Jak żyć aktywnie z astmą?

Aż połowa chorych na astmę nie przyjmuje leków. Dlatego tak często dochodzi do zaostrzenia jej objawów. Astma dotknęła 4 miliony Polaków, w tym 10% to dzieci. Jak rozpoznać pierwsze objawy choroby i co zrobić, by prowadzić aktywne życie pomimo astmy? Dlaczego miejscem dla astmatyków nie musi być ławka rezerwowych?

Czym jest astma?

Astma jest przewlekłą chorobą układu oddechowego, przebiegającą z obrzękiem i skurczem oskrzeli oraz nadmiernym wydzielaniem śluzu przez drogi oddechowe. Niestety jest nieuleczalna, z okresami remisji (złagodzenia objawów) oraz nawrotów i zaostrzeń.

Na astmę najczęściej zaczynają chorować dzieci do 5 roku życia i dorośli po 60 roku życia. Wśród dzieci najczęściej zapadają na tę chorobę chłopcy, a wśród dorosłych - kobiety.

Czy astma jest chorobą genetyczną?

Wiemy, że astma jest chorobą uwarunkowaną genetycznie. Jeżeli oboje rodzice chorują, to prawdopodobieństwo wystąpienia astmy u dziecka wynosi 60%, natomiast, gdy jedno z rodziców jest astmatykiem, ryzyko zachorowania na astmę u dziecka szacuje się na około 20-40% i co ciekawe - ryzyko jest większe, gdy choruje matka.

Genetyka nie jest czynnikiem decydującym o wystąpieniu tej choroby. Może natomiast „wspomóc” jej uaktywnienie. Szacuje się jednak, że u 75% chorych przyczyną astmy jest alergia.

Jakie są rodzaje astmy?

  • astma wysiłkowa - jest wywołana wysiłkiem fizycznym; ten rodzaj astmy najczęściej bywa nierozpoznany i nieleczony,
  • astma zawodowa - jej objawy uaktywniają się w miejscu pracy, a ustępują po wyeliminowaniu czynników alergizujących, np. sierści zwierząt, środków chemicznych, zapachów, leków,
  • astma oskrzelowa - przewlekła choroba dróg oddechowych związana z nadwrażliwością oskrzeli,
  • astma atopowa - odmiana astmy oskrzelowej, wywołana przez alergeny - głównie roztocza i alergeny pokarmowe,
  • astma aspirynowa - spowodowana nietolerancją na kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna, Asprocol).

Co może wywołać astmę?

  • alergeny - pyłki roślin, kurz, roztocza, sierść zwierząt,
  • środki chemiczne, np. opary farb i lakierów,
  • dym papierosowy,
  • zanieczyszczenie środowiska - bardzo groźny dla astmatyków jest coraz częściej występujący w polskich miastach smog,
  • zimne powietrze,
  • częste przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych,
  • zła dieta - zawierająca alergeny pokarmowe (białko mleka, orzechy),
  • niektóre leki, np. Aspiryna,
  • wzmożony wysiłek fizyczny,
  • silny stres.

Jakie są objawy astmy?

  • duszność,
  • kaszel,
  • ściskanie w klatce piersiowej i świszczący oddech.

Objawy mają charakter napadowy. Pomiędzy atakami astmy chory nie odczuwa zwykle żadnych dolegliwości. Duszność i kaszel ustępują samoistnie lub po leczeniu. Zdarza się, że jedynym objawem astmy jest uporczywy kaszel.

Kiedy iść do lekarza?

Jeżeli zauważysz u siebie lub u swoich bliskich wymienione wyżej objawy, skontaktuj się z lekarzem. Najlepiej poprosić o pomoc lekarza rodzinnego, który po zbadaniu pacjenta, w razie potrzeby skieruje go do lekarza alergologa lub pulmonologa.

Jeżeli zajdzie taka konieczność, lekarz zleci dodatkowe badania, np. testy alergiczne lub spirometrię (badanie oceniające pracę i pojemność płuc).

Leki na astmę

Astma wymaga stałego leczenia lekami przepisanymi przez lekarza. Bardzo ważne jest, aby chory rozumiał różnicę między lekami kontrolującymi (zapobiegającymi atakom), a lekami stosowanymi doraźnie (przerywającymi atak), gdyż jest to warunkiem skutecznej terapii.

Leki stosowane zapobiegawczo w astmie

Stosuje się je stale i regularnie, niezależnie od występowania objawów astmy. Nie są jednak skuteczne w przerywaniu ataków. Zwykle efekt ich działania jest odczuwalny przez chorego po kilku tygodniach. Wszystkie z nich dostępne są w aptekach wyłącznie na receptę. Do leków tych zaliczamy:

