---Cicalfate+ - kategorie

Ospa wietrzna i półpasiec

Ospa wietrzna i półpasiec to choroby zakaźne, przenoszone drogą kropelkową. Ospa wietrzna dotyczy głównie dzieci w wieku przedszkolnym, natomiast półpasiec występuje u osób dorosłych, którzy w przeszłości chorowali na ospę. Ospę charakteryzuje pęcherzykowata wysypka na całym ciele, a półpasiec to również wysypka, jednak zlokalizowana po jednej stronie ciała, szczególnie na tułowiu.

Spis treści

Co to jest i jak wygląda ospa?

Jaki jest przebieg ospy i jakie objawy jej towarzyszą?

Jak długo trwa wysyp ospy wietrznej?

Czy ospa jest zaraźliwa?

Jakie mogą być powikłania ospy i kto jest na nie narażony?

Co to jest i jak wygląda półpasiec?

Jakie są objawy półpaśca?

Ile trwa wysypka półpaścowa?

Kto jest narażony na półpaśca?

Czy półpasiec jest zaraźliwy?

Jakie mogą być powikłania półpaśca?

Jak leczyć ospę i półpaśca?

Czym smarować wysypkę w przebiegu ospy i półpaśca?

Czy można się kąpać z ospą lub półpaścem?

Czy półpasiec przejdzie sam?

Szczepienia na ospę - czy warto?

Czy można zaszczepić się na półpaśca?

Czy dziecko może zachorować na półpaśca?

Czy półpasiec sygnalizuje nowotwór?

Co to jest i jak wygląda ospa?

Ospa, inaczej zwana też wiatrówką, to choroba zakaźna wywołana zakażeniem wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Charakteryzuje się swędzącą wysypką w postaci czerwonych plamek, na których pojawiają się niewielkie pęcherzyki wypełnione płynem. Początkowo zajmuje skórę głowy i tułowia, a następnie ramiona i kończyny dolne. Rzadziej pojawia się na rękach i stopach. Ilość krostek może być różna - od kilku do nawet kilkuset. W niektórych przypadkach zmiany mogą wystąpić również na błonie śluzowej jamy ustnej i gardła, narządów płciowych oraz na spojówkach i rogówce.

Jaki jest przebieg ospy i jakie objawy jej towarzyszą?

  • 1-2 dni przed pojawieniem się charakterystycznej wysypki mogą wystąpić objawy grypopodobne (częściej u młodzieży i dorosłych).

  • W początkowym stadium na skórze można zaobserwować swędzące, zaczerwienione plamki, na których pojawiają się pęcherzyki z płynem (tzw. osutka). Zmiany te wychodzą rzutami w ciągu pierwszych 3-4 dni.

  • Po 2-3 dniach powstają krostki, a po kolejnych 3-4 dniach zasychają w strupki.

  • Strupki odpadają pozostawiając drobne blizny i przebarwienia, które samoistnie znikają.

Zwykle w czasie pierwszych 4 dni choroby występuje gorączka. Może jej również towarzyszyć powiększenie węzłów chłonnych i zapalenie gardła.

Jak długo trwa wysyp ospy wietrznej?

Od czasu pojawienia się pierwszych czerwonych plam na skórze do momentu ich całkowitego wyschnięcia i odpadnięcia zwykle mija około 10–12 dni.

Czy ospa jest zaraźliwa?

Ospa to choroba zaraźliwa, przenoszona drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z chorym na ospę lub rzadziej na półpasiec. Zakaźność dla osób w bezpośrednim kontakcie jest bardzo duża i sięga nawet 90%. Chory zaraża od 48 h przed wystąpieniem wysypki, aż do zaschnięcia ostatnich zmian w strupki (zwykle ok. 7 dni). Czas od chwili zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów choroby to średnio 14 dni. Po przechorowaniu ospy wietrznej większość osób uzyskuje dożywotnią odporność i nigdy ponownie się nie zarazi.

