Jak stosować krople do nosa?

Spis treści

Na jakie choroby stosuje się leki do nosa?

Jak prawidłowo stosować krople do nosa?

Na co zwrócić uwagę stosując krople do nosa?

Czy preparaty do nosa ze sterydami są bezpieczne?

Czy można uzależnić się od kropli do nosa na katar?

Jak leczyć „uzależnienie” od kropli do nosa na katar?

Źródła

Na jakie choroby stosuje się leki do nosa?

Do nosa podawane są leki w postaci kropli, aerozolu, żelu lub maści. Wykorzystuje się je głównie w leczeniu miejscowych stanów zapalnych nosa. Zawierają one najczęściej substancje:

• łagodzące katar, który pojawia się w przebiegu przeziębienia i grypy poprzez działanie ograniczające wysięk z nosa i udrażniające, takie jak np. ksylometazolina (np. Nasic, Otrivin, Xylometazolin WZF 0,1%);

• o właściwościach przeciwalergicznych, najczęściej azelastynę i kromoglikan sodu (np. Polcrom 2%, Acatar Allergy);

• oczyszczające i regenerujące błonę śluzową nosa, np. dekspantenol, ektoinę i witaminę A  (np. Nollix, Rinopanteina);

• łagodzące suchość śluzówki, takie jak np. oleje roślinne, witamina E (np. Rinotac, Nozoil);

• stosowane w leczeniu stanów zapalnych nosa i zatok (np. Ectimer, Sinumedin).

Błona śluzowa nosa zapewnia dobre warunki do wchłaniania się substancji leczniczych. Ze względu na to, donosowo można podawać również leki działające ogólnoustrojowo, np. leki przeciwmigrenowe (np. Imigran), przeciwbólowe (np. Pecfent), czy leki podawane w przypadku przedawkowania opioidów (np. Nyxoid).

Z powodu możliwości wpływu preparatów podawanych donosowo na cały organizm, należy pamiętać aby nigdy nie stosować większej niż jest to zalecane ilości leku - nawet jeżeli jest to produkt o działaniu miejscowym, dostępny bez recepty.  Niektóre choroby, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, choroba wieńcowa, jaskra, nadczynność tarczycy czy przerost prostaty mogą być przeciwwskazaniem do stosowania niektórych leków w postaci kropli do nosa.

Jak prawidłowo stosować krople do nosa?

Krople do nosa można podawać w różnych pozycjach - stojącej, siedzącej, na plecach lub na boku. Niezależnie od tego, która pozycja zostanie wybrana, po aplikacji leku należy w niej pozostać przez około 30 sekund. Poszczególne produkty do nosa mogą zawierać szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu aplikacji, które mogą różnić się od tych opisanych w artykule. Przed rozpoczęciem stosowania leku należy zawsze najpierw przeczytać ulotkę, w której znajdują się informacje na temat jego stosowania.

Długotrwałe nieprawidłowe stosowanie preparatów do nosa może doprowadzić do krwawień z nosa, a nawet do perforacji przegrody nosowej. Zła technika aplikacji może także powodować, że lek zamiast działać w obrębie nosa, będzie w większości „spływać” do przełyku i żołądka. Może to skutkować mniejszą skutecznością terapii oraz być przyczyną wystąpienia działań niepożądanych. Jeżeli podczas aplikacji krople zaczną spływać do gardła, należy je odkrztusić.

Jak aplikować krople do nosa w pozycji stojącej lub siedzącej?

Pozycje stojąca lub siedząca są najczęściej wybierane przez pacjentów. Dobrze nadają się do aplikacji preparatów, które mają postać rozpylacza (atomizera). Aby zaaplikować preparat donosowy w pozycji stojącej lub siedzącej, należy:

1. Oczyścić nos z zanieczyszczeń i wydzieliny (umożliwi to dotarcie substancji leczniczej do miejsca działania) oraz umyć dłonie.

2. Wstrząsnąć buteleczką i zdjąć zatyczkę ochronną.

3. Obrać pozycję - stanąć lub usiąść wygodnie. Głowa może być pochylona do przodu, a wzrok skierowany na stopy. Głowy nie należy odchylać do tyłu, chyba że tak zaleca ulotka.

4. Chwycić stabilnie pojemnik z lekiem - do aplikacji leku do prawego nozdrza najlepiej użyć lewej ręki, a do lewego przewodu nosowego - prawej ręki.

5. Włożyć niezbyt głęboko końcówkę urządzenia aplikującego do nozdrza. Na ogół wystarczy wsunąć ją na głębokość około 1 cm. W przypadku niektórych preparatów zaleca się zamknąć drugie nozdrze poprzez lekkie uciśnięcie płatka nosa. Przy braku takiego zalecenia w ulotce należy od tego odstąpić, aby zapewnić maksymalną przestrzeń aplikacyjną w nozdrzu, do którego podajemy lek.

6. Skierować aplikator w stronę przeciwną w stosunku do przegrody nosa (to ten fragment, który dzieli nos w środku na połowy). Inaczej mówiąc – końcówka aplikatora powinna być zwrócona w kierunku ucha po tej samej stronie twarzy. Kierowanie dozownika w kierunku środka twarzy może spowodować, że lek spłynie do gardła lub podrażni przegrodę nosową.

7. Uruchomić dozownik leku zgodnie z instrukcją podaną przez producenta. W czasie aplikacji należy powoli i delikatnie wciągać powietrze przez nos, tylko na tyle, aby zapobiec wycieknięciu kropli.

8. Wysunąć aplikator z nozdrza nie zwalniając ucisku na dozownik, buteleczkę lub gumową końcówkę zakraplacza - pozwala to uniknąć zwrotnego zasysania leku i ewentualnych zanieczyszczeń z nosa do wnętrza preparatu.

9. Spokojnie wypuścić powietrze nosem. Nie należy wydmuchiwać nosa tuż po aplikacji leku.

10. Obmyć końcówkę zakraplacza lub aplikator w ciepłej wodzie i zabezpieczyć lek kapturkiem ochronnym.

Jak aplikować krople do nosa w pozycji na plecach?

Pozycja na plecach (pozycja według Myginda) jest szczególnie zalecana w przypadku leków z kroplomierzem lub produktów, z których płyn należy samodzielnie wykroplić. Aby podać lek w tej pozycji, należy położyć się płasko na plecach z głową odchyloną maksymalnie do tyłu (można na przykład spuścić ją poza krawędź łóżka). Po wykropleniu odpowiedniej ilości preparatu (najczęściej nie więcej niż 2 krople) należy odwrócić głowę powoli w prawo, w lewo i powrócić do pozycji wyjściowej.

Jak aplikować krople do nosa w pozycji na boku?

Pozycję na boku (pozycja według Ragnana) można zastosować w przypadku leków, które trzeba odmierzyć kroplami, ale również tych w rozpylaczu. Jest ona zalecana także dla chorych ze skrzywioną przegrodą nosa. Głowa w tej pozycji powinna być nieco niżej, ze skronią na poziomie barku, lekko skręcona w stronę wyżej położonego ramienia. Krople należy podać do otworu nosowego położonego niżej, a następnie zmienić bok, aby zaaplikować preparat do drugiej dziurki.

Na co zwrócić uwagę stosując krople do nosa?

Aby zwiększyć skuteczność i bezpieczeństwo terapii preparatami przeznaczonymi do podawania donosowego należy pamiętać, że:

• Ze względów higienicznych dane opakowanie kropli powinna stosować tylko jedna osoba.

• W przypadku kropli z atomizerem (rozpylaczem), zwykle przed pierwszym użyciem należy kilka razy nacisnąć pompkę dozującą, aż u wylotu dyszy pojawi się pierwsza porcja leku. W niektórych przypadkach należy powtórzyć ten zabieg, jeśli lek przez jakiś czas nie był w użytku.

• Nie wolno podawać dziecku kropli do nosa przeznaczonych dla osób dorosłych. Zawsze należy zwrócić uwagę na wiek, od którego można bezpiecznie zastosować dany preparat.

• Kobiety w ciąży i podczas laktacji przed rozpoczęciem stosowania leków powinny zawsze zapoznać się z informacjami dotyczącymi używania go w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Czy preparaty do nosa ze sterydami są bezpieczne?

Wielu pacjentów obawia się przyjmowania preparatów ze sterydami. Prawie wszystkie z nich dostępne są w aptekach na receptę. Wśród sterydów podawanych donosowo wymienia się furoinian mometazonu (np. Metmin, Nasonex), furoinian flu­tykazonu (np. Avamys, Furocort) czy propionian flutykazonu (np. Fanipos, Flixonase), które zalecane są do stosowania w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Leki te w znikomym stopniu przedostają się do krwi i pod kontrolą lekarza mogą być bezpiecznie stosowane nawet przez dłuższy czas. W przypadku kortykosteroidów do nosa dostępnych bez recepty (np. Nasometin Control, Hitaxa Metmin Spray), należy stosować się ściśle do wytycznych dotyczących stosowania, które zawarte są w ulotce.

Czy można uzależnić się od kropli do nosa na katar?

Krople do nosa zawierające składniki udrażniające nos, takie jak oksymetazolina (np. Acatar Control, Nasivin, Oxalin Junior) czy ksylometazolina (np. Otrivin, Sudafed, Xylogel), powinny być stosowane możliwie jak najkrócej, a czas terapii tymi środkami nie powinien przekraczać 7 dni.

Jeśli leki o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne nosa są stosowane zbyt długo, mogą powodować stan zapalny – śluzówka nosa staje się sucha i traci swoje funkcje obronne, a nos jest zatkany. Ponadto mogą wystąpić takie objawy jak ból głowy, zaburzenia węchu czy problemy ze snem, może również dochodzić do perforacji błony śluzowej nosa. Dodatkowo pojawia się tak zwany „katar polekowy”, który potęguje odczucie zatkanego nosa. Aby mu przeciwdziałać, pacjent sięga po jeszcze większe ilości kropli aby udrożnić nos i tak „błędne koło” zamyka się.

Nadużywanie kropli na katar nie spełnia kryteriów typowego uzależnienia, ale jest niewątpliwie zjawiskiem, które w niekorzystny sposób zmienia zachowanie człowieka w kierunku działania szkodliwego dla zdrowia.

Obawa przed wystąpieniem tego działania niepożądanego nie powinna jednak zniechęcać do stosowania preparatów udrażniających nos. Wprawdzie mówi się, że „katar leczony trwa 7 dni, a nieleczony tydzień”, warto jednak zwrócić uwagę, że przy braku jakiegokolwiek leczenia mogą pojawić się niekorzystne powikłania kataru, np. zapalenie zatok czy ucha.

Jak leczyć „uzależnienie” od kropli do nosa na katar?

Uzależnienie od kropli do nosa można wyleczyć poprzez nagłe odstawienie stosowania preparatu. W tym wypadku trzeba przygotować się jednak na to, że przez cały okres wychodzenia z uzależnienia nos będzie kompletnie zatkany.

Zalecaną metodą jest stopniowe zmniejszanie częstotliwości aplikacji kropli udrażniających nos oraz zmiana produktu na taki o niższym stężeniu.

W czasie leczenia uzależnienia należy zadbać o odpowiednie nawilżenie powietrza w swoim otoczeniu (np. przy pomocy nawilżaczy powietrza). Aby zachować odpowiednie nawilżenie śluzówki warto aplikować środki wspomagające - roztwory soli lub wody morskiej (np. Disnemar, Marimer, Ectimer woda morska z ektoiną), czy preparaty zawierające substancje łagodzące i regenerujące (np. Pantherin Ecto, Rinopanteina).

Jeśli nie uda się odstawić kropli samodzielnie, konieczna jest wizyta u otolaryngologa. W niektórych przypadkach niezbędny może okazać się zabieg - plastyka małżowin nosowych dolnych.

Źródła

1. https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/medycyna-ratunkowa/284623,donosowe-i-napoliczkowe-podawanie-lekow

2. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.4.13.

3. /https://www.jakowicki.pl/doc/zasady_podawania_lekow_do_nosa.pdf