  • glikokortykosteroidy wziewne (do wdychania) - należą do najważniejszych leków stosowanych w leczeniu astmy; ze względu na działanie miejscowe w oskrzelach są bezpieczne i skuteczne; działają przeciwzapalnie, zmniejszają nasilenie objawów i częstość ich zaostrzeń (Pulmicort, Nebbud, Benodil),
  • długo działające beta-2-mimetyki - ich działanie rozkurczające oskrzela utrzymuje się przez wiele godzin, natomiast nie mają działania przeciwzapalnego, dlatego muszą być zawsze stosowane w połączeniu z glikokortykosteroidami wziewnymi (Pulmoterol, Atimos, Zafiron, Oxis),
  • leki przeciwleukotrienowe - hamują uwalnianie z komórek zapalnych substancji nasilających skurcz oskrzeli i wywołujących stan zapalny tzw. leukotrienów (Montelukast, Promonta, Asmenol); są podawane doustnie, mają mniejszą skuteczność niż wziewne glikokortykosteroidy,
  • teofilina - rozszerza oskrzela i działa przeciwzapalnie (Theospirex, Theovent); podawana jest doustnie; ze względu na częste działania niepożądane stosuje się ją rzadziej niż inne leki,
  • kromony - działają słabo przeciwzapalnie (Cromogen); obecnie są stosowane sporadycznie,
  • glikokortykosteroidy doustne - są podstawowymi lekami w leczeniu zaostrzeń astmy (Encorton, Dexamethason); ze względu na groźne działania niepożądane stosuje się je w  ostateczności - gdy inne dostępne leki nie działają,
  • przeciwciała monoklonalne przeciwko IgE - hamują działanie immunoglobuliny E, blokując reakcje alergiczną (Xolair); są podawane podskórnie chorym na ciężką astmę o podłożu alergicznym.

Leki stosowane w hamowaniu ataku astmy

Są stosowane doraźnie – tylko i wyłącznie w celu przerwania ataku astmy. Takiego leku należy użyć jak najszybciej, gdy pojawi się atak. Nie można stosować go profilaktycznie, w przeciwieństwie do leków zapobiegawczych.

Preparaty te nie działają przeciwzapalnie, natomiast rozszerzają oskrzela i tym samym zmniejszają nasilenie objawów. Wszystkie z nich dostępne są w aptekach jedynie na receptę.

Najczęściej stosuje się krótko działające beta-2-mimetyki (Ventolin, Aspulmo) podawane wziewnie.

Należy pamiętać o tym, że konieczność stosowania tych leków częściej niż zwykle może świadczyć o pogorszeniu kontroli astmy i jest dla chorego sygnałem do skontaktowania się z lekarzem.

Jak prawidłowo stosować leki w leczeniu astmy?

Leki stosowane w terapii astmy są podawane najczęściej drogą wziewną za pomocą:

Leki podawane w ten sposób działają miejscowo w drogach oddechowych i wywołują mało działań niepożądanych. Trzeba pamiętać o tym, że warunkiem działania leków podanych wziewnie jest przestrzeganie zalecanych dawek i właściwa obsługa inhalatora, a w przypadku nebulizacji - przestrzeganie czasu inhalacji. Inhalację kończymy dopiero wtedy, gdy pojemnik z roztworem leku jest pusty.

Przed zastosowaniem każdego leku należy upewnić się, czytając ulotkę informacyjną dla pacjenta, czy preparat aplikujemy właściwie.

Jak zapobiegać astmie?

Możemy spróbować ustrzec się przed zachorowaniem na astmę lub znacznie złagodzić jej objawy, poprzez:

  • zdrowy tryb życia - umiarkowany wysiłek fizyczny i właściwa dieta odgrywają tu istotną rolę; stwierdzono, że ludzie otyli częściej chorują na astmę; ważne jest też unikanie alergenów pokarmowych (orzechy, mleko, truskawki),
  • unikanie palenia papierosów i dymu tytoniowego,
  • stosowanie masek antysmogowych w miejscach o dużym zanieczyszczeniu powietrza,
  • leczenie infekcji dróg oddechowych i chorób alergicznych, gdyż nieleczone po latach mogą doprowadzić do astmy,
  • rozpoznanie i wyeliminowanie alergenów, np. sierści zwierząt, zapachów farb i lakierów, roztoczy, alergenów pokarmowych,
  • dbanie o zdrowie dzieci - już od okresu płodowego; z badań wynika, że palenie papierosów w ciąży, a także zła dieta, np. jedzenie orzeszków ziemnych wywołują astmę u dzieci; natomiast dzieci niekarmione piersią częściej zapadają na alergie, które z kolei prowadzą do astmy.

Jak żyć z astmą?

Wbrew utartym poglądom, że astma uniemożliwia jakąkolwiek aktywność - z chorobą tą można normalnie funkcjonować! Warunkiem jest jednak podjęcie leczenia, uważna obserwacja objawów, przestrzeganie zaleceń lekarza i zdrowy tryb życia. Bardzo ważne jest też pozytywne myślenie osoby dotkniętej astmą i wiedza na temat choroby.

Nie jest prawdą, że astmatycy nie mogą być aktywni i uprawiać sportu. Wręcz przeciwnie - dostosowany do możliwości wysiłek fizyczny jest bardzo wskazany.

W dzisiejszych czasach kontrolując astmę za pomocą regularnie przyjmowanych leków, można już skutecznie zapobiegać atakom duszności i korzystać z uroków życia.

W razie pytań zawsze można skorzystać z pomocy specjalistów GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 2017-12-15 12:55:15

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

benodil grzybica
czy stosowanie tego leku moze spowodowac grzybice? jak zapobiec temu?
odpowiada Katarzyna Borkowska

Na Twoje pytania w temacie jak żyć aktywnie z astmą? odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.