Tramadol

Tramadol to lek przeciwbólowy z grupy opioidów, stosowany w leczeniu umiarkowanego i silnego bólu. Działa zarówno na receptory opioidowe, jak i hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny, co dodatkowo wzmacnia jego działanie przeciwbólowe.

W aptekach tramadol dostępny jest wyłącznie na receptę. Występuje w postaci tabletek powlekanych (np. Skudexa, Doreta 37,5 mg + 325 mg, Poltram Combo), tabletek o przedłużonym uwalnianiu (np. Tramal Retard 100), tabletek musujących (np. Zaldiar Effervescent), kropli doustnych (np. Tramal), kapsułek (np. Tramal), roztworów do wstrzykiwań (np. Tramal) oraz granulatu do sporządzania płynu doustnego (np. Skudexa).

Na co stosowany jest tramadol?

Tramadol jest stosowany w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, zarówno ostrego, jak i przewlekłego. Może być przepisywany np. po operacjach, urazach, w chorobach zwyrodnieniowych stawów, w neuralgiach oraz w bólach nowotworowych. Znajduje również zastosowanie u pacjentów, którzy nie mogą stosować klasycznych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) lub u których te leki są niewystarczające. Tramadol często łączy się z paracetamolem dla uzyskania silniejszego działania przeciwbólowego.

Jak działa tramadol?

Tramadol działa na dwa sposoby. Po pierwsze, jest agonistą receptorów opioidowych typu μ (mi), co oznacza, że zmniejsza odczuwanie bólu poprzez wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Po drugie, hamuje wychwyt zwrotny neuroprzekaźników - serotoniny i noradrenaliny - a to dodatkowo zwiększa jego działanie przeciwbólowe. Dzięki temu tramadol różni się nieco od klasycznych opioidów i bywa uważany za lek o nieco mniejszym potencjale uzależniającym, choć nadal wymaga ostrożnego stosowania.

Jak stosować tramadol?

Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą - najlepiej o stałej porze dnia. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek dawka powinna być indywidualnie dostosowana przez lekarza. Nie należy samodzielnie zmieniać dawkowania ani przekraczać maksymalnej dobowej dawki 400 mg tramadolu, chyba że lekarz zdecyduje inaczej.

Dawkowanie tramadolu zależy od rodzaju schorzenia, nasilenia bólu, wieku pacjenta oraz postaci leku. U dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia najczęściej stosuje się:

• tabletki powlekane: zazwyczaj 50-100 mg co 4-6 godzin, w zależności od potrzeb,

• tabletki o przedłużonym uwalnianiu: 100-200 mg co 12 lub 24 godziny,

• kapsułki, krople, iniekcje i granulaty: zgodnie z zaleceniami lekarza i ulotką leku.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania tramadolu?

Tramadolu nie należy stosować u pacjentów:

• z nadwrażliwością na tramadol lub inne opioidy,

• w przypadku ostrego zatrucia alkoholem, lekami nasennymi, przeciwbólowymi lub psychotropowymi,

• jednocześnie z inhibitorami MAO (oraz do 14 dni po ich odstawieniu),

• u dzieci poniżej 12. roku życia (lub 18. roku życia w niektórych wskazaniach),

• w ciężkiej niewydolności wątroby lub padaczce niekontrolowanej farmakologicznie.

Jakie są najczęstsze działania niepożądane tramadolu?

Do najczęstszych działań niepożądanych tramadolu należą:

• nudności i wymioty,

• zawroty głowy,

• senność,

• suchość w ustach,

• potliwość.

Rzadziej mogą wystąpić: zaparcia, bóle głowy, przyspieszona akcja serca, reakcje alergiczne, a także objawy psychiczne (np. dezorientacja, niepokój).

Czy tramadol wchodzi w interakcje z innymi lekami?

