Koronawirus u dzieci - objawy i powikłania

udostępnij:

Panuje powszechna opinia, że COVID-19 nie stanowi szczególnego zagrożenia dla najmłodszych. Uważa się, że dzieci nie chorują na COVID-19 lub chorują bardzo łagodnie. Czy faktycznie koronawirus jest dla dzieci całkowicie nieszkodliwy? Czy dzieci, mimo braku objawów, mogą zarażać albo doświadczać powikłań pokowidowych?

Prawdą jest, że dzieci w większości przechodzą zakażenie COVID-19 łagodniej niż dorośli. Cięższy i bardziej niebezpieczny przebieg może mieć jednak miejsce u wcześniaków, noworodków i niemowląt, u dzieci przewlekle chorych (np. z chorobą nowotworową, wadami genetycznymi) oraz otyłych. Nie można więc całkowicie lekceważyć zagrożenia. Dodatkowym zmartwieniem jest zespół pokowidowy, który może rozwijać się w kilka tygodni po infekcji.

Obejrzyj film o powikłaniach pokowidowych u dzieci!

Jakie są objawy COVID-19 u dzieci?

Większość dzieci (80-90%) choruje bezobjawowo lub łagodnie. Uważa się, że wynika to z faktu, że dzieci mają mniej receptorów ACE2, które stanowią punkt wejścia wirusa do komórki. Potwierdzają to relacje rodziców, których pociechy pomimo pozytywnego wyniku testu nie rozwinęły żadnych objawów lub pojawiły się lekkie i przemijające dolegliwości.

Objawy COVID-19 u najmłodszych to katar, kaszel, biegunka, bóle głowy czy gorączka. Może także pojawić się wysypka. Problemy z oddychaniem i duszności nie są tak częste jak u dorosłych.

Charakterystyczna i częsta jest utrata lub zaburzenia węchu i smaku, ale w przypadku bardzo małych dzieci trudno jest ustalić, czy ten objaw faktycznie występuje. Można go podejrzewać, jeśli obserwujemy, że chory malec ma pogorszony apetyt lub nie chce zjeść potrawy, za którą wcześniej przepadał. Jak objawowy przebieg choroby u swoich dzieci opisują ich mamy?

Joanna: Córeczka miała suchy i męczący kaszel oraz uciążliwe skoki temperatury, nawet powyżej 40 stopni. Widać było przy tym, że nie czuje się dobrze, była rozdrażniona i płaczliwa. Dolegliwości utrzymywały się około półtora tygodnia.

Katarzyna: U nas COVID-19 przebiegał z katarem i trudną do zbicia gorączką. Dodatkowym objawem była wysypka, takie drobne krostki.

Ewa: Widać było, że córka jest osłabiona, gorączkowała i bardzo dużo spała. Nie miała chęci do zabawy. W naszym przypadku dodatkowym kłopotem były wymioty i biegunka.

Jak postępować z dzieckiem z COVID-19?

U dziecka ze zdiagnozowanym COVID-19, ale bez objawów choroby, wystarczająca jest teleporada u lekarza z podstawowej opieki zdrowotnej. Warto dbać o prawidłowe nawodnienie dziecka i regularnie (co najmniej 4 razy na dobę) mierzyć ciepłotę ciała.

W przypadku skąpych objawów można podawać leki, które będą je zwalczać np. przeciwgorączkowe. Rekomendowane jest zbadanie dziecka przez lekarza i kontrolny pomiar saturacji (czytaj więcej: COVID-19: w poszukiwaniu tlenu).

W przypadki nasilonych objawów (np. przedłużająca się gorączka, odwodnienie, silny kaszel) oraz u dzieci z grupy ryzyka, lekarz POZ po badaniu może zdecydować o skierowania dziecka do szpitala.

PIMS, czyli zespół pokowidowy u dzieci

Według dotychczasowych obserwacji, u dzieci po 2 do 5 tygodni po COVID-19, może rozwinąć się groźne powikłanie, nawet jeśli dziecko chorowało bezobjawowo lub łagodnie.

Właściwa i pełna nazwa to Paediatric Inflammatory Multisystem Syndrome Temporally associated with SARS-CoV-2: PIMS-TS, a po polsku - wieloukładowy zespół zapalny po COVID-19.

Najczęściej dotyczy dzieci w wieku szkolnym między 7 a 10 rokiem życia, ale może wystąpić także u dzieci zarówno młodszych, jak i starszych. Szacuje się, że PIMS rozwija się u około 1 na 1000 dzieci zakażonych SARS-CoV-2. Najprawdopodobniej jest to nieprawidłowa reakcja immunologiczna organizmu.

Na jakiej podstawie diagnozuje się PIMS?

