Przewodnik po terapiach przeciwnowotworowych

Walka z nowotworem - tak często mówimy o leczeniu choroby nowotworowej. Słusznie, bo jest to walka na śmierć i życie. Jaką bronią dysponujemy w tej walce, czyli jakie są najpopularniejsze metody leczenia nowotworów? Kiedy niezbędna jest hospitalizacja? Czy leki przeciwnowotworowe można kupić w aptece?

Oprócz leczenia chirurgicznego, którego zadaniem jest usunięcie guza w całości lub fragmencie, najbardziej popularnymi metodami leczenia nowotworów są: chemioterapia, radioterapia, hormonoterapia. Niekiedy do całkowitego wyleczenia wystarcza zastosowanie jednej z wymienionych metod, jednak najczęściej proces leczniczy jest kombinacją kilku z nich.

Chemioterapia

Jak wskazuje nazwa, chemioterapia jest metodą leczenia za pomocą substancji chemicznej, czyli tzw. leku cytostatycznego. Cytostatyki działają szczególnie na te komórki, które bardzo szybko się dzielą - jest to cecha charakterystyczna komórek nowotworowych, ale nie tylko. Szybkie podziały komórkowe dotyczą także zdrowych komórek ciała np. wyścielających przewód pokarmowy, komórek rozrodczych, naskórka, komórek krwi. Niestety leki nie potrafią działać wybiórczo jedynie na te, które są chore, co prowadzi do skutków ubocznych chemioterapii.

"Chemia" w kroplówce

Najczęściej pacjentowi podaje się dożylnie roztwór złożony z dwóch lub trzech cytostatyków, aby wzmocnić efekt leczniczy (jest to tzw. polichemioterapia). Zarówno rodzaj leku, dawki, sposób podania jak i czas leczenia są zawsze dobierane przez lekarza indywidualnie dla każdego pacjenta - w zależności od rodzaju nowotworu, stopnia zaawansowania choroby, wieku, itd. Podczas podawania leku pacjent musi przebywać w szpitalu.

Co oznaczają kolory "chemii"?

Często w rozmowach między pacjentami, ale także z lekarzami, słyszy się określanie chemii za pomocą kolorów (wynika to z koloru roztworu, jaki otrzymuje pacjent):

Musimy jednak pamiętać, że posługiwanie się kolorami chemii jest wielkim uproszczeniem, ponieważ w roztworach o tym samym kolorze mogą znajdować się zupełnie inne cytostatyki. Najlepiej poznać skład podawanej pacjentowi kroplówki, aby móc przewidzieć, jakich skutków ubocznych można się spodziewać.

"Chemia" w tabletkach

Skuteczność działania chemioterapii podawanej doustnie jest taka sama, jak w przypadku wlewów dożylnych. Wielkim plusem jest jednak zaoszczędzenie pacjentowi schorzeń związanych z częstymi wkłuciami dożylnymi, m.in. zwapnienia żył, krwiaków. Dodatkowo ma to bardzo korzystny wpływ na psychikę chorego, który nie musi na czas podawania leku przebywać w szpitalu.

Dlaczego zatem nadal większość pacjentów dostaje leki dożylnie? Otóż nie wszystkie cytostatyki można wyprodukować w formie tabletki. A i te, które w tej postaci występują, nie zawsze widnieją na listach leków refundowanych. W wielu przypadkach pacjent wykupując swój lek w aptece nie będzie musiał za niego płacić, bądź zapłaci symboliczną kwotę. Zdarza się jednak, że koszt takiego leczenia jest wysoki. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że ta forma podania leku nie wymaga ciągłych podróży do szpitala, które też generują koszty.

Cytostatyki dostępne w formie tabletek to m.in. cyklofosfamid (np. Endoxan), melfalan (np. Alkeran), busulfan (np. Myleran), merkaptopuryna (np. Mercaptopurinum VIS), kapecytabina (np. Xeloda, Cantaloda).

Jak długo trwa chemioterapia?

Chemia podawana jest pacjentowi w tzw. cyklach. Pojedynczy cykl obejmuje okres przyjmowania leku oraz okres odstawienia, który jest przeznaczony na regenerację organizmu.

W zależności od choroby, z którą zmaga się pacjent, długość jednego cyklu może wynosić nawet kilka tygodni, a liczba cykli w całym procesie terapeutycznym to zazwyczaj od 4 do 6. Można więc przyjąć, że chemioterapia może trwać nawet pół roku. O przewidywanym czasie trwania leczenia lekarz informuje pacjenta na początku kuracji.

Pomiędzy kolejnymi cyklami pacjent poddawany jest badaniom i jeżeli jego ogólna kondycja lub efekty leczenia nie są zadowalające, konieczna jest modyfikacja terapii, co wiąże się z wydłużeniem ogólnego czasu jej trwania.

Radioterapia

W tej metodzie do zabicia komórek nowotworowych wykorzystuje się promieniowanie jonizujące, którego źródłem są izotopy pierwiastków promieniotwórczych.

Pacjent poddawany radioterapii może swobodnie spędzać czas z najbliższymi, ponieważ nie stanowi żadnego zagrożenia związanego z napromieniowaniem.

Istnieją dwa podstawowe rodzaje radioterapii:

  • teleradioterapia - źródło promieniowania jest umieszczone poza ciałem chorego w pewnym oddaleniu od tkanek, na które ma zadziałać. Napromienianiu ulega wówczas nie tylko guz (wraz z marginesem), ale również tkanki sąsiadujące, co może skutkować występowaniem skutków ubocznych, m.in. kolejnych nowotworów. Aby zminimalizować ten efekt przeprowadza się dokładne badania (najczęściej tomografię komputerową), a po interpretacji wyników zaznacza się na ciele pacjenta tzw. punkty, które wyznaczają obszar przeznaczony do naświetlania. Napromienianie zazwyczaj przeprowadza się od poniedziałku do piątku, a całe leczenie trwa od 5 do 7 tygodni. O konieczności hospitalizacji decyduje lekarz, ale większość pacjentów może odbywać naświetlania w ramach opieki ambulatoryjnej (co oznacza codzienne wizyty w szpitalu tylko na czas naświetlania).
  • brachyterapia - źródło promieniowania wprowadza się do ciała pacjenta tak, aby znalazło się jak najbliżej guza (najlepiej w samym guzie). Dzięki temu minimalizuje się uszkodzenie zdrowych tkanek oraz umożliwia poddanie guza działaniu większych dawek promieniowania niż w teleradioterapii. Pacjent najczęściej musi być poddany znieczuleniu ogólnemu lub miejscowemu, przynajmniej na czas umieszczenia w jego ciele specjalnych aplikatorów (igieł). Następnie chory zostaje umieszczony w aparacie terapeutycznym, który wstrzykuje poprzez aplikatory pierwiastek promieniotwórczy. Samo napromienianie trwa zaledwie kilka minut, po czym aplikatory są odłączane od aparatu. W zależności od planu leczenia hospitalizacja trwa od dwóch dni nawet do tygodnia. Ostatniego dnia napromieniania aplikatory są usuwane z ciała pacjenta.

Hormonoterapia

Metoda ta jest wykorzystywana najczęściej jako leczenie uzupełniające w nowotworach tzw. hormonozależnych, czyli nowotworze piersi, jajnika, trzonu macicy, tarczycy, prostaty. Jest ona dużo lepiej tolerowana niż chemioterapia i daje mniej skutków ubocznych, co umożliwia pacjentowi normalne funkcjonowanie podczas terapii i nie stwarza konieczności pobytu w szpitalu.

Preparaty stosowane w hormonoterapii nowotworów pacjent może otrzymać na receptę (podlegają one refundacji) w aptece ogólnodostępnej, np.:

Kiedy terapia nowotworowa wymaga hospitalizacji?

Każda osoba chora na nowotwór musi liczyć się z koniecznością pobytu w szpitalu. O tym, czy będzie to pobyt kilkudniowy czy dłuższy, decyduje wiele czynników, przede wszystkim rodzaj nowotworu oraz stopień jego zaawansowania, ale także współistniejące schorzenia (np. cukrzyca, choroby serca, choroba zakrzepowa), potrzeba ciągłego monitorowania stanu pacjenta podczas podawania leków, duże nasilenie skutków ubocznych podjętego leczenia i potrzeba jego modyfikacji, wreszcie preferencje lekarza oraz samego pacjenta.

W razie jakichkolwiek wątpliwości, zawsze możesz zadać pytanie farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 14.02.2018 14:16:41

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

czy mozna otrzymac MNegace przesylka zagrnice
czy mozna otrzymac MNegace przesylka zagrnice
odpowiada Agnieszka Soroko

Gdzie dostać lek mitomycin accord?
Gdzie dostać lek mitomycin accord?
odpowiada Olga Sierpniowska

Prblemy ze sexem
Mam raka prostaty dostaję resseligo. Brak sexu . Jakie tabletki mogę zastosować do sexu chodzina
odpowiada Angelika Talar-Śpionek

Czerwienica prawdziwa
Prosze o rade czy istnieja mniej toksyczne leki jak Hydroksykarbamid lub inne srodki w leczeniu tej choroby.
odpowiada Andrzej Polski

Temodal 0,005
Gdzie dostanę ten lek?
odpowiada Olga Sierpniowska

Deficyt METVIX
Pilnie potrzebuję Metvix do terapii PDT. Nigdzie nie mogę namierzyć tego leku. Czy jest dostępny w polskich aptekach? Czy ktoś wie, gdzie mogę go zaku...
odpowiada Agnieszka Soroko

Na Twoje pytania w temacie przewodnik po terapiach przeciwnowotworowych odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.



Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.