Tak, tramadol wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami. Niektóre z nich mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zespół serotoninowy, drgawki czy depresja oddechowa. Należy zachować szczególną ostrożność przy:

• lekach działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), takich jak benzodiazepiny (np. alprazolam), leki nasenne, opioidy, alkohol - mogą nasilać senność i depresję oddechową,

• inhibitorach MAO (np. selegilina, moklobemid) - ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, ponieważ grozi wystąpieniem zespołu serotoninowego i innych poważnych objawów (np. drgawki, nadciśnienie, hipertermia),

• lekach przeciwdepresyjnych z grupy SSRI (np. escitalopram, sertralina), SNRI (np. wenlafaksyna), TLPD (np. amitryptylina) oraz lekach przeciwmigrenowych z grupy tryptanów - zwiększają ryzyko zespołu serotoninowego,

• lekach obniżających próg drgawkowy (np. neuroleptykach, lekach przeciwpsychotycznych, bupropionie) - jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko napadów drgawkowych,

• lekach przeciwpadaczkowych (np. pregabalina, gabapentyna) - mogą nasilać działanie sedacyjne,

• lekach wpływających na enzymy wątrobowe: inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie tramadolu we krwi, a induktory (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna) - je obniżać,

• lekach przeciwzakrzepowych (np. warfaryna) - tramadol może wpływać na czas krzepnięcia, zwiększając ryzyko krwawień (rzadko),

• ondansetronie - może osłabiać działanie przeciwbólowe tramadolu,

• niesteroidowych lekach przeciwzapalnych - mogą działać synergistycznie przeciwbólowo, ale zwiększają ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i nerek, zwłaszcza u osób odwodnionych lub w podeszłym wieku. Mimo to dostępne są preparaty wykorzystujące ten efekt synergiczny, takie jak Skudexa, która oprócz tramadolu zawiera również deksketoprofen.

Zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach przed rozpoczęciem terapii tramadolem.

Czy da się uzależnić od tramadolu?

Tak. Pomimo nieco niższego potencjału uzależniającego w porównaniu do klasycznych opioidów, tramadol może prowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego. Ryzyko rośnie przy długotrwałym stosowaniu lub przekraczaniu dawek terapeutycznych (maksymalna dawka dobowa dla osoby dorosłej wynosi 400 mg).

Jeśli pacjent podejrzewa przedawkowanie tramadolu, co może objawiać się nadmierną sennością, spowolnionym oddechem, utratą przytomności - należy natychmiast zadzwonić po pogotowie ratunkowe.

Czy tramadol to silny lek?

Tramadol to lek o umiarkowanej sile działania przeciwbólowego. W klasyfikacji leków przeciwbólowych znajduje się na II stopniu tzw. drabiny analgetycznej WHO, czyli jest silniejszy niż paracetamol czy ibuprofen, ale słabszy od morfiny i innych klasycznych opioidów.

Choć tramadol działa na receptory opioidowe (podobnie jak silne opioidy), to jego siła przeciwbólowa jest niższa. Z tego względu stosuje się go głównie w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego, ale nie bardzo silnego czy opornego na leczenie. Często łączony jest z paracetamolem dla wzmocnienia efektu przeciwbólowego (np. Tramadol + Paracetamol Medreg).

Nudności po tramadolu - jak sobie z nimi radzić?

Nudności są jednym z najczęstszych skutków ubocznych tramadolu, zwłaszcza na początku leczenia. Pomocne może być:

• przyjmowanie leku z posiłkiem,

• picie małych ilości wody i unikanie gwałtownego wstawania.

Gdy nudności stają się uciążliwe i przedłużające się, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwwymiotnych.

Czy tramadol jest bezpieczny dla osób z chorobami wątroby?

U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby zaleca się ostrożność i zmniejszenie dawek oraz wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami. W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby stosowanie tramadolu jest przeciwwskazane.

Czy tramadol można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią (laktacji)?

Tramadol nie jest zalecany w ciąży, szczególnie w I trymestrze i tuż przed porodem - może wywołać depresję oddechową u noworodka. Nie powinien być stosowany również w czasie karmienia piersią, ponieważ przenika do mleka.

Źródła

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Skudexa.

2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Doreta 37,5 mg + 325 mg

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Poltram Combo.

4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Tramal.

5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Tramal Retard 100.

6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Zaldiar Effervescent.

7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Skudexa.

8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Tramal.

9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Preparatu Tramal.

10. https://www.nhs.uk/medicines/tramadol/side-effects-of-tramadol/