---

Leki na jaskrę

Jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku w krajach rozwiniętych, jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Kluczowym czynnikiem w leczeniu jaskry jest szybkie zdiagnozowanie choroby i wdrożenie leczenia. Leczenie jaskry polega zwykle na stosowaniu kropli do oczu obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe. W przypadku ich niewystarczającej skuteczności przeprowadza się leczenie laserowe bądź operacyjne.

Czym jest jaskra?

Jaskra to choroba, w której przebiegu dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego, najczęściej pod wpływem wzrostu ciśnienie wewnątrzgałkowego, któremu towarzyszą ubytki w polu widzenia, mogące prowadzić do całkowitej utraty wzroku.

Jaka jest różnica między jaskrą a zaćmą?

Jaskra i zaćma, pomimo, że różnią się między sobą przyczyną, objawami i sposobem leczenia, często są ze sobą mylone. Zaćma polega na postępującym zmętnieniu soczewki oka, prowadzącym do stopniowego pogorszenia ostrości wzroku. W przeciwieństwie do jaskry, w jej przebiegu nie obserwuje się uszkodzenia nerwu wzrokowego. W przypadku zaćmy leczenie operacyjne skutecznie przywraca prawidłowe widzenie. Utrata wzroku na skutek jaskry jest nieodwracalna.

Czynniki ryzyka jaskry

Czy można zapobiec jaskrze?

Nie można zapobiec jaskrze. Można jednak zapobiec utracie wzroku spowodowanej chorobą. W tym celu należy regularnie przeprowadzać badania kontrolne u okulisty - ok. 60% przypadków jaskry wykrywa się przypadkowo, podczas rutynowej kontroli u okulisty. Wykrycie jaskry we wczesnym stadium, gdy choroba przebiega bezobjawowo i szybkie wdrożenie leczenia, pozwala uniknąć jej konsekwencji.

Diagnostyka jaskry - rodzaje badań na jaskrę

  • Pomiar ciśnienia wewnątrz gałki ocznej (tonometria)
  • Pomiar grubości rogówki (pachymetria)
  • Pomiar kąta przesączania gałki ocznej (gonioskopia)
  • Badanie pola widzenia (perymetria)
  • Ocena stanu tarczy nerwu wzrokowego

Na wizytę służącą kompleksowej diagnostyce jaskry należy zaplanować kilka godzin. Po rozszerzeniu źrenic nie można prowadzić samochodu przez ok. 4 godziny.

Jak często należy wykonywać kontrolne badania wzroku?

Osoby po 40. roku życia powinny wykonywać badania kontrolne wzroku raz na 2 lata. Osobom obarczonym innymi czynnikami ryzyka rozwoju jaskry zaleca się kontrolę co 6-12 miesięcy. Oczywiście, o ile specjalista nie zaleci innej częstotliwości wizyt.

Najczęściej występujące odmiany jaskry

  • Jaskra pierwotna z otwartym (szerokim) kątem przesączania - najczęstszy typ jaskry, diagnozowany u ok. 90% chorych. Jej przyczyną jest utrudniony odpływ cieczy wodnistej przy zachowanym otwartym kącie przesączania - struktury odpowiedzialnej za odpływ cieczy wodnistej z komory przedniej oka. Przewlekłe schorzenie o podstępnym przebiegu - przez długi okres nie daje żadnych objawów. Zaburzenia widzenia pojawiają się dopiero w późnym stadium choroby, gdy nieodwracalne uszkodzenie nerwu wzrokowego powoduje znaczne ubytki w polu widzenia. W końcowym stadium obraz jest widziany jak „przez dziurkę od klucza” (tzw. widzenie lunetowe).
  • Jaskra pierwotna z zamkniętym (wąskim) kątem przesączania - związana z budową anatomiczną gałki ocznej, predysponującą początkowo do czasowego i odwracalnego, a z czasem trwałego zamknięcia kąta przesączania. Całkowite jego zamknięcie powoduje gwałtowny wzrost ciśnienia śródgałkowego - stan potocznie zwany ostrym atakiem jaskry, któremu towarzyszą: silny ból oka i głowy, znaczne zmniejszeniem ostrości wzroku, światłowstręt, obraz tęczowych kół wokół źródeł światła, nudności i wymioty, złe samopoczucie. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji lekarza, gdyż utrzymywanie się dolegliwości przez kilkanaście godzin może doprowadzić do całkowitego uszkodzenia nerwu wzrokowego, a w konsekwencji utraty wzroku. Pomocy należy szukać w najbliższej poradni okulistycznej. Poza godzinami pracy poradni należy kierować się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR), najlepiej w szpitalu posiadającym oddział okulistyczny.

Leki stosowane w jaskrze

Leczenie jaskry ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, a co za tym idzie - poprawę ukrwienia nerwu wzrokowego. Pozwala to opóźnić bądź zapobiec dalszemu postępowi choroby. Cofnięcia uszkodzeń, które już powstały nie jest jednak możliwe.

Wszystkie leki na jaskrę dostępne są wyłącznie na receptę. Podstawą leczenia jest stosowanie kropli do oczu, rzadziej leków doustnych. Terapię rozpoczyna się od stosowania jednego leku. W przypadku niepowodzenia, włącza się kolejny lek o innym mechanizmie działania. Ze względu na wygodę stosowania, łatwiejsze przestrzeganie zaleceń i mniejsze narażenie na działanie konserwantów, często stosuje się preparaty złożone zawierające dwie substancje z różnych grup leków.

