Rynek terapii medyczną marihuaną dynamicznie się rozwija, a wraz z nim poszerza się zakres dostępnych form leczenia. Oprócz suszu pacjenci mogą otrzymać na receptę także ekstrakty z medycznej marihuany – zarówno wytwarzane przemysłowo, jak i przygotowywane recepturowo w aptece. Zastosowanie ekstraktów umożliwia lekarzowi bardziej precyzyjne planowanie dawkowania i przebiegu terapii. Różne drogi podania ekstraktu, w tym podjęzykowa czy wziewna, pozwalają dostosować sposób leczenia do możliwości i potrzeb pacjenta. Sprawdź, co warto wiedzieć o terapii ekstraktami medycznej marihuany dostępnymi w aptekach.
Spis treści
Czym jest ekstrakt z medycznej marihuany?
Jakie są rodzaje ekstraktów z medycznej marihuany?
Ekstrakty olejowe z medycznej marihuany
Ekstrakty z medycznej marihuany do waporyzacji (Extractum purum)
Kto może stosować ekstrakt z medycznej marihuany?
Jakie są przeciwwskazania do stosowania ekstraktów z marihuany medycznej?
Najczęstsze pytania pacjentów odnośnie stosowania olejków z medycznej marihuany (FAQ)
Czym jest ekstrakt z medycznej marihuany?
Ekstrakt z medycznej marihuany to skoncentrowany płyn otrzymywany z suszonych kwiatów konopi indyjskich metodą ekstrakcji. Preparat zawiera standaryzowane ilości psychoaktywnego THC oraz niepsychoaktywnego CBD, a w przypadku niektórych produktów, także inne związki biologicznie czynne, jak terpeny, żywice i przeciwutleniacze, które również mają istotny wpływ na ostateczny efekt leczenia.
Ekstrakt może być wytwarzany przemysłowo lub przygotowywany recepturowo w aptece – wówczas farmaceuta używa tego samego suszu, który pacjenci mogą kupić na receptę. W porównaniu z suszem medycznej marihuany ekstrakt, dzięki precyzyjnemu dawkowaniu, umożliwia lepszą kontrolę efektów terapii oraz jej dopasowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Forma płynna medycznej marihuany stanowi alternatywę dla osób, które nie tolerują inhalacji suszu, a także dla pacjentów leżących lub często przebywających poza domem lub w podróży.
W odróżnieniu od olejków CBD czy olejów konopnych ekstrakt z medycznej marihuany jest dostępny w aptekach wyłącznie na receptę.
Jakie są rodzaje ekstraktów z medycznej marihuany?
Ekstrakty olejowe z medycznej marihuany
Są to preparaty wytwarzane fabrycznie w certyfikowanych zakładach, przeznaczone do stosowania podjęzykowego (do rozpuszczania pod językiem) lub rzadziej doustnego (połykania). Ekstrakcja odbywa się przy użyciu rozpuszczalnika (np. etanolu) lub gazu – CO₂ pod wysokim ciśnieniem, co pozwala zachować zarówno THC, CBD, jak i cenne terpeny. Następnie surowiec poddawany jest dekarboksylacji, czyli procesowi ogrzewania, który umożliwia przekształcenie nieaktywnych form kannabinoidów w ich aktywne biologicznie postacie.
Ponieważ kannabinoidy nie rozpuszczają się w wodzie, ekstrakty olejowe przygotowywane są na bazie nośników tłuszczowych, które umożliwiają rozpuszczenie i stabilne podanie kannabinoidów. Najczęściej stosowane nośniki to:
olej MCT (triglicerydy o średniej długości łańcucha) – najczęściej wybierany ze względu na dobrą stabilność, neutralny smak i szybkie wchłanianie,
oliwa z oliwek – stosowana głównie w recepturze aptecznej,
olej słonecznikowy lub rzepakowy – rzadziej, zależnie od receptury,
olej konopny – używany sporadycznie jako nośnik, choć sam nie zawiera THC ani CBD.
O ile lekarz nie zalecił inaczej, stosuje się 1 kroplę ekstraktu pod język, średnio 2-3 razy na dobę. Działanie najczęściej pojawia się po około 30 minutach od przyjęcia. Dla porównania, w przypadku waporyzacji suszu efekt może wystąpić szybciej –nawet po 5–10 minutach. Niemniej efekt działania ekstraktu utrzymuje się dłużej niż po waporyzacji suszu, bo nawet do 8 godzin.
Ważne, aby preparat przyjmować pod język (chyba, że lekarz zalecił inaczej). Ekstrakty przyjmowane doustnie mogą działać mniej przewidywalnie, ponieważ część substancji czynnych ulega metabolizmowi w wątrobie (tzw. efekt pierwszego przejścia). Podanie podjęzykowe olejku może zwiększać przewidywalność działania, gdyż pozwala częściowo ominąć ten proces. Dzięki temu większa ilość substancji czynnych pozostaje aktywna, a efekt terapeutyczny jest bardziej stabilny.
