---

Kaszel u dziecka

Na kaszel u dziecka stosować można leki hamujące kaszel lub wykrztuśne - w postaci syropów, tabletek, tabletek do rozpuszczenia czy doustnych kropli. W wielu przypadkach sprawdzić się mogą również inhalacje (np. z soli fizjologicznej, roztworu kwasu hialuronowego czy dostępnych na receptę leków sterydowych). Na kaszel suchy stosować można leki np. z butamiratem lub dekstrometorfanem. W kaszlu mokrym zastosowanie znajdą leki o działaniu wykrztuśnym i rozrzedzającym wydzielinę np. z ambroksolem, bromheksyną czy wyciągiem z bluszczu.

Dlaczego dziecko kaszle?

Przyczyn kaszlu u dziecka, podobnie jak u osoby dorosłej, może być wiele. Podrażnienie zakończeń nerwowych w drogach oddechowych może wynikać z oddziaływania na nie bodźców:

  • mechanicznych, np. wydzieliny w drogach oddechowych czy ciała obcego,
  • fizycznych, np. zimnego lub ciepłego powietrza,
  • chemicznych, np. dymu papierosowego, czynników wynikających z ruchu samochodowego.

Kaszel u zdrowego dziecka jest zjawiskiem fizjologicznym i mechanizmem obronnym prowadzącym do oczyszczania dróg oddechowych. Takiego kaszlu nie należy tłumić. Zdrowe dziecko może kasłać nawet kilkanaście razy na dobę, a zdecydowana większość epizodów kaszlu u malucha może mieć miejsce w godzinach nocnych.

Kaszel towarzyszący infekcji z katarem zwykle wynika z uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych przez chorobotwórcze patogeny, głównie wirusy, które wywołują większość chorób dróg oddechowych u dzieci. Jest on wynikiem podrażniania receptorów kaszlowych przez drobnoustroje i wydzielinę.

Kaszel u dziecka może być także pozostałością po przebytej infekcji – określany jest wtedy jako „kaszel poinfekcyjny” i trwa zazwyczaj 2-3 tygodnie. Odruch ten jest także elementem towarzyszącym chorobom, np. mukowiscydozie czy refluksowi.

Jeśli kaszlowi towarzyszą inne objawy, takie jak: wysoka gorączka, ból w klatce piersiowej czy duszność, nie można wykluczyć, że jest on sygnałem infekcji bakteryjnej, np. zapalenia płuc.

Co zrobić, gdy dziecko kaszle?

Odpowiedź na to pytanie brzmi: to zależy. Jeśli kaszlowi towarzyszą inne niepokojące objawy (np. gorączka, duszność czy ból) lub kaszel nasila się w szybkim tempie, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Podobnie należy postąpić, jeśli kaszlące dziecko miało kontakt z osobą chorą na krztusiec lub jeśli kaszel poinfekcyjny utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie. W pozostałych przypadkach uważnie obserwuj dziecko, a w szczególności częstotliwość i nasilenie kaszlu.

Jeśli nie zauważasz żadnych niepokojących objawów, w zależności od rodzaju kaszlu, możesz podać dziecku łagodnie działające preparaty, które kupisz w aptece bez recepty i dalej obserwować malucha. Zachęcam Cię jednak, aby przy kaszlu, który nie zmienia swojego nasilenia przez 3 dni, niezależnie od tego, czy podajesz dziecku leki bez recepty czy nie, udać się do lekarza na tzw. osłuchanie. Nawet sprawne oko rodzica nie dostrzeże tego, co może „wysłuchać” lekarz. U dzieci infekcje rozwijają się bardzo szybko i mogą mieć cięższy przebieg niż u dorosłych.

Jak odróżnić kaszel suchy od mokrego?

Niezależnie od tego, czy idziesz z dzieckiem do lekarza na wspomniane „osłuchanie”, czy po preparat na kaszel do apteki, zapewne w trakcie jednej i drugiej wizyty, padnie pytanie: „Jaki kaszel ma dziecko?”. No właśnie, jaki? Czy umiesz odróżnić kaszel suchy od mokrego i dlaczego to takie ważne?

Wyobraź sobie taką sytuację – Twoje dziecko ma silny, męczący kaszel, który „chciałby” się oderwać, bo w oskrzelach zalega duża ilość wydzieliny, ale nie może. Co mogłoby się stać, jeśli wybrałbyś zły lek i hamowałbyś od początku taki kaszel? Zalegająca wydzielina gromadziłaby się w drogach oddechowych - w „najlepszym” przypadku doszłoby do jej bakteryjnego nadkażenia i przeistoczenia się, np. w zapalenie płuc, nie wspominając o tym, że w przypadku dzieci, takie praktyki najczęściej kończą się w szpitalu.

Jak rozpoznać kaszel suchy?

Podczas suchego kaszlu (inaczej nieproduktywnego) w gardle nie pojawia się wydzielina. Dziecko nie czuje więc potrzeby jej odkrztuszania. Kaszel suchy u dziecka stanowi najczęściej objaw infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. Towarzyszyć mu mogą inne objawy takie jak: katar, chrypka czy ból gardła. Może być wywołany również astmą lub alergią.

Suchy kaszel może być także skutkiem spływającej po tylnej ścianie gardła wydzieliny (tzw. postnasal drip syndrome – zespół spływającej wydzieliny), szczególnie u dzieci z alergicznym nieżytem nosa. W tym przypadku leczenie nieżytu nosa i ustąpienie „zespołu spływającej wydzieliny” powoduje ustąpienie kaszlu.

Jak rozpoznać kaszel mokry?

Podczas kaszlu mokrego, inaczej wilgotnego czy produktywnego, w gardle pojawia się wydzielina utrudniająca przełykanie. Dziecko może mieć uczucie „kluchy” czy „przeszkody” w gardle.

Kaszel mokry może być następstwem uporczywego i długotrwałego kataru, np. w stanach zapalnych zatok, oskrzeli czy płuc. Jest on także nieodłącznym elementem niektórych chorób, np. mukowiscydozy.

Jaki środek na kaszel zastosować u dziecka?

Większość rodziców przychodzących po preparat na kaszel zadaje nam to pytanie. Odpowiedź brzmi – dobry syrop na kaszel to taki, który:

  • jest właściwie dobrany do rodzaju kaszlu, wagi dziecka, a jeśli to niemożliwe – do jego wieku,
  • jest odpowiednio dawkowany,

Kupując syrop dla dziecka, znajdziesz szeroki wybór suplementów diety, wyrobów medycznych oraz preparatów, które mają status leku. Pamiętaj, że syropy będące suplementami diety to środki spożywcze, których celem jest uzupełnienie normalnej diety, tego typu preparaty nie leczą więc chorób.

Dlaczego syrop? Niewątpliwie jest to najłatwiejsza do podania dziecku postać leku, którą można stosować nawet u najmłodszych.

Syropy na kaszel mokry

Kaszel mokry jest korzystny, bowiem dzięki niemu możliwe jest usunięcie wydzieliny z dróg oddechowych. Zaleca się więc podawanie dziecku środków ułatwiających jej rozrzedzenie, pobudzających odkasływanie, czyli zwiększających efektywność kaszlu lub jedno i drugie.

Jeśli Twoje dziecko ma kaszel produktywny, ale widzisz, że pojawił się problem z odkasływaniem zalegającej wydzieliny (często rodzic mówi „Pani magister, widzę, że dziecko chce odkaszlnąć, ale nie może”), podaj mu roślinny lek wykrztuśny, np. na bazie bluszczu. Tego typu syropy najlepiej sprawdzają się u najmłodszych dzieci.

W rozrzedzeniu zalegającej wydzieliny pomocne mogą okazać się już środki zawierające związki syntetyczne, jak: ambroksol, bromheksyna czy acetylocysteina.

Bądź systematyczny - lek podawaj dziecku regularnie - rano i w ciągu dnia – tylko wtedy ma on szansę prawidłowo zadziałać. Ostatnią dawkę podaj maluchowi najpóźniej do godziny 17.00, aby kaszel nie męczył go w nocy.

