Witamina D, czyli nie unikaj słońca

Większość z nas z pewnością słyszało o popularnej ostatnio witaminie D. Półki apteczne uginają się pod ogromną ilością preparatów zawierających ją w swoim składzie, a wybór odpowiedniego stanowi nie lada wyzwanie. Witamina D dostępna jest pod wieloma postaciami, w różnych dawkach. Występuje w preparatach jednoskładnikowych, bądź złożonych, zarówno jako lek, jak i suplement diety. Czy powinniśmy ją suplementować?

Źródła występowania witaminy D

Witamina D jest jedną z czterech witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, co oznacza, że jej dobrym źródłem są produkty bogatotłuszczowe jak tran, tłuste ryby (np. łosoś, makrela, śledź), żółtko jaja kurzego. W produktach zwierzęcych występuje w postaci cholekalcyferolu (witamina D3). Syntetyzowana jest także przez grzyby oraz drożdże, jednak w innej formie - ergokalcyferolu. Spożyta z pokarmem jest biernie wchłaniania w jelicie cienkim przy udziale miceli utworzonych z fosfolipidów oraz kwasów żółciowych.

Warto jednak pamiętać, że dla każdego z nas głównym źródłem tej drogocennej witaminy jest synteza skórna. Pod wpływem promieni słonecznych (UVB) znajdujący się w skórze cholesterol zostaje przekształcony do 7-dehydro- cholesterolu, będącego prekursorem witaminy D. Związek czynny powstaje poprzez zachodzącą w wątrobie, a następnie w nerkach, hydroksylację cząsteczki D3 w pozycji 1 oraz 25, co prowadzi do utworzenia czynnego 1,25(OH)2D3.

Do czego potrzebna jest nam witamina D?

Witamina D pełni wiele bardzo istotnych funkcji w organizmie człowieka. Najczęściej kojarzona jest z utrzymaniem odpowiedniej gęstości kości poprzez wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową, dzięki czemu hamuje rozwój osteoporozy.

Warto jednak wspomnieć o jej pozaszkieletowym działaniu. Witamina D uczestniczy w namnażaniu wielu komórek organizmu człowieka m.in. keratynowcytów (komórki naskórka), limfocytów, monocytów, makrofagów (komórki układu odpornościowego), komórek dendrycznych, erytrocytów oraz komórek gruczołów piersiowych. Oznacza to, że za sprawą receptor VDR witaminy D witamina ta wywiera wpływ na niemal każdą tkankę naszego organizmu.

Dlaczego niedobór witaminy D jest niebezpieczny?

Istnieją badania wskazujące, że niedobór witaminy D może przyczynić się do zwiększenia ryzyka zachorowania na:

  • choroby układu sercowo-naczyniowego,

  • cukrzycę typu 1 oraz 2,

  • niektóre nowotwory (m.in jelita grubego, piersi, płuc, macicy, gruczołu krokowego oraz szpiczaka mnogiego),

  • reumatoidalne zapalenie stawów,

  • schorzenia psychiatryczne,

  • choroby autoimmunologiczne.

Dodatkowo zwraca się uwagę na zależność pomiędzy niedoborem witaminy D a rozwojem otyłości. Z drugiej strony nadmiar tkanki tłuszczowej może przyczyniać się do obniżenia stężenia witaminy D w osoczu ze względu na jej silne właściwości lipofilne (tj. powinowactwo i rozpuszczalność w tkance tłuszczowej).

Szacuje się, że 50-80% populacji cierpi z powodu niedoborów „słonecznej witaminy”.

Jak uzupełniać niedobór witaminy D?

Aby zbadać poziom witaminy D w organizmie wykonuje się badanie krwi. Zalecenia odnośnie suplementacji zależne są zarówno od wieku, stylu życia jak i stanu zdrowia, jednak stężenie badanej postaci witaminy D (tzw. 25OHD) w surowicy krwi nie powinno spadać poniżej 25 nmol/l (10ug/ml).

Zanim rozpoczniemy suplementację witaminy D, warto zastanowić się, czy w okresie wiosenno-letnim przebywamy wystarczająco długo na słońcu. Już dwudziestominutowa ekspozycja na słońce twarzy, ramion oraz przedramion (poza godzinami około południowymi) zapewnia nam dzienne zapotrzebowanie na witaminę D3. Należy jednak pamiętać, że używanie nawet najsłabszych filtrów słonecznych znacząco obniża syntezę skórną.

Obecnie prowadzone są liczne badania nad witaminą D i możliwe, że w przyszłości zalecenia odnośnie suplementacji ulegną modyfikacji w kierunku zwiększenia dawek dobowych.

Suplementacja witaminy D preparatami z apteki

W okresie jesienno-zimowym, a także w okresie wiosenno-letnim, jeśli nie przebywamy wystarczająco długo na słońcu, zalecane jest suplementowanie witaminy D.

WAŻNE: Ze względu na to, że witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach, niezależnie od postaci suplementu zawsze powinno podawać się ją wraz z posiłkiem.

Witamina D dla dