Guanfacyna (guanfacine)

Guanfacyna jest selektywnym agonistą receptorów adrenergicznych α2A. Działa poprzez zmniejszenie aktywności układu współczulnego, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi oraz zwolnienia tętna. Początkowo była stosowana jako lek przeciwnadciśnieniowy, obecnie natomiast znajduje zastosowanie głównie w terapii zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).

W Polsce guanfacyna jest dostępna w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, pod nazwą Paxneury. Jest to lek wydawany wyłącznie na receptę.

Spis treści

Dopuszczenie guanfacyny do obrotu w Polsce i na świecie

Zastosowanie guanfacyny w leczeniu ADHD

Bezpieczeństwo i działania niepożądane guanfacyny

Zasady stosowania guanfacyny i monitorowanie leczenia

Dostępność guanfacyny w Polsce

Źródła

Dopuszczenie guanfacyny do obrotu w Polsce i na świecie

W Unii Europejskiej guanfacyna (preparat Intuniv) została zatwierdzona decyzją Komisji Europejskiej 17 września 2015 roku w ramach tzw. procedury centralnej, co oznacza dopuszczenie do obrotu na terenie całej UE. Paxneury otrzymał pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w UE 26 lutego 2025 roku.

W Polsce Intuniv został objęty pozytywną rekomendacją Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) w grudniu 2021 roku. Decyzja ta dotyczyła możliwości refundacji leku w ramach tzw. importu docelowego, dla pacjentów z ADHD w drugiej lub trzeciej linii leczenia (czyli wtedy, gdy leki stymulujące, takie jak metylofenidat, są nieskuteczne lub nietolerowane).

W Stanach Zjednoczonych preparat Intuniv został zatwierdzony przez FDA (Food and Drug Administration) w 2009 roku.
Amerykańskie wytyczne wskazują guanfacynę jako lek drugiego lub trzeciego rzutu w terapii ADHD, samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami, np. atomoksetyną.

Zastosowanie guanfacyny w leczeniu ADHD

Europejska Agencja Leków (EMA) uznała guanfacynę za alternatywne leczenie ADHD u dzieci i młodzieży w wieku 6–17 lat, szczególnie w przypadkach, gdy:

• leki stymulujące (np. metylofenidat, lisdexamfetamina) są niewskazane, nieskuteczne lub źle tolerowane,

• istnieją przeciwwskazania do stosowania stymulantów (np. niektóre choroby serca, zaburzenia lękowe lub ryzyko uzależnienia).

Lek powinien być stosowany w ramach kompleksowego programu terapeutycznego, obejmującego także terapię behawioralną i wsparcie psychologiczne.

Bezpieczeństwo i działania niepożądane guanfacyny

Mimo udowodnionej skuteczności, guanfacyna ma specyficzny profil działań niepożądanych, wynikających z jej wpływu na układ adrenergiczny.

Najczęstsze działania niepożądane guanfacyny:

• senność, zmęczenie, ospałość,

• zawroty głowy lub uczucie osłabienia,

• suchość w ustach,

• spadki ciśnienia tętniczego i tętna,

• bóle brzucha lub nudności.

Objawy te zwykle ustępują po kilku tygodniach leczenia lub przy stopniowej modyfikacji dawki.

Rzadsze działania niepożądane guanfacyny:

• zmiany nastroju, drażliwość,

• spowolnienie psychoruchowe,

• omdlenia (związane z hipotonią ortostatyczną).

W badaniach klinicznych nie wykazano istotnego wydłużenia odstępu QT w dawkach terapeutycznych. Mimo to zaleca się ostrożność u pacjentów z chorobami serca, zaburzeniami rytmu, lub przyjmujących leki wydłużające QT.

Zasady stosowania guanfacyny i monitorowanie leczenia

• Przed rozpoczęciem terapii mierzy się ciśnienie i tętno, a w przypadku pacjentów z chorobami serca konieczne może być badanie EKG.

• Dawkę zwiększa się stopniowo, zgodnie z zaleceniem lekarza.

• Odstawianie leku powinno być stopniowe, aby uniknąć tzw. efektu „rebound” - nagłego wzrostu ciśnienia i tętna po gwałtownym przerwaniu terapii.

• Lek może wchodzić w interakcje z inhibitorami i induktorami CYP3A4 (np. ketokonazol, ryfampicyna, karbamazepina), co może wymagać dostosowania dawki.

Dostępność guanfacyny w Polsce

W Polsce leki z guanfacyną (np. Paxneury) są dostępne na receptę. Lek Paxneury pojawił się w polskich aptekach w październiku 2025 roku.

Źródła

1. European Medicines Agency (EMA) – EPAR for Intuniv (guanfacine hydrochloride), 2015.

2. FDA (Food and Drug Administration) – Approval history of Intuniv (guanfacine extended-release tablets), 2009.

3. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) – Rekomendacja nr 137/2021 z dnia 10 grudnia 2021 r.

4. Sallee FR et al., Efficacy and safety of guanfacine extended release in children and adolescents with ADHD, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 2009.

5. European Public Assessment Report (EPAR) – Paxneury (guanfacine hydrochloride), EMA, 2023.

6. American Academy of Pediatrics – Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents, 2019.