Astma - jakie są rodzaje astmy i jak się ją leczy?

Spis treści

Co to jest astma? 

Jakie są objawy astmy?

Jak leczyć astmę?

Nebulizatory w leczeniu astmy

Co to jest astma? 

Astma, zwana też dychawicą, to przewlekła, zapalna choroba układu oddechowego, w której dochodzi do obrzęku i skurczu oskrzeli oraz nadmiernej produkcji śluzu przez drogi oddechowe, a z czasem nawet zmian w budowie ścian oskrzeli. Ze względu na przyczynę wyróżniamy różne rodzaje astmy: 

• astma oskrzelowa alergiczna (atopowa) - wywołana przez alergeny - głównie roztocza i alergeny pokarmowe, najczęściej chorują dzieci i zwykle towarzyszą jej inne choroby atopowe, takie jak atopowe zapalenie skóry (AZS), alergiczny nieżyt nosa czy alergiczne zapalenie spojówek,

• astma oskrzelowa niealergiczna - związana z nadwrażliwością oskrzeli, zwykle rozpoczyna się u osób dorosłych i nasila z czasem, 

• astma wysiłkowa - wywołana wysiłkiem fizycznym, ten rodzaj najczęściej bywa nierozpoznany i nieleczony,

• astma zawodowa - jej objawy uaktywniają się w miejscu pracy, a ustępują po wyeliminowaniu czynników alergizujących, np. sierści zwierząt, środków chemicznych, zapachów, leków,

• astma aspirynowa - spowodowana nietolerancją na kwas acetylosalicylowy (np. Aspiryna, Polopiryna),

• astma sercowa - napady duszności, będące objawem niewydolności lewej komory serca.

Jakie są objawy astmy?

• świszczący oddech, 

• duszność, 

• uczucie ściskania w klatce piersiowej,

• kaszel,

• problemy z wykonaniem pełnego wydechu powietrza. 

Objawy zwykle mają charakter napadowy, a pomiędzy atakami astmy chory może nie odczuwać żadnych dolegliwości.

Jak leczyć astmę?

Leczenie farmakologiczne astmy obejmuje przyjmowanie leków kontrolujących chorobę oraz preparatów "ratunkowych", stosowanych doraźnie.

Leki kontrolujące chorobę mają za zadanie zmniejszać stan zapalny w oskrzelach i zapobiegać zaostrzeniom choroby. Stosuje się je stale, bez względu na to, czy w danej chwili występują objawy astmy.

• Glikokortykosteroidy wziewne (np. budezonid, flutykazon, beklometazon, cyklezonid) - najważniejsza grupa leków stosowanych w astmie. Dostępne w postaci inhalatorów ciśnieniowych (MDI – metered dose inhalers), inhalatorów proszkowych (DPI – dry powder inhalers) oraz roztworów do nebulizacji. Działają miejscowo, skutecznie hamując stan zapalny w obrębie dróg oddechowych.

• Wziewne długo działające β2-mimetyki (np. formoterol, salmeterol) - powodują długotrwały rozkurcz oskrzeli. Nie działają przeciwzapalnie, dlatego podaje się je łącznie z wziewnymi glikokortykosteroidami.

• Leki antyleukotrienowe (np. montelukast) - stosowane doustnie, działają słabiej od glikokortykosteroidów wziewnych, ale mogą stanowić alternatywę dla pacjentów mających problem z właściwym podaniem leku w formie wziewu. Szczególnie polecane chorym ze współistniejącym alergicznym nieżytem nosa.

• Teofilina - podawana doustnie, w postaci tabletek o przedłużonym działaniu. Działa słabo przeciwzapalnie i rozkurczająco na oskrzela. Ze względu na liczne działania niepożądane i interakcje z innymi lekami, obecnie stosowana coraz rzadziej.

• Kromony (np. kromoglikan sodowy) - podawane wziewnie, działają słabo przeciwzapalnie. Ze względu na małą skuteczność są stosowane sporadycznie.

• Glikokortykosteroidy doustne (np. metyloprednizolon, prednizon, prednizolon) - najczęściej podawane doraźnie w okresie zaostrzenia, a w przewlekłej terapii astmy stosowane jedynie, gdy inne leki okazują się nieskuteczne.

• Leki biologiczne (np. omalizumab) - lek podawany podskórnie chorym z ciężką astmą alergiczną.

Leki stosowane doraźnie (ratunkowe), rozszerzając oskrzela, szybko łagodzą objawy w postaci duszności. Podaje się je w celu przerwania ataku astmy. Częste ich stosowanie świadczy o pogorszeniu kontroli astmy i wskazuje na konieczność zgłoszenia się do lekarza.

• Szybko działające β2-mimetyki (np. salbutamol, fenoterol) - powodują ustąpienie skurczu oskrzeli już po 5 minutach.

• Wziewne leki antycholinergiczne (np. bromek ipratropium) - stosowane do opanowania ataku astmy u pacjentów, u których istnieją przeciwwskazania do podawania β2-mimetyków.

• Glikokortykosteroidy w formie doustnej lub dożylnej (np. metyloprednizolon, prednizon, prednizolon) - stosowane w umiarkowanie ciężkich i ciężkich zaostrzeniach astmy. Ze względu na liczne działania niepożądane związane z długotrwałym przyjmowaniem, rekomenduje się jak najkrótsze ich stosowanie.

Ponadto, do leków wspomagających leczenie, zalicza się leki przeciwhistaminowe - stosowane w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, często obserwowanego u chorych na astmę, oraz leki mukolityczne.

Przeczytaj artykuł: Czy sterydy są bezpieczne?

Nebulizatory w leczeniu astmy

Niektóre leki na astmę - w postaci zawiesiny (np. Berodual, Benodil) - wymagają podania za pomocą nebulizatora. Jest to urządzenie wielorazowego użytku, zasilane na prąd lub baterie, które przeprowadza roztwór lub zawiesinę leku w postać aerozolu, np. za pomocą sprężonego powietrza (inhalator pneumatyczny), umożliwiając wykonanie inhalacji. Przy stosowaniu nebulizatorów nie ma konieczności synchronizowania wdechu z momentem aplikowania leku, dlatego są one preferowane szczególnie przy leczeniu dzieci i osób starszych. Do podawania stosowanych w leczeniu astmy glikokortykosteroidów i leków rozszerzających oskrzela odpowiedni będzie inhalator pneumatyczny (np. Microlife NEB 210, Novama Familino by Flaem).

Microlife NEB 210

Novama Familino by Flaem

Dodatkowo za pomocą takiego nebulizatora można podawać nie tylko leki, ale także środki dostępne bez recepty, takie jak sól fizjologiczna (np. Nebu-Dose, NaCl 0,9%, Ectodose) o działaniu nawilżającym drogi oddechowe i upłynniającym wydzielinę.

Nebu-Dose

Ectodose

Przed rozpoczęciem stosowania nebulizatora, warto również nauczyć się odpowiedniej techniki inhalacji, ponieważ jedynie prawidłowa inhalacja zapewnia skuteczność leczenia: Jak prawidłowo wykonać inhalację?