immunoglobulinami lub innymi preparatami krwi.

Szczepienie przeciw odkleszczowemu zapaleniu opon mózgowych

Odkleszczowe zapalenie opon mózgowych to choroba ośrodkowego układu nerwowego, spowodowana przez wirusy przenoszone przez kleszcze.

W Polsce dostępne są szczepionki zabezpieczające przed tą chorobą, np. FSME-Immun Junior, Encepur K.

Szczepionki nie można podawać osobom uczulonym na białko jaja kurzego, ze względu na możliwość wystąpienia natychmiastowych reakcji alergicznych.

Podstawowy cykl szczepień składa się z 3 dawek, które można podawać dzieciom powyżej 1 roku życia. Najlepiej rozpocząć go przed początkiem aktywności kleszczy, który przypada na początek kwietnia. Dwie pierwsze dawki podaje się w odstępie od 6 tygodni do 3 miesięcy. Jeżeli konieczne jest szybkie uodpornienie, drugą dawkę można podać po 2 tygodniach od pierwszej. Trzecią dawkę podaje się w zależności od preparatu - szczepionki gamy Encepur, np. Encepur K: 9-12 miesięcy od drugiej, preparaty gamy FSME-Immun, np. FSME-Immun Junior: 5-12 miesięcy od drugiej. Pierwszą dawkę przypominającą podaje się po 3 latach, kolejne - po 3-5 latach w zależności od wieku osoby szczepionej.

Szczepionki przeciw odkleszczowemu zapaleniu mózgu nie chronią przed boreliozą, również przenoszoną przez kleszcze. Z tego powodu nie wolno lekceważyć objawów, które pojawiają się po jego ukąszeniu.

Szczepienia zalecane w wieku szkolnym

Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

Wirusy brodawczaka ludzkiego są najczęstszym zakażeniem przenoszonym droga płciową i najważniejszą przyczyną raka szyjki macicy u kobiet. Szczepienia ochronne, które należy wykonać przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, najlepiej rozpocząć między 11 a 12 rokiem życia dziewczynki. W Polsce dostępne są różne szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego do podawania domięśniowego, np.

  • Cervarix - chroni przed 2 rakotwórczym typom wirusa,
  • Gardasil - przeciw 4 typom wirusa: dwóm rakotwórczym, dwóm odpowiedzialnym za kłykciny kończyste,
  • Gardasil 9 - przeciwko 7 rakotwórczym typom wirusa oraz 2 typom HPV odpowiedzialnym za kłykciny kończyste.

Schemat szczepienia polega na podaniu 3 dawek szczepionki niezależnie od rodzaju. Do wykonania wszystkich 3 szczepień powinno się użyć tego samego preparatu. Drugą dawkę podaje się 1-2 miesiące po pierwszej, trzecią w odstępie 6 miesięcy po pierwszej. Cykl szczepień należy zakończyć się w ciągu roku.

Ochrona przed zachorowaniem na HPV po szczepieniu utrzymuje się przez co najmniej 8 lat. Szczepionka nie chroni przed wszystkimi przypadkami raka szyjki macicy, więc kobiety nie są zwolnione z regularnych badań cytologicznych.

Polub nasz profil na Facebooku:


ostatnia zmiana: 12.05.2020 14:01:45

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Czy szczepionką Prevenar 13 można się szczepić co roku?
Czy co roku osoby dorosłe w podeszłym wieku 83 lata muszą szczepić się co roku prevenar 13, czy wystarczy jednorazowa dawka ???
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy mogę kupić szczepionkę Gardasil 9 za granicą?
Czy mogę kupić szczepionkę GARDASIL9 za granicą?
odpowiada Olga Sierpniowska

W której aptece we Wrocławiu otrzymam szczepionkę przeciwko grypie?
Witam gdzie mozna dostac szczepionke przeciw grypie we Wrocławiu.Pozdrawiam
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy mogę zaszczepić się Pneumovax 23 zamiast Prevenar 13?
Mam 73 lata.Czy warto zaszczepić się szczepionkąPneumowax 23?Lekarz rodzinny przepisał mi Prewenar 13 ale nie mogę tego kupić a Pneumovax 23 mam.
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy warto zaszczepić się szczepionką Pneumovax 23, jeśli mam 73 lata?
Mam 73 lata.Czy warto zaszczepić się szczepionkąPneumowax 23?
odpowiada Katarzyna Domagała

Kiedy i gdzie będzie można kupić szczepionkę Vaxigrip Tetra?
gdzie i kiedy będzie można kupic VAXIGRIP TETRA ?
odpowiada Katarzyna Domagała

Na Twoje pytania w temacie kalendarz szczepień dla dzieci i niemowląt odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.