Leki przeciwzakrzepowe

Spis treści

Dla kogo są leki przeciwzakrzepowe?

Dlaczego zakrzepy są niebezpieczne?

Jakie są rodzaje leków przeciwzakrzepowych?

Czy należy przyjmować leki przeciwzakrzepowe przed podróżą samolotem?

Dla kogo są leki przeciwzakrzepowe?

Leki przeciwzakrzepowe stosowane są w sytuacjach, gdy ryzyko tworzenia się zakrzepów w żyłach jest zwiększone, czyli m.in. u:

• chorych unieruchomionych,

• pacjentów cierpiących na migotanie przedsionków, ponieważ gdy kurczą się one nieprawidłowo krew może zalegać w sercu,

• pacjentów przechodzących duże operacje chirurgiczne, takie jak wymiana stawu biodrowego lub kolanowego,

• chorych po wszczepieniu sztucznej zastawki serca.

Dlaczego zakrzepy są niebezpieczne?

Gdy ryzyko powstawania skrzeplin jest wysokie, może rozwinąć się tzw. zakrzepica żył głębokich – schorzenie, w którym skrzepy tworzą się głównie w żyłach łydki. Choroba może powodować takie objawy jak:

• ból przy dotyku,

• obrzęk wokół kostek,

• zaczerwienienie skóry,

• uczucie ciepła w łydce,

jednak u wielu pacjentów przebiega bez objawów. Zdarza się, że pacjent dowiaduje się, że cierpi na zakrzepicę żył głębokich dopiero wtedy, gdy skrzep oderwie się, wraz z biegiem krwi dotrze do tętnicy płucnej i zaczopuje ją. Zatorowość płucna, z którą mamy wówczas do czynienia, jest stanem zagrażającym życiu pacjenta i wymagającym niezwłocznej interwencji medycznej.

Skrzepliny mogą zamykać światło również innych naczyń krwionośnych prowadząc do udaru mózgu lub zawału serca, które są obecnie główną przyczyną zgonów na świecie, dlatego leki przeciwkrzepliwe odgrywają bardzo ważną rolę.

Jakie są rodzaje leków przeciwzakrzepowych?

Leki przeciwkrzepliwe

• heparyna - niefrakcjonowana (np. Heparinum WZF), drobnocząsteczkowa (np. Fragmin, Neoparin, Clexane) - w zastrzykach, a także żele i maści (np. Lioton 1000, Fortiven Activ Gel, Heparizen 1000),

• fondaparynuks (np. Arixtra) - w zastrzykach,

• antagoniści witaminy K - warfaryna (np. Warfin), acenokumarol (np. Acenocumarol WZF, Sintrom) - podawane doustnie,

• sulodeksyd (np. Vessel Due F, Sulovas) - w zastrzykach lub kapsułkach,

• ksabany - dabigatran (np. Pradaxa), apiksaban (np. Eliquis), riwaroksaban (np. Xarelto) - podawane doustnie.

Obejrzyj film!

Leki przeciwpłytkowe

• inhibitory cyklooksygenazy - kwas acetylosalicylowy (np. Acard, Polocard, Aspirin Cardio),

• antagoniści receptorów ADP - klopidogrel (np. Plavix, Agregex, Clopidix), prasugrel (np. Efient), tiklopidyna (np. Aclotin, Apo-Clodin), tikagrelor (np. Brilique),

• antagoniści receptora glikoproteinowego IIb/IIIa - abcyksymab (np. ReoPro).

Czy należy przyjmować leki przeciwzakrzepowe przed podróżą samolotem?

Termin „syndrom klasy ekonomicznej” pojawił się po raz pierwszy w 1988 roku w prestiżowym czasopiśmie naukowym Lancet, gdzie opisano trzy przypadki wystąpienia objawów zakrzepicy żył głębokich u pasażerów odbywających lot przez Atlantyk. Nazwa ta wywodzi się od niewielkiej ilości miejsca na nogi w ciasno ustawionych fotelach klasy ekonomicznej, jednak jest o tyle myląca, że ryzyko zakrzepicy podczas lotu wynika przede wszystkim z długotrwałego siedzenia, bez zmian pozycji. Narażeni na jej wystąpienie są więc również podróżujący w wyższych klasach (jeden z opisanych przypadków dotyczył zresztą podróży w klasie biznes).

Prowadzone później badania wykazały, że istnieje związek pomiędzy długą podróżą samolotem a ryzykiem wystąpienia zakrzepicy, jednak jest on stosunkowo słaby. W praktyce oznacza to, że jedynie podróżni, u których wykryto w przeszłości zakrzepicę żylną (i nie leczą się na nią obecnie) powinni przed podróżą otrzymać zastrzyk podskórny z heparyny drobnocząsteczkowej. Oczywiście wcześniej niezbędna będzie konsultacja z lekarzem, które przepisze odpowiedni lek.

Czy w takim razie inni podróżujący samolotem nie powinni zupełnie przejmować się syndromem klasy ekonomicznej? Eksperci, w przypadku lotu trwającego dłużej niż 2-3 godziny, radzą wszystkim pasażerom wykonywanie prostych ćwiczeń nóg (ich opis często znajduje się w broszurach dostępnych na pokładzie, można też zapytać o nie personel pokładowy), krótkie przechadzki po pokładzie i spożywanie dużej ilości płynów. Podróżnym o podwyższonym ryzyku, do których zalicza się między innymi kobiety w ciąży i po porodzie, osoby po 60. roku życia czy pacjentów po udarze, zaleca się dodatkowo założenie przed lotem podkolanówek uciskowych (o II stopniu ucisku).