Jakie mogą być powikłania ospy i kto jest na nie narażony?

U dzieci ospa ma zazwyczaj łagodny przebieg, jednak osoby dorosłe (szczególnie powyżej 20. roku życia) są znacznie bardziej narażone na ciężki przebieg choroby i tym samym jej powikłania. Do grupy szczególnego ryzyka zaliczamy kobiety w ciąży, osoby o obniżonej odporności i stosujące leczenie immunosupresyjne oraz noworodki, których matki zachorowały na ospę na krótko przed porodem.

Do najczęstszych powikłań ospy zaliczamy:

  • nadkażenie bakteryjne zmian skórnych,

  • zapalenie płuc,

  • zapalenie mózgu, móżdżku lub opon mózgowo-rdzeniowych.

Co to jest i jak wygląda półpasiec?

Choć po przechorowaniu ospy wietrznej, większość osób nigdy ponownie się nie zaraża, to pozostały w organizmie, uśpiony wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV) może ulec reaktywacji w postaci półpaśca. Choroba ta objawia się jednostronnym występowaniem bolesnych pęcherzyków zwykle na tułowiu, wzdłuż żeber. Bardzo rzadko wysypka jest rozsiana - na ogół u osób ze znacznie osłabionym układem odpornościowym. Mamy wtedy do czynienia z półpaścem rozsianym, którego trudno odróżnić od ospy wietrznej.

Jakie są objawy półpaśca?

  • pieczenie, swędzenie, mrowienie i ból w miejscu zmian skórnych (często występuje na kilka dni, a nawet tygodni przed wysypką i utrzymuje się przez cały czas choroby),

  • pęcherzykowe wykwity, które występują zwykle jednostronnie i w skupiskach na tułowiu, tworząc charakterystyczny “pas”. Po 3-5 dniach zasychają tworząc strupki.

Ile trwa wysypka półpaścowa?

Wysypka, wraz z pozostałymi objawami półpaśca, ustępuje zwykle w ciągu 2-4 tygodni. Po odpadnięciu strupków na skórze mogą pozostać trwałe blizny.

Kto jest narażony na półpaśca?

Na półpaśca narażone są osoby, które przechorowały ospę oraz:

  • mają osłabioną odporność,

  • przyjmują leki immunosupresyjne,

  • są po 50. roku życia (z kolei po 85. roku życia ryzyko półpaśca wynosi aż 50%),

  • cierpią na choroby osłabiające układ odpornościowy, takie jak nowotwory czy AIDS.

Czy półpasiec jest zaraźliwy?

Półpasiec jest znacznie mniej zaraźliwy niż ospa wietrzna. Osoba z półpaścem zaraża, tylko gdy na jej skórze znajduje się nie zaschnięta wysypka (wirus VZV może rozprzestrzeniać się poprzez bezpośredni kontakt z płynem z pęcherzyków). Zarazić mogę się jedynie osoby, które nie przechorowały ospy, a w wyniku rozwinie się właśnie ospa wietrzna, a nie bezpośrednio półpasiec. Mając półpaśca można wychodzić z domu, jednak zaleca się, aby chora osoba przykrywała wysypkę odzieżą, co zmniejsza zaraźliwość dla otoczenia.

Jakie mogą być powikłania półpaśca?

  • neuralgia popółpaścowa - przewlekły ból w miejscu występowania wysypki, pomimo jej ustąpienia,

  • nadkażenia zmian skórnych,

  • pogorszenie ostrości widzenia lub utrata wzroku - może wystąpić w przypadku zajęcia przez wirusa pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego, czyli półpaśca ocznego,

  • zaburzenia słuchu, np. jednostronny ubytek słuchu - może do niego dojść w wyniku zajęcia przez wirusa nerwu słuchowego, czyli półpaśca usznego.

Jak leczyć ospę i półpaśca?

Na początku chorobie często towarzyszy świąd, dlatego można zastosować doustne leki przeciwhistaminowe I generacji, które działają przeciwświądowo, np. Fenistil.

Jeśli choroba przebiega z gorączką, można ją zbić podając paracetamol. W leczeniu objawów zarówno ospy wietrznej jak i półpaśca, należy unikać preparatów na bazie ibuprofenu, gdyż leki te mogą prowadzić do rozwoju nadkażeń bakteryjnych skóry.

W przypadku półpaśca oraz ciężkich postaci ospy u dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia, może zajść konieczność zastosowania leków przeciwwirusowych. Preparaty z acyklowirem w postaci tabletek w niskich dawkach (200 mg i 400 mg) dostępne są bez recepty (np. Heviran Comfort, Heviran Comfort Max), a w wyższych (800 mg) oraz w postaci zastrzyków - wyłącznie na receptę (np. Heviran, Aciclovir Jelfa). Na receptę dostępny jest również inny lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu półpaśca - walacyklowir. Aby leczenie było skuteczne, należy rozpocząć podawanie leku, jak najszybciej po pojawieniu się wysypki. Na ten moment nie ma wystarczających dowodów na to, że stosowanie acyklowiru na ospę u młodszych dzieci jest skuteczne, dlatego w ich przypadku zaleca się wyłącznie leczenie objawowe.

Czym smarować wysypkę w przebiegu ospy i półpaśca?

Choć odkażanie zmian skórnych fioletem gencjanowym wciąż cieszy się dużą popularnością, to aktualnie na rynku dostępnych jest wiele innych i równie skutecznych, a mniej brudzących preparatów odkażających, jak np. Octenisept, Oktaseptal.  

W początkowym etapie choroby, kiedy zmiany są swędzące i wypełnione płynem często stosuje się tzw. pudry płynne (np. Pudroderm, Puder płynny), które zwykle zawierają znieczulającą benzokainę, chłodzący mentol i wysuszający zmiany tlenek cynku. Puder pomoże złagodzić intensywny świąd i przyniesie ulgę, jednak może "zapychać" i zasłaniać rany zwiększając ryzyko wystąpienia nadkażenia bakteryjnego. W zamian można zastosować specjalistyczne pianki łagodzące świąd, np. Poxclin Bodymousse, Poxclin Coolmousse, Virasoothe

Dodatkowo, aby przyspieszyć gojenie zmian i zapobiec ich zabliźnianiu się, warto smarować skórę delikatnymi, nawilżającymi kremami, np. Linoderm, Linomag, Alantan

Czy można się kąpać z ospą lub półpaścem?

Zarówno w przebiegu ospy, jak i półpaśca bardzo ważne jest codzienne dbanie o higienę. Kąpiele nie dość, że zapobiegają zakażeniom zmian skórnych, ale także łagodzą świąd. Kąpiel nie powinna być zbyt długa, a po należy delikatnie osuszyć skórę czystym ręcznikiem. Można dodać do niej nadmanganian potasu (wystarczy zaledwie kilka kryształków - tak, aby woda miała jasnoróżowy kolor), który pomoże dodatkowo odkazić skórę.

Czy półpasiec przejdzie sam?

W przebiegu półpaśca często wystarczające może być leczenie objawowe (leki przeciwbólowe, preparaty odkażające na skórę), jednak leki przeciwwirusowe mogą zmniejszyć nasilenie i czas trwania choroby. Niestety nie wykazano, aby ich zastosowanie zmniejszało ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak neuralgia.

Leczenia szpitalnego w wyniku powikłań półpaśca wymaga około 1–4 % chorych. Zwiększonym ryzykiem obarczone są osoby starsze i z osłabionym układem odpornościowym.

Szczepienia na ospę - czy warto?