W przebiegu PIMS praktycznie zawsze występuje i utrzymuje się gorączka powyżej 38,5 stopnia Celsjusza – przez co najmniej 3 dni. Może słabo reagować na leki przeciwgorączkowe. Wskaźniki zapalne, takie jak CRP, są podwyższone (znacznie powyżej 100 mg/l). Bardzo często dołączają się bóle brzucha (silne, sprowadzające podejrzenie zapalenia wyrostka robaczkowego), wymioty i biegunka. U około 3/4 małych pacjentów dochodzi do zaburzeń układu krążenia oraz wysypki. Jest ona plamista, rumieniowa, zlewająca się, ale nie swędzi i nie boli - może jednak także być niewielka i rozsiana po całym ciele, dlatego żadnych zmian skórnych nie należy lekceważyć. Zapalenie spojówek może pojawić się u więcej niż 60% dzieci z PIMS. Pacjent jest stale osłabiony, może zgłaszać silne bóle głowy, kończyn, często szyi. Prawdopodobne są także objawy ze strony układu oddechowego (np. kaszel), ale rzadko w początkowej fazie choroby, nerwowego (apatia, nadmierna senność, rozdrażnienie, niedowłady) czy nerek.

Czy PIMS jest niebezpieczny dla dziecka?

PIMS to ostry i potencjalnie niebezpieczny zespół objawów. Gwałtowne pogorszenie może wystąpić po około 5-6 dniach z gorączką. Szczególny niepokój wzbudza możliwość zapalenia mięśnia sercowego, powstawania wad tętnic (tętniaków) oraz ryzyko wstrząsu. Dzieci z podejrzeniem PIMS powinny być leczone w szpitalu, najlepiej z zapleczem kardiologicznym. Śmiertelność szacuje się na około 2%.

W jaki sposób leczy się PIMS?

PIMS jest nową jednostką chorobową, opisaną po raz pierwszy dopiero w maju 2020 roku. Zespół opisywano wówczas jako podobny do choroby Kawasakiego, charakteryzującej się stanem zapalnym drobnych naczyń krwionośnych.

Nie ma na ten moment ścisłych wytycznych leczenia, ale uważa się, że podstawową rolę odgrywa terapia immunosupresyjna i immunomodulująca. W pierwszej kolejności podaje się dożylnie immunoglobuliny (preparaty zawierające przeciwciała), lekami drugiego rzutu są glikokortykosteroidy, a w ostatniej kolejności sięga się po przeciwzapalne leki biologiczne, takie jak anakinra, tocilizumab czy infliksymab.

W zależności od stanu dziecka stosuje się nawadnianie, podaje leki poprawiające kurczliwość serca czy włącza się tlenoterapię. Większość małych pacjentów z PIMS wykazuje cechy zaburzonej krzepliwości - w takich przypadkach włącza się leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwzakrzepowe.

Czy to prawda, że dzieci nie zarażają wirusem SARS-CoV-2?

Nie jest prawdą, że dzieci nie przenoszą koronawirusa. Dziecko, nawet łagodnie przechodzące chorobę, może stanowić zagrożenie dla innych - w szczególności dla osób starszych (np. dziadków) czy bliskich z obniżoną odpornością.

Jak zapobiegać COVID-19 u dzieci?

Jeśli nie ma takiej konieczności, nie zabieraj dziecka w miejsca, gdzie może przebywać wiele osób. Zapoznaj malucha z zasadami higieny i wyjaśnij - adekwatnie do wieku i możliwości poznawczych dziecka - dlaczego należy ich przestrzegać. Już najmłodsze dzieci można uczyć prawidłowego mycia rąk.

Jak zaszczepić dziecko przeciwko COVID-19?

Aktualnie do stosowania na terenie Unii Europejskiej zatwierdzono szczepionki - Comirnaty oraz Spikevax, które można podawać od 5. roku życia, a także Vaxzevria oraz COVID-19 Vaccine Janssen przeznaczone dla pacjentów powyżej 18. roku życia

Szczepienia dzieci i młodzieży już trwają - wystarczy zgłosić się do punktu szczepień. Obowiązuje schemat dwudawkowy, w którym druga dawka podawana jest w odstępie 21 dni w przypadku szczepionki Comirnaty i 28 dni w przypadku zaszczepienia preparatem Spikevax. Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia "w celu uzyskania maksymalnej możliwej ochrony przed COVID-19, w tym choroby wywołanej przez wariant Delta wirusa SARS-CoV-2, ważne jest podanie dwóch dawek szczepionki, bez nieuzasadnionego wydłużania odstępów pomiędzy dawkami".

Szczepienie młodszych dzieci nie jest na razie możliwe. Nie wynika to jednak z faktu, że szczepionka w tej grupie wiekowej jest niezalecana - po prostu badania kliniczne obejmujące populację najmłodszych pacjentów są na bardzo wczesnym etapie. Układ odpornościowy dzieci dojrzewa i różni się od tego u dorosłych, reakcje poszczepienne mogą być silniejsze i dlatego wymagane są osobne badania.

Producenci innych szczepionek przeciwko COVID-19 także rozpoczęli już swoje testy, potrwają one kilka miesięcy. Kolejno będą badane coraz młodsze dzieci.

Czy szczepionkę przeciwko COVID-19 można podać razem z inną szczepionką?

Szczepionkę przeciwko COVID-19 można podać na tej samej wizycie szczepiennej w trakcie której pacjent przyjmuje także inną szczepionkę - na przykład przeciwko grypie czy przeciwko pneumokokom.

redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.

ostatnia zmiana: 25.11.2021 18:39:55

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.