Dzieci zwykle kaszlą za słabo i za mało, co powoduje, że nie odkrztuszają wydzieliny wystarczająco, więc stosowanie środka wykrztuśnego warto połączyć z oklepywaniem. Pamiętaj także, że żaden środek na kaszel mokry nie zadziała tak jak trzeba, jeśli nie zadbasz o prawidłowe nawodnienie malucha.

Syropy na kaszel suchy

Jest to grupa preparatów hamujących kaszel - od środków typowo przeciwkaszlowych, które dodatkowo rozszerzają oskrzela i dzięki temu ułatwiają oddychanie, takich jak butamirat, po silniej działające leki, jak kodeina. Tych ostatnich, podobnie jak syropu sosnowego, nie należy stosować u dzieci poniżej 12 roku życia, ponieważ mają one działanie uzależniające – zawarta w nich kodeina jest u maluchów w dużym stopniu przekształcana w morfinę. Nie należy ich także podawać dzieciom chorym na astmę.

Leki przeciwkaszlowe stosuje się w ciągu dnia celem hamowania nieproduktywnego kaszlu oraz na noc.

Co to są „syropy smarujące”?

Preparaty smarujące (poślizgowe) to takie, które tworzą na śluzówce dróg oddechowych nawilżającą powłokę. Powodują one zmniejszenie chrypy i drapania w gardle, a tym samym łagodzą kaszel. Są to syropy i tabletki do ssania z babki lancetowatej, prawoślazu, porostu islandzkiego, podbiału, propolisu lub miodu. Sprawdzają się one samodzielnie na początku infekcji albo jako drugi, uzupełniający preparat do aktualnie stosowanego środka na kaszel. Pamiętaj, aby po zastosowaniu tego typu środka dziecko nie piło i nie jadło co najmniej przez godzinę.

Jaki syrop na kaszel suchy i mokry zastosować u dziecka?

Nie ma środka, który może jednocześnie kaszel pobudzać i hamować, co nie oznacza, że nie da się tego zrobić. Możesz te dwie czynności rozdzielić w czasie – pobudzać kaszel w dzień, a hamować go w nocy za pomocą dwóch osobnych preparatów.

Syropy, które z przeznaczenia mają działać na kaszel suchy i mokry to zwykle wyroby medyczne, które działają powlekająco, a więc są to wspomniane wcześniej preparaty smarujące, które możesz stosować jako element uzupełniający w każdym rodzaju kaszlu.

Na koniec tego rozdziału jeszcze jedno – przed użyciem każdego środka na kaszel (i nie tylko), zajrzyj do jego ulotki – znajdziesz tam informacje o tym, jak długo możesz stosować lek. Nie podawaj dziecku środka w nieskończoność - jak długo maluch będzie przyjmował środek, np. pobudzający kaszel, tak długo kaszel będzie się utrzymywał - nawet, jeśli dziecko nie będzie miało już czego odkrztusić.

Czy na kaszel u dziecka warto stosować inhalacje?

Inhalacje mogą być przydatne zarówno na początku infekcji, jak i jako terapia wspomagająca wdrożone już leczenie. Umożliwiają one nawilżenie i oczyszczenie śluzówki dróg oddechowych, a także usunięcie zalegającej wydzieliny. Zwróć jednak uwagę, aby do inhalacji przy kaszlu u malucha stosować fizjologiczny (0,9%) roztwór chlorku sodu, bądź roztwór z dodatkiem kwasu hialuronowego. Hipertoniczne roztwory chlorku sodu (3%-6%) mają działanie obkurczające, w związku z czym mogą doprowadzić do nasilenia kaszlu.

Inhalacje z soli fizjologicznej mogą być przeprowadzane nawet u najmłodszych dzieci 2-3 razy dziennie, przy czym ostatnią z nich wykonaj kilka godzin przed snem.

redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.

ostatnia zmiana: 02.11.2021 12:51:47

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie
2
2

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk (Google Analytics). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.