Jak chronić się przed pneumokokami? Szczepienia jako najważniejsza forma ochrony

Spis treści

Czym są pneumokoki?

Jakie choroby powodują pneumokoki?

Jak można zarazić się pneumokokami?

Jak rozpoznać i leczyć zakażenie pneumokokami?

Jakie szczepionki przeciw pneumokokom są dostępne w aptekach?

Źródła

Apteki szczepiące przeciwko pneumokokom – Sprawdź listę!

Czym są pneumokoki?

Pneumokoki (Streptococcus pneumoniae) to rodzaj bakterii z grupy paciorkowców. Choć ich nazwa brzmi dość egzotycznie, to każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał z nimi kontakt. Według statystyk Państwowego Zakładu Higieny, nawet 60% dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola posiada bakterie pneumokokowe w nosie i gardle, nie mając żadnych niepokojących objawów. Pamiętajmy jednak, że bakterie te osiedlają się na błonach śluzowych dróg oddechowych i mimo wszystko mogą powodować groźne dla zdrowia i życia zakażenia.

Jakie choroby powodują pneumokoki?

• zapalenie ucha,

• zapalenie płuc,

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,

• bakteriemia, czyli zakażenie krwi,

• w skrajnych przypadkach – sepsa, wstrząs septyczny, czyli zakażenie bakteryjne całego organizmu.

Jak można zarazić się pneumokokami?

Najczęściej pneumokoki są przenoszone przez osoby (dzieci lub dorosłych) podczas kaszlu lub kichania, czyli drogą kropelkową. Zdarza się, że zarażenie następuje także przez dotykanie zanieczyszczonych przedmiotów, np. zabawek i rzeczy osobistych. Bardzo często dzieci, które mają kontakt ze swoimi rówieśnikami w przedszkolu zarażają później dorosłych.

Zakażeniom pneumokokami mogą sprzyjać wcześniejsze infekcje wirusowe. Przeziębienie czy grypa osłabiają błony śluzowe dróg oddechowych i układ odpornościowy, co ułatwia bakteriom pneumokokowym wniknięcie do organizmu i wywołanie choroby. Oznacza to, że po infekcji wirusowej ryzyko rozwoju chorób bakteryjnych, takich jak zapalenie ucha czy zapalenie płuc, jest wyższe.

Warto pamiętać, że pneumokoki są przenoszone zarówno przez osoby chore, jak i tzw. nosicieli, którzy nie mają żadnych objawów choroby.

Jak rozpoznać i leczyć zakażenie pneumokokami?

W przypadku podejrzenia zakażenia pneumokokami, szczególnie u małych dzieci, lekarze zalecają badanie wydzieliny z dróg oddechowych lub krwi, aby stwierdzić, jakie bakterie spowodowały chorobę. Wyhodowanie pneumokoków w laboratorium z użyciem wydzieliny pobranej od chorego umożliwia potwierdzenie diagnozy, a także wybranie odpowiedniej drogi leczenia – antybiotyku, który będzie skuteczny. Najczęściej są to antybiotyki z grupy fluorochinolonów, np. Nolicin, Levoxa; cefalosporyn, np. Duracef lub makrolidów, np. Summamed.

Wstępem do dalszej diagnostyki może być domowy test CRP, który pozwalaj odróżnić infekcję bakteryjną od wirusowej, np. CRP Test Domowe Laboratorium, CRP-Screen ultraczuły test CRP.

W leczeniu objawów, jak katar, kaszel czy ból gardła stosować można leki na przeziębienie dostępne bez recepty.

Jakie szczepionki przeciw pneumokokom są dostępne w aptekach?

Dla dzieci od 6 tygodnia życia oraz osób dorosłych dostępne są szczepionki:

• Prevenar 13 – zapewnia ochronę przeciwko 13 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae; dla dzieci zgodnie z kalendarzem szczepień ochronnych; dorosłym wystarczy podać 1 dawkę szczepionki; dla seniorów od 65 roku życia jest darmowa; osoba dorosła może zaszczepić się w aptece, a usługa jest bezpłatna (nie trzeba mieć recepty od lekarza).

• Prevenar 20 – zapewnia ochronę przeciwko 20 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae; dla dzieci zgodnie z kalendarzem szczepień ochronnych; dorosłym wystarczy podać 1 dawkę szczepionki; szczepionka ta nie jest refundowana dla dorosłych – cena zaczyna się od ok. 260 zł; osoba dorosła może zaszczepić się w aptece, a usługa jest bezpłatna.

Dla dzieci od 2. roku życia oraz osób dorosłych dostępne są szczepionki:

• Pneumovax 23 – zapewnia ochronę przeciwko 23 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae; dla dzieci zgodnie z kalendarzem szczepień ochronnych; dorosłym wystarczy podać 1 dawkę szczepionki; dawka przypominająca (nie wcześniej niż po 3 latach od poprzedniej dawki) zalecana jest osobom w wieku podeszłym; szczepionka ta nie jest refundowana dla dorosłych – cena zaczyna się od ok. 100 zł; osoba dorosła może zaszczepić się w aptece, a usługa jest bezpłatna.

Szczepionka przeznaczona wyłącznie dla dzieci:

• Synflorix – dla dzieci od 6. tygodnia życia do 5. roku życia; schemat szczepienia może być 2- lub 3-dawkowy, zgodnie z zaleceniem pediatry; zapewnia ochronę przeciwko 10 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae.

Szczepionka przeznaczona wyłącznie dla dorosłych:

• Capvaxive – zapewnia ochronę przeciwko 21 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae; wystarczy 1 dawka szczepionki; nie jest refundowana; osoba dorosła może zaszczepić się w aptece, a usługa jest bezpłatna.

Jeśli interesuje Cię temat szczepień zapoznaj się również z naszymi artykułami – Dofinansowanie szczepień w aptekach – sprawdź listę! oraz Kalendarz szczepień dla dorosłych.

Źródła:

1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny – Państwowy Instytut Badawczy.

2. URLP – Karty Charakterystyki Produktów Leczniczych

3. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/

4. https://ptmr.info.pl/wp-content/uploads/2024/09/pneumokok-31012024.pdf

5. https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/64435,szczepienie-przeciwko-pneumokokom