Szczepionkę przeciwko ospie wietrznej (np. Varilix) można podawać już od 9. miesiąca życia i przeznaczona jest wyłącznie dla osób, które nie chorowały na ospę wietrzną. Szczepionka składa się z dwóch dawek, które podaje się w odstępie co najmniej 6 tygodni. Aktualnie nie jest to szczepienie obowiązkowe i w większości przypadków jest pełnopłatne. W Polsce szczepienie jest refundowane dla dzieci uczęszczających do żłobka. Szczepienie szczególnie warto rozważyć w przypadku starszych dzieci i dorosłych (a szczególnie kobiet planujących ciążę), którzy nie chorowali na ospę, ponieważ są bardziej narażeni na ciężki przebieg choroby w przypadku zarażenia.

Czy można zaszczepić się na półpaśca?

Szczepienia są najskuteczniejszą metodą ochrony przed półpaścem oraz jego powikłaniami. Szczepienie poleca się wszystkim osobom powyżej 50. roku życia oraz młodszym dorosłym (≥18 lat) o zwiększonym ryzyku zachorowania (np. o obniżonej odporności spowodowanej chorobami przewlekłymi, cierpiącym na chorobę nowotworową lub AIDS, po przeszczepie narządów i w leczeniu immunosupresyjnym, po chemio- i radioterapii).

Aktualnie na polskim rynku dostępna jest szczepionka Shingrix. Schemat szczepienia składa się z dwóch dawek, a druga dawka może być podana w okresie 2 do 6 miesięcy po podaniu pierwszej dawki. Szczepionka ta jest refundowana dla pacjentów w wieku 65 lat i starszych o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec. Charakteryzuje się bardzo dużą skutecznością - wykazano, że u osób w wieku ≥50 lat zmniejsza ryzyko zachorowania na półpasiec o >90% oraz zmniejsza ryzyko neuralgii popółpaścowej o 91,2%. Wykazano również, że u osób, które zachorowały na półpasiec mimo szczepienia, czas utrzymywania się bólu skraca się o 38,5%.

Czy dziecko może zachorować na półpaśca?

Choć jest to bardzo rzadkie, to dziecko, które przechorowało ospę wietrzną, może zachorować na półpaśca. W przypadku podejrzenia choroby warto udać się do lekarza.

Czy półpasiec sygnalizuje nowotwór?

Wystąpienie półpaśca nie wskazuje na rozwój choroby nowotworowej. Mit ten może wynikać z tego, że osoby z nowotworem lub w trakcie chemioterapii są bardziej narażone na zachorowanie i chorują częściej niż osoby zdrowe.

redaktor: Dina Dąbrowska

ostatnia zmiana: 12.01.2024 13:34:10

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów oraz zdjęcia są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