Należy zwrócić uwagę na oznaczenia zawarte na opakowaniu, gdyż część ekstraktów wymaga przechowywania w lodówce.
W aptekach na receptę dostępne są następujące ekstrakty olejowe z medycznej marihuany:
Nazwa ekstraktu |
Stężenie THC/CBD |
Genetyka, odmiana |
Terpeny |
|---|---|---|---|
Cannabis floris extractum normatum THC 2,5% CBD 2,5% (PharmaCann) |
THC 2,5% CBD 2,5% |
hybryda z przewagą genu indica |
mircen, kariofilen, pinen |
Cannabis floris extractum normatum THC 25 mg/ml CBD 25 mg/ml (Medalchemy) |
THC 2,5% CBD 2,5% |
hybryda z przewagą genu indica |
kariofilen, geraniol, borneol, karen, bisabolol |
THC 1% CBD 1% |
hybryda z przewagą genu indica |
kariofilen, bisabolol i guaiol |
|
Cannabis extractum normatum THC 10 mg/ml CBD 50 mg/ml (Medalchemy) |
THC 1% CBD 5% |
hybryda z przewagą genu indica |
kariofilen, geraniol, borneol, karen |
THC 2% CBD ≤1% |
hybryda, odmiana Cairo |
guaiol, linalol, nerolidol, bisabolol |
|
THC 10% CBD <1% |
hybryda z przewagą genu indica |
mircen, kariofilen, pinen |
|
Cannabis extractum normatum THC 2,65% m/m CBD <0,1% m/m AUFORIA |
THC 2,65% CBD <0,1% |
hybryda z przewagą genu indica |
kariofilen, bisabolol i guaiol |
THC 2,7% CBD ≤1% |
W wszystkich w/w ekstraktach podłożem tłuszczowym jest MCT.
Dostępność tych produktów w aptekach oscyluje na poziomie 1–3%, ponieważ nadal jest to słabo rozpowszechniona forma terapii. Jedną z głównych barier może być cena – miesięczny koszt terapii ekstraktem z medycznej marihuany bywa nawet dwukrotnie wyższy w porównaniu z terapią opartą na suszu.
Zaletą fabrycznie produkowanych ekstraktów jest ich powtarzalność – kolejne preparaty działają w sposób zbliżony, ponieważ powstają z tej samej rośliny (sztucznie stworzonej hybrydy), co pozwala przewidywać efekty terapeutyczne.
W przypadku produkcji aptecznej sytuacja wygląda inaczej – ekstrakt może być każdorazowo przygotowywany z innego surowca. Oznacza to, że podobnie jak przy waporyzacji suszu, pacjent może otrzymać preparat oparty na odmianie aktualnie dostępnej na rynku, a więc różniący się składem terpenów i potencjalnym działaniem.
Ekstrakty z medycznej marihuany do waporyzacji (Extractum purum)
Ekstrakty przeznaczone do waporyzacji to skoncentrowane preparaty zawierające kannabinoidy (THC i CBD) oraz terpeny. Są one przygotowywane w aptekach z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu. W procesie produkcji usuwa się z nich m.in. chlorofil oraz woski. W przeciwieństwie do ekstraktów olejowych, nie zawierają one tłuszczowych nośników, lecz mają postać gęstych koncentratów przeznaczonych do inhalacji.
Czyste ekstrakty stosuje się przy użyciu specjalnych urządzeń inhalacyjnych, tzw. vape penów, które umożliwiają podgrzewanie ekstraktu do temperatury uwalniającej substancje czynne, bez zachodzenia procesu spalania. Efekt terapeutyczny pojawia się zwykle w ciągu kilku minut od inhalacji, ale utrzymuje się krócej niż w przypadku ekstraktów przyjmowanych doustnie lub podjęzykowo. Z tego względu ekstrakty do waporyzacji mogą być stosowane w sytuacjach, gdy istotne jest szybkie uzyskanie efektu, np. w przypadku nagłego nasilenia objawów.
Lekarz może przepisać na recepcie czysty ekstrakt medycznej marihuany (extractum purum). Wówczas pacjent otrzymuje w aptece produkt w postaci cartridge’a (wkładu) napełnionego ekstraktem, przeznaczonego do użycia w specjalnym, wielorazowym urządzeniu inhalacyjnym typu vape pen. Urządzenie wyposażone jest w ustnik, który umożliwia przyjmowanie leku w formie inhalacji.
Warto jednak podkreślić, że tego rodzaju preparaty nie są dostępne w każdej aptece — obecnie jedynie nieliczne placówki w Polsce realizują recepty na taką formę ekstraktu, ponieważ jego przygotowanie wymaga specjalistycznego sprzętu, w który standardowe pracownie recepturowe w aptekach zazwyczaj nie są wyposażone.
Dostępne są ekstrakty w dwóch stężeniach:
Koszt ekstraktu wraz z urządzeniem do jego podgrzewania (vape pen) to ok. 390-500 zł. Wystarcza na ok. 200 2-3 sekundowych wdechów, czyli na ok. 3-4 tygodnie kuracji.
Kto może stosować ekstrakt z medycznej marihuany?
Tak jak wspomniano, ekstrakt z medycznej marihuany może być stosowany wyłącznie na podstawie recepty wystawionej przez lekarza. Terapia z wykorzystaniem preparatów zawierających THC jest rozważana u pacjentów, u których standardowe metody leczenia okazały się nieskuteczne lub niewystarczające. Zwykle dotyczy leczenia objawów:
przewlekłego bólu, w tym bólu neuropatycznego,
spastyczności mięśni (np. w stwardnieniu rozsianym),
nudności i wymiotów związanych z chemioterapią,
padaczki lekoopornej (głównie preparaty z CBD),
wybranych zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych (np. lęku, depresji).
O kwalifikacji do terapii decyduje lekarz, który ocenia stan zdrowia pacjenta, możliwe korzyści oraz ryzyko związane ze stosowaniem preparatów z kannabinoidami. Więcej w artykule – Jak wygląda leczenie marihuaną medyczną?
Jakie są przeciwwskazania do stosowania ekstraktów z marihuany medycznej?
Tak, jak w przypadku suszu, ekstraktu nie stosuje się m.in. u:
kobiet w ciąży i karmiących piersią,
dzieci i młodzieży (z wyjątkiem określonych wskazań medycznych),
osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi (np. psychozami),
pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi,
osób przyjmujących leki mogące wchodzić w interakcje z kannabinoidami.
Najczęstsze pytania pacjentów odnośnie stosowania olejków z medycznej marihuany (FAQ)
Czy ekstrakty z medycznej marihuany działają psychoaktywnie?
Tak, ekstrakty z medycznej marihuany mają działanie psychoaktywne, ponieważ zawierają THC – związek odpowiedzialny za efekt psychoaktywny. Stopień tego działania zależy jednak od stężenia THC w preparacie, dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.Czy podczas stosowania ekstraktów można prowadzić samochód?
Ze względu na zawartość THC nie należy prowadzić pojazdów w trakcie terapii ekstraktami medycznej marihuany. Substancja ta może wpływać na koncentrację, refleks oraz zdolność oceny sytuacji, co zwiększa ryzyko wypadku. Czas utrzymywania się THC w organizmie zależy m.in. od dawki, częstotliwości stosowania, drogi podania oraz indywidualnego metabolizmu pacjenta. Efekt psychoaktywny zwykle trwa od kilku godzin przy inhalacji do kilkunastu godzin przy podaniu doustnym, natomiast metabolity THC mogą być wykrywalne w organizmie od kilku dni do nawet kilku tygodni, szczególnie u osób stosujących preparaty regularnie.Czy ekstrakty z medycznej marihuany uzależniają?
Ryzyko uzależnienia jest oceniane jako niskie przy stosowaniu terapeutycznym, pod kontrolą lekarza i w zalecanych dawkach. Niewłaściwe stosowanie lub samodzielne zwiększanie dawek może jednak zwiększać ryzyko działań niepożądanych.Czy ekstrakty mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami?
Tak, kannabinoidy mogą wpływać na metabolizm niektórych leków, zwłaszcza tych przetwarzanych w wątrobie. Dlatego przed rozpoczęciem terapii konieczne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach.Czy każdy lekarz może wystawić receptę na ekstrakty z medycznej marihuany?
Receptę może wypisać lekarz podczas wizyty stacjonarnej. Zwykle jest to specjalista z dziedziny neurologii, anestezjologi czy psychiatrii. Więcej w artykule: Co dalej z e-receptą na medyczną marihuanę – nowe ograniczenia w wystawianiu recept
Źródła:
Klimkiewicz A. (red.). Konopie i medyczne zastosowanie kannabinoidów – praktyczne rekomendacje. Warszawa: Ewdomed; 2022.
Specyfikacje produktów publikowane przez producentów.
Whiting, P. F., Wolff, R. F., Deshpande, S., Di Nisio, M., Duffy, S., Hernandez, A. V., Keurentjes, J. C., Lang, S., Misso, K., Ryder, S., Schmidlkofer, S., Westwood, M., & Kleijnen, J. (2015). Cannabinoids for medical use: A systematic review and meta-analysis. JAMA, 313(24), 2456–2473.
Campos, D. A., Mendivil, E. J., Romano, M., García, M., & Martínez, M. E. (2022). A systematic review of medical cannabinoids dosing in humans. Clinical Therapeutics, 44(12), e39–e58.
Cásedas, G., de Yarza‑Sancho, M., & López, V. (2024). Cannabidiol (CBD): A systematic review of clinical and preclinical evidence in the treatment of pain. Pharmaceuticals (Basel), 17(11), Article 1438.
cannateka.pl