Substancje wchodzące w skład kropli do oczu na jaskrę

  • β-blokery (karteolol, metypranolol, tymolol, betaksolol) – stosowane zwykle jako leki pierwszego rzutu. Zmniejszają wydzielanie cieczy wodnistej i ułatwiają jej odpływ, obniżając ciśnienie śródgałkowe o 20–25%. Stosuje się je 2 razy dziennie, rano i wieczorem, ok. 2 godziny przed snem. U pacjentów z astmą oskrzelową i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) za najbezpieczniejszy uważa się betaksolol.
  • Analogi prostaglandyny (bimatoprost, latanoprost, trawoprost) - grupa leków najskuteczniej obniżająca ciśnienie śródgałkowe. Ułatwiają odpływ cieczy wodnistej, powodując spadek ciśnienia o 25–33% w stosunku do poziomu wyjściowego. Stosowane raz dziennie, zwykle wieczorem. Ich stosowanie zazwyczaj nie wiąże się z poważnymi ogólnoustrojowymi działaniami niepożądanymi. Na początku terapii często obserwuje się zaczerwienienie oczu.
  • Sympatykomimetyki (brymonidyna) - mechanizm działania brymonidyny polega na zmniejszeniu produkcji cieczy wodnistej. Lek ten, stosowany 2 razy dziennie, obniża ciśnienie śródgałkowe o 20-25%. Może powodować suchość w jamie ustnej, niedociśnienie, senność i przekrwienie spojówek.
  • Inhibitory anhydrazy węglanowej (dorzolamid, brynzolamid) - zmniejszając wydzielanie cieczy wodnistej, obniżają ciśnienie śródgałkowe o 15–20%. Stosuje się je 2-3 razy na dobę. Ze względu na wzrost ryzyka zaburzeń wodno-elektrolitowych, szczególną ostrożność należy zachować podając leki z tej grupy pacjentom z kamicą nerkową w wywiadzie.
  • Leki cholinergiczne (pilokarpina) – działają poprzez ułatwienie odpływu cieczy wodnistej. Stosowane 3-4 razy na dobę. Leki zawierające pilokarpinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z niewydolnością serca, nadciśnieniem, astmą oskrzelową, wrzodami, trudnościami z oddawaniem moczu czy uszkodzeniem rogówki. Uwaga: podczas ich stosowania nie należy prowadzić pojazdów po zmroku.

Doustne leki na jaskrę

W Polsce jedynym lekiem na jaskrę podawanym doustnie jest acetazolamid – związek należący do grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej. Podobnie, jak miejscowo stosowane leki z tej grupy, acetazolamid obniża ciśnienie śródgałkowe poprzez zmniejszenie wydzielania cieczy wodnistej. Stosowany 1-4 razy dziennie. Nie należy stosować go u pacjentów z przewlekłą niewyrównaną jaskrą z zamkniętym kątem przesączania, ponieważ może maskować objawy ostrego ataku jaskry.

Laserowe leczenie jaskry

W przypadku, gdy stosowane leki nie są w stanie zahamować progresji uszkodzenia nerwu wzrokowego, wykorzystuje się laserowe metody leczenia jaskry. Zabiegi te, pod warunkiem spełniania określonych kryteriów, są refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Koszt tego typu zabiegów w prywatnych klinikach wynosi ok. 500 zł.

Najpopularniejsze laserowe metody leczenie jaskry:

  • Selektywna trabekuloplastyka (SLT) - nieinwazyjny zabieg polegający na udrożnieniu dróg odpływu cieszy wodnistej za pomocą wiązki lasera. Dedykowany pacjentom cierpiącym na jaskrę z otwartym kątem przesączania. Zabieg trwa trwa kilka minut i jest bezbolesny. W razie potrzeby można go powtarzać.
  • Irydotomia laserowa - zabieg polegający na wycięciu za pomocą wiązki lasera niewielkiego otworu w tęczówce, umożliwiającego swobody przepływ cieczy szklistej. Tę metodę leczenia stosuje się u pacjentów z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania oraz u chorych z jaskrą barwnikową spowodowaną blokowaniem odpływu cieczy przez odkładanie się barwnika występującego w tęczówce. Zabieg wykonuje się jednorazowo.

Kiedy konieczne jest operacyjne leczenie jaskry?

  • gdy leczenie farmakologiczne i laserowe nie przyniosło oczekiwanych efektów,
  • u pacjentów z jaskrą wrodzoną,
  • w przypadku konieczności dużego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, niemożliwego do osiągnięcia innymi metodami.

Najpopularniejszą metodą chirurgicznego leczenia jaskry jest trabekulektomia - zabieg polegający na tworzeniu sztucznej drogi odpływu cieczy wodnistej z oka. Wykonywany w znieczuleniu miejscowym, może być stosowany w każdym rodzaju jaskry. Charakteryzuje się wysoką skutecznością, może jednak wiązać się z powikłaniami, np. rozwojem zaćmy. Zabieg finansowany ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Koszt operacji jaskry w prywatnych klinikach wynosi ok. 4000-6000 zł.

ostatnia zmiana: 20.06.2021 16:27:55

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Artykuły

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.