2

Oktaseptal

aerozol, 60 mililitrów

w 75% aptek

od 12,49 zł

Octenisept aerozol

aerozol, 50 mililitrów

w 99% aptek

od 17,99 zł

Octenisept aerozol

aerozol, 250 mililitrów

w 95% aptek

od 0,10 zł

Alantan Plus krem

krem, 35 gramów

w 97% aptek

od 7,88 zł

Oktaseptal

aerozol, 30 mililitrów

w 54% aptek

od 7,64 zł

Hascovir control MAX

tabletki, 30 tabletek

w 80% aptek

od 12,99 zł

Potasu nadmanganian

proszek (do wytworzenia płynu), 5 gramów

w 84% aptek

od 5,98 zł

Maxiseptic aerozol

aerozol, 50 mililitrów

w 30% aptek

od 13,98 zł

Heviran Comfort

tabletki, 25 tabletek

w 84% aptek

od 20,00 zł

Hascovir control

tabletki, 25 tabletek

w 86% aptek

od 15,99 zł

od 29,99 zł

Pudroderm

zawiesina, 140 gramów

w 72% aptek

od 9,00 zł

Oktaseptal

aerozol, 250 mililitrów

w 57% aptek

od 23,98 zł

od 9,99 zł

Octenisept żel

żel, 20 mililitrów

w 41% aptek

od 9,90 zł

Hascovir control MAX

tabletki, 60 tabletek

w 61% aptek

od 50,49 zł

InVirum

tabletki, 30 tabletek

w 16% aptek

od 11,99 zł

Maxiseptic aerozol

aerozol, 250 mililitrów

w 23% aptek

od 25,99 zł

Linomag

krem, 30 gramów tuba

w 64% aptek

od 5,00 zł

Zidenac

krople, 1 butelka 20 ml

w 17% aptek

od 2,79 zł

Tanno-Hermal

lotio, 100 gramów

w 36% aptek

od 23,79 zł

Poxclin Bodymousse pianka przeciwświądowa

pianka, 100 mililitrów

w 48% aptek

od 29,98 zł

PoxOUT Pianka łagodząca objawy ospy wietrznej

pianka, 100 mililitrów

w 32% aptek

od 15,18 zł

Starpharma PoxyCalm pianka na ospę i swędzenie

pianka, 100 mililitrów

w 24% aptek

od 8,99 zł

Puder płynny

zawiesina, 100 gramów

w 33% aptek

od 6,20 zł

Hevipoint

tabletki, 30 tabletek

w 11% aptek

od 11,99 zł

Linoderm Plus z pantenolem

krem, 50 mililitrów

w 18% aptek

od 10,00 zł

Linomag

krem, 100 gramów

w 14% aptek

od 25,99 zł

Bioderma Cicabio lotion spray antybakteryjny

aerozol, 40 mililitrów

w 6% aptek

od 52,50 zł

Bioderma Cicabio Lotion antybakteryjny

lotio, 40 mililitrów

w 2% aptek

od 40,99 zł

Heviran

tabletki powlekane, 30 tabletek

lek na receptę

w 94% aptek

od 28,73 zł

Heviran

tabletki powlekane, 30 tabletek

lek na receptę

w 59% aptek

od 50,67 zł

Hascovir

tabletki, 30 tabletek

lek na receptę

w 39% aptek

od 49,54 zł

Varilrix

iniekcja, 1 sztuka

lek na receptę

w 43% aptek

od 244,99 zł

Heviran

tabletki powlekane, 30 tabletek

lek na receptę

w 81% aptek

od 16,14 zł

Hascovir

tabletki, 30 tabletek

lek na receptę

w 55% aptek

od 26,47 zł

Shingrix

iniekcja, 1 fiol. + zawiesina 0,5 ml

lek na receptę

w 17% aptek

od 751,06 zł

Vaciclor 500 mg

tabletki powlekane, 10 tabletek

lek na receptę

w 26% aptek

od 41,99 zł

Hascovir

tabletki, 30 tabletek

lek na receptę

w 38% aptek

od 15,95 zł

Valtrex

tabletki powlekane, 10 tabletek

lek na receptę

w 0% aptek

Virasoothe żel chłodzący w sprayu

żel, 60 mililitrów

w 0% aptek

Virasoothe

żel, 50 gramów

w 0% aptek

Ospa Comfort Spray

aerozol, 30 mililitrów

w 0% aptek

Dermopur

zawiesina, 60 gramów tuba

w 0% aptek

Shingrix

iniekcja, 10 fiol. + zawiesina 0,5 ml

lek na receptę

w 0% aptek

Hascovir control

tabletki, 30 tabletek

w 1% aptek

Vaciclor 1000 mg

tabletki powlekane, 21 tabletek

lek na receptę

w 0% aptek

Varilrix

iniekcja, 25 zestawów: fiolka+ampułkostrzykawka 0,5 mililitra+2 igły

lek na receptę

w 0% aptek

2

Pytania i opinie

Dodaj pytanie

* pole wymagane

Zdjęcia

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Podbicie pytania

Wymagane jest podbicie pytania: im większa kwota tym wyżej pytanie w kolejce do odpowiedzi.

Kwota podbicia pytania: 9,99 zł z VAT

Twój adres email:

Email będzie użyty tylko dla potrzeb płatności

Po wysłaniu pytania zostaniesz przekierowany do płatności.
Zadając pytanie użytkownik akceptuje regulamin korzystania z usług serwisu GdziePoLek.pl 
Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane.