Jak stosować maści?

udostępnij:

Maści to jedna z najbardziej popularnych postaci leku. Czy to prawda, że tylko maść ma właściwości lecznicze, a wszystkie kremy to upiększające kosmetyki? Czy maść może być skuteczniejsza od tabletki? Odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące leków na skórę i ich prawidłowego stosowania.

Na jakie choroby można stosować maści?

Na powierzchnię skóry stosuje się przede wszystkim leki w chorobach dermatologicznych, takich jak łuszczyca, grzybice skórne, atopowe zapalenie skóry czy trądzik.

Ponadto, można w ten sposób zwalczać miejscowo ból (np. Dolgit, Veral), leczyć rany (np. Curiosin, Ranisilver), żylaki (np. Esceven, Lioton), opryszczkę (np. Herpex, Erazaban) czy hemoroidy (np. Anusir, Proctosedon). Można je także wykorzystać wspomagająco przy katarze (np. Salorhin, Maść majerankowa), do nacierania w przeziębieniu (np. Vicks VapoRub, Rubarom), czy też aby zwalczyć ograniczone zmiany skórne, takie jak odciski (np. Rekord Łuszczy) czy zajady (np. Lips, Maść B2).

Aplikowane mogą być również profilaktycznie - na przykład, aby zapobiec odleżynom (np. Alezin) i odparzeniom (np. Sudocrem Expert), do pielęgnacji brodawek sutkowych (np. Purelan) oraz w celu pielęgnacji skóry (np. Lipobase). Zastosowanie maści jest naprawdę szerokie.

W jaki sposób działają maści?

Niektóre maści działają tylko na powierzchni ciała, w obrębie naskórka (np. maści przeciwbakteryjne z antybiotykiem). Niektóre z nich są jednak skomponowane w ten sposób, że mogą przenikać głębiej, do skóry właściwej (np. maści sterydowe), do mięśni (np. maści przeciwbólowe i przeciwzapalne), a nawet do naczyń krwionośnych, działając w ten sposób na cały organizm (np. maść z nasercową nitrogliceryną czy niektóre produkty z hormonami).

Czym różni się maść od kremu i żelu?

Niektórzy na wszystko, czym można posmarować skórę mówią po prostu "maść". Jednak z farmaceutycznego punktu widzenia nie jest to prawidłowe. Na jakie różnice i dlaczego warto zwrócić uwagę?

Maść ma właściwości natłuszczające, jest odpowiednia w przypadku skóry suchej, zrogowaciałej, pękającej czy łuszczącej się. Maść trudniej jest rozsmarować, ale też dłużej pozostaje na skórze, tworząc na jej powierzchni tłustą warstwę. Ułatwia ona wnikanie składników czynnych w głąb skóry, a jednocześnie utrudnia ucieczkę wody. Dzięki temu zapobiega dalszemu przesuszaniu się skóry.

Krem zawiera więcej wody niż maść. Dzięki temu łatwiej go rozsmarować i nie pozostawia on na skórze tłustego filmu. Większa ilość wody może jednak oznaczać dodatek konserwantów, co może nie być bez znaczenia dla skóry wrażliwej. Krem będzie bardziej odpowiedni jako formuła nawilżająca do skóry normalnej oraz przy zmianach zapalnych lub sączących się.

Żel ma wyjątkowo lekką i często chłodzącą formułę. Na ogół bardzo szybko znika z powierzchni skóry. W żelu dostępne są zwłaszcza produkty odkażające czy na oparzenia. Formuła żelu dobrze sprawdzi się na skórze owłosionej i na śluzówkach.

Czy mogę zamiennie stosować krem, maść i żel?

Rodzaj podłoża ma wpływ nie tylko na to, jaką konsystencję ma preparat, ale także na jego przeznaczenie i stopień przenikania do skóry.

W przypadku leków bez recepty, w doborze postaci leku może pomóc Ci personel fachowy apteki (np. gojący Solcoseryl można kupić w formie żelu lub maści, podobnie Alantan Plus - jako maść albo krem).

Natomiast w przypadku leków na receptę należy stosować taką postać, jaką zalecił lekarz. Przykładowo większość glikokortykosteroidów na skórę występuje pod tą samą nazwą handlową i w tym samym stężeniu, jednak w wyborze postaci (np. Advantan, Cutivate, Edelan). Pomimo tych podobieństw nie są to zamienniki. W ich przypadku dodatkowo należy pamiętać, że maść działa silniej, a krem – słabiej.

Jakie są korzyści ze stosowania maści?

Maść działa w większości przypadków tylko w miejscu podania. Jest więc mniej obciążająca dla organizmu niż tabletki. Na przykład maści przeciwbólowe mają mniej działań niepożądanych niż postaci doustne, a często dają porównywalną skuteczność.

Jak bezpiecznie stosować maści?

  • Maści przeznaczonych do stosowania na skórę nie stosuj na błony śluzowe (np. na okolice intymne, do nosa czy jamy ustnej) ani do oczu. Może to doprowadzić nawet do uszkodzenia tkanek.
  • Jeśli maść jest przeznaczona do stosowania tylko na zmienione chorobowo miejsce, to unikaj przypadkowej aplikacji na skórę zdrową. Przykładowo maści na odciski aplikuj wyłącznie na zgrubienie.
  • Większości preparatów do smarowania nie wolno stosować na uszkodzoną skórę. Może to spowodować miejscowe podrażnienia, ale także niekontrolowane wchłanianie się leku do krwi. Na rany, oparzenia czy otarcia stosuj tylko maści, które są opisane jako odpowiednie do takich zastosowań.
  • Przed aplikacją preparatu umyj ręce. Pamiętaj o tym także po posmarowaniu się. W przeciwnym przypadku możesz przenieść cząsteczki preparatu w inne miejsca na ciele. Może to mieć przykre konsekwencje – na przykład silne pieczenie w przypadku maści rozgrzewających (np. Maści końskiej, Neo-Capsiderm, Hotlec).
  • Zwróć uwagę, jak masz stosować maść. Niekiedy konieczne jest nietypowe dawkowanie. Na przykład w przypadku sterydów – terapia przerywana (aplikacja substancji czynnej na zmianę z neutralnym podłożem), a dla przeciwłuszczycowego ditranolu minutowa (aplikacja wyższych stężeń przeciwłuszczycowego, ale przez krótszy czas). Możesz także dostać zalecenie okrywania skóry posmarowanej maścią opatrunkiem – nie rób tego jednak nigdy na własną rękę.

Czy stosując maści mogę się opalać?

Niektóre preparaty dermatologiczne mogą powodować, że skóra będzie bardziej wrażliwa na promieniowanie UV. Oznacza to ryzyko powstania przebarwień, podrażnień lub nawet poparzeń, jeśli wystawisz się na działanie słońca, światła lampy kwarcowej czy pójdziesz do solarium. W takich przypadkach, oprócz przebywania w cieniu, należy stosować kremy z filtrem UV lub ochraniać skórę odzieżą.

W szczególności wspomnieć należy o lekach przeciwbólowych na skórę zawierających ketoprofen (np. Ketonal, Opokan-Keto, Ketoprofenum Fastum). W ich przypadku skórę należy ochraniać nie tylko w czasie terapii (nawet przy pochmurnej pogodzie), ale także dwa tygodnie po zaprzestaniu stosowania leku.

Do innych produktów, które mogą wywoływać niekorzystne reakcje skórne po naświetleniu należą między innymi niektóre leki na trądzik (np. Duac, Benzacne, Skinoren), w tym zawierające retinoidy (np. Differin, Izotziaja) czy recepturowe z dziegciami lub balsamem peruwiańskim.

Ile maści lub kremu powinienem nałożyć na skórę?

Zawsze przestrzegaj zaleceń lekarza, informacji z ulotki oraz wskazówek farmaceuty. Jeśli jednak informacje nie są precyzyjne (np. zaleca się nakładanie „cienką warstwą"), aby ułatwić dawkowanie leków na skórę (w szczególności sterydów) można posłużyć się tak zwaną jednostką opuszki palca.

Taka miara ilości maści lub kremu (określana w skrócie jako FTU - od fingertip unit) to pasek o długości w przybliżeniu 2,5 cm, odpowiadający mniej więcej 0,5 g maści lub kremu. Aby uzyskać jedną jednostkę FTU leku należy wycisnąć z tuby ilość leku od końca palca wskazującego do pierwszego zgięcia paliczka osoby dorosłej. Warunkiem jest posiadanie preparatu w tubie, której dysza ma szerokość 5 mm.

Taka ilość leku jest wystarczająca do posmarowania jednej całej dłoni (jej wewnętrznej powierzchni, palców i grzbietu dłoni), a 2 jednostki są odpowiednie do aplikacji produktu na całą stopę. FTU można także wykorzystać w celu obliczenia ilości leku potrzebnej dla dziecka, jednak tutaj stosuje się inny przelicznik, zależny od wieku.

redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.

ostatnia zmiana: 30.05.2020 19:12:05

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie można go traktować jako konsultacji farmaceutycznej. Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, a w przypadku pytań skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie podane w artykule nazwy produktów są przykładowe i nie stanowią żadnej formy reklamy. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

sortowanie:
domyślnie
filtrowanie:
wszystkie

Pytania i opinie

* pole wymagane

Możesz przeciągnąć tu plik zdjęcia.

* pole wymagane

Twój adres IP i wybrana lokalizacja zostaną zapisane. 

Ciasteczka

Nasza aplikacja korzysta z plików cookies ("ciasteczka") dla celów technicznych (np. logowanie) i dla statystyk oraz analizy UX (Google Analytics, Hotjar). Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w regulaminie. Preferencje co do obsługi cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki.