Koronawirus u dzieci - objawy i powikłania

Panuje powszechna opinia, że COVID-19 nie stanowi szczególnego zagrożenia dla najmłodszych. Uważa się, że dzieci nie chorują na COVID-19 lub chorują bardzo łagodnie. Czy faktycznie koronawirus jest dla dzieci całkowicie nieszkodliwy? Czy dzieci, mimo braku objawów, mogą zarażać albo doświadczać powikłań pokowidowych?

Prawdą jest, że dzieci w większości przechodzą zakażenie COVID-19 łagodniej niż dorośli. Cięższy i bardziej niebezpieczny przebieg może mieć jednak miejsce u wcześniaków, noworodków i niemowląt, u dzieci przewlekle chorych (np. z chorobą nowotworową, wadami genetycznymi) oraz otyłych. Nie można więc całkowicie lekceważyć zagrożenia. Dodatkowym zmartwieniem jest zespół pokowidowy, który może rozwijać się w kilka tygodni po infekcji.

Obejrzyj film o powikłaniach pokowidowych u dzieci!

Jakie są objawy COVID-19 u dzieci?

Większość dzieci (80-90%) choruje bezobjawowo lub łagodnie. Uważa się, że wynika to z faktu, że dzieci mają mniej receptorów ACE2, które stanowią punkt wejścia wirusa do komórki. Potwierdzają to relacje rodziców, których pociechy pomimo pozytywnego wyniku testu nie rozwinęły żadnych objawów lub pojawiły się lekkie i przemijające dolegliwości.

Objawy COVID-19 u najmłodszych to katar, kaszel, biegunka, bóle głowy czy gorączka. Może także pojawić się wysypka. Problemy z oddychaniem i duszności nie są tak częste jak u dorosłych.

Charakterystyczna i częsta jest utrata lub zaburzenia węchu i smaku, ale w przypadku bardzo małych dzieci trudno jest ustalić, czy ten objaw faktycznie występuje. Można go podejrzewać, jeśli obserwujemy, że chory malec ma pogorszony apetyt lub nie chce zjeść potrawy, za którą wcześniej przepadał. Jak objawowy przebieg choroby u swoich dzieci opisują ich mamy?

Joanna: Córeczka miała suchy i męczący kaszel oraz uciążliwe skoki temperatury, nawet powyżej 40 stopni. Widać było przy tym, że nie czuje się dobrze, była rozdrażniona i płaczliwa. Dolegliwości utrzymywały się około półtora tygodnia.

Katarzyna: U nas COVID-19 przebiegał z katarem i trudną do zbicia gorączką. Dodatkowym objawem była wysypka, takie drobne krostki.

Ewa: Widać było, że córka jest osłabiona, gorączkowała i bardzo dużo spała. Nie miała chęci do zabawy. W naszym przypadku dodatkowym kłopotem były wymioty i biegunka.

Jak postępować z dzieckiem z COVID-19?

U dziecka ze zdiagnozowanym COVID-19, ale bez objawów choroby, wystarczająca jest teleporada u lekarza z podstawowej opieki zdrowotnej. Warto dbać o prawidłowe nawodnienie dziecka i regularnie (co najmniej 4 razy na dobę) mierzyć ciepłotę ciała.

W przypadku skąpych objawów można podawać leki, które będą je zwalczać np. przeciwgorączkowe. Rekomendowane jest zbadanie dziecka przez lekarza i kontrolny pomiar saturacji (czytaj więcej: COVID-19: w poszukiwaniu tlenu).

W przypadki nasilonych objawów (np. przedłużająca się gorączka, odwodnienie, silny kaszel) oraz u dzieci z grupy ryzyka, lekarz POZ po badaniu może zdecydować o skierowania dziecka do szpitala.

PIMS, czyli zespół pokowidowy u dzieci

Według dotychczasowych obserwacji, u dzieci po 2 do 5 tygodni po COVID-19, może rozwinąć się groźne powikłanie, nawet jeśli dziecko chorowało bezobjawowo lub łagodnie.

Właściwa i pełna nazwa to Paediatric Inflammatory Multisystem Syndrome Temporally associated with SARS-CoV-2: PIMS-TS, a po polsku - wieloukładowy zespół zapalny po COVID-19.

Najczęściej dotyczy dzieci w wieku szkolnym między 7 a 10 rokiem życia, ale może wystąpić także u dzieci zarówno młodszych, jak i starszych. Szacuje się, że PIMS rozwija się u około 1 na 1000 dzieci zakażonych SARS-CoV-2. Najprawdopodobniej jest to nieprawidłowa reakcja immunologiczna organizmu.

Na jakiej podstawie diagnozuje się PIMS?

W przebiegu PIMS praktycznie zawsze występuje i utrzymuje się gorączka powyżej 38,5 stopnia Celsjusza – przez co najmniej 3 dni. Może słabo reagować na leki przeciwgorączkowe. Wskaźniki zapalne, takie jak CRP, są podwyższone (znacznie powyżej 100 mg/l). Bardzo często dołączają się bóle brzucha (silne, sprowadzające podejrzenie zapalenia wyrostka robaczkowego), wymioty i biegunka. U około 3/4 małych pacjentów dochodzi do zaburzeń układu krążenia oraz wysypki. Jest ona plamista, rumieniowa, zlewająca się, ale nie swędzi i nie boli - może jednak także być niewielka i rozsiana po całym ciele, dlatego żadnych zmian skórnych nie należy lekceważyć. Zapalenie spojówek może pojawić się u więcej niż 60% dzieci z PIMS. Pacjent jest stale osłabiony, może zgłaszać silne bóle głowy, kończyn, często szyi. Prawdopodobne są także objawy ze strony układu oddechowego (np. kaszel), ale rzadko w początkowej fazie choroby, nerwowego (apatia, nadmierna senność, rozdrażnienie, niedowłady) czy nerek.

Czy PIMS jest niebezpieczny dla dziecka?

PIMS to ostry i potencjalnie niebezpieczny zespół objawów. Gwałtowne pogorszenie może wystąpić po około 5-6 dniach z gorączką. Szczególny niepokój wzbudza możliwość zapalenia mięśnia sercowego, powstawania wad tętnic (tętniaków) oraz ryzyko wstrząsu. Dzieci z podejrzeniem PIMS powinny być leczone w szpitalu, najlepiej z zapleczem kardiologicznym. Śmiertelność szacuje się na około 2%.

W jaki sposób leczy się PIMS?

PIMS jest nową jednostką chorobową, opisaną po raz pierwszy dopiero w maju 2020 roku. Zespół opisywano wówczas jako podobny do choroby Kawasakiego, charakteryzującej się stanem zapalnym drobnych naczyń krwionośnych.

Nie ma na ten moment ścisłych wytycznych leczenia, ale uważa się, że podstawową rolę odgrywa terapia immunosupresyjna i immunomodulująca. W pierwszej kolejności podaje się dożylnie immunoglobuliny (preparaty zawierające przeciwciała), lekami drugiego rzutu są glikokortykosteroidy, a w ostatniej kolejności sięga się po przeciwzapalne leki biologiczne, takie jak anakinra, tocilizumab czy infliksymab.

W zależności od stanu dziecka stosuje się nawadnianie, podaje leki poprawiające kurczliwość serca czy włącza się tlenoterapię. Większość małych pacjentów z PIMS wykazuje cechy zaburzonej krzepliwości - w takich przypadkach włącza się leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwzakrzepowe.

Czy to prawda, że dzieci nie zarażają wirusem SARS-CoV-2?

Nie jest prawdą, że dzieci nie przenoszą koronawirusa. Dziecko, nawet łagodnie przechodzące chorobę, może stanowić zagrożenie dla innych - w szczególności dla osób starszych (np. dziadków) czy bliskich z obniżoną odpornością.

Jak zapobiegać COVID-19 u dzieci?

Jeśli nie ma takiej konieczności, nie zabieraj dziecka w miejsca, gdzie może przebywać wiele osób. Zapoznaj malucha z zasadami higieny i wyjaśnij - adekwatnie do wieku i możliwości poznawczych dziecka - dlaczego należy ich przestrzegać. Już najmłodsze dzieci można uczyć prawidłowego mycia rąk.

Czy będzie można zaszczepić dzieci przeciwko COVID-19?

Aktualnie do stosowania na terenie Unii Europejskiej zatwierdzono szczepionki - Comirnaty, którą można podawać od 12. roku życia oraz COVID-19 Vaccine Moderna, Vaxzevria oraz COVID-19 Vaccine Janssen przeznaczone dla pacjentów powyżej 18. roku życia. Od 17 maja 2021 ruszyła w Polsce rejestracja na szczepienia osób w wieku 16-17 lat szczepionką Comirnaty wyprodukowaną przez Pfizer (tylko ona ma obecnie rejestrację w tej grupie wiekowej).

Natomiast szczepienie pacjentów od 12. roku życia rozpoczęło się 7 czerwca 2021 roku w punktach szczepień populacyjnych i powszechnych. Dzieci od 12 roku życia mogą zostać zaszczepione również wyłącznie preparatem Comirnaty w schemacie dwudawkowym, w którym druga dawka podawana jest w odstępie 21 dni. Po powrocie uczniów do szkoły we wrześniu zbierane będą kwestionariusze szczepień tych uczniów, którzy nie zaszczepili się przez wakacje, a sama akcja szczepień ruszy także w szkołach, prawdopodobnie po 13 września 2021

Szczepienie młodszych dzieci nie jest na razie możliwe. Nie wynika to jednak z faktu, że szczepionka w tej grupie wiekowej jest niezalecana - po prostu dotychczasowe badania kliniczne nie objęły populacji najmłodszych pacjentów. Układ odpornościowy dzieci dojrzewa i różni się od tego u dorosłych, reakcje poszczepienne mogą być silniejsze i dlatego wymagane są osobne badania.

Producenci szczepionek przeciwko COVID-19 rozpoczęli już takie testy, potrwają one kilka miesięcy. Kolejno będą badane coraz młodsze dzieci. Podobne prace prowadzą lub planują inni producenci wakcyn przeciwko COVID-19. 

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 09.06.2021 06:36:23

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Skonsultuj się z lekarzem on-line

Potrzebujesz recepty? Odczuwasz niepokojące objawy? Teraz możesz odbyć konsultację z lekarzem nie wychodząc z domu.

Umów telekonsultację

Najnowsze pytania

Czy mogę zaszczepić się na koronawirusa podczas przyjmowania leku Unidox Solutab?
Mam przyjąć druga dawkę Pfizer-a, ale termin wypada w takcie brania antybiotyku Unidox Solutab, czy można się zaszczepić ?, jeśli nie to ile po zakońc...
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy 5 dni po szczepieniu mogę zażywać Sinupret Extract?
Jestem 5 dni po pierwszej dawce szczepionki Pfizer, chyba się przeziębiłam i mam problem z zatokami. Czy mogę rozpocząć leczenie Sinupret Extract? Te...
odpowiada Aleksandra Mroczkowska

Czy mogę zaszczepić się na COVID-19 w trakcie brania antybiotyku?
Witam, dziś 14.06 zaczęłam brać antybiotyk Augmentin czy mogę się zaszczepić Moderną druga dawka 17.06?
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy mógłbym się zaszczepić szczepionką na koronawirusa, kiedy biorę antybiotyk?
Dzień dobry, czy mógłbym się zaszczepić szczepionką na koronawirusa kiedy biorę antybiotyk? Mam refluks przełyku i jestem ciekawy czy nie wystąpią jak...
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy podczas brania Zinoxx na zapalenie zatok mogę przyjąć drugą dawkę szczepionki Pfizer?
Czy podczas brania Zinoxx na zapalenie zatok mogę przyjąć drugą dawkę Pfizer? Druga dawka w trzecim dniu antybiotykoterapi
odpowiada Katarzyna Domagała

Czy mogę przyjąć szczepionkę na koronawirusa firmy Moderna podczas przyjmowania antybiotyku Dalacin C?
Dzień dobry. 15.06 mam 2 dawkę moderny, A od 11.06 biorę antybiotyk DALACIN C. Mogę się zaszczepić?
odpowiada Katarzyna Domagała

Na Twoje pytania w temacie koronawirus u dzieci - objawy i powikłania odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. Polityka Prywatności.

Produkty

Brak produktów przypisanych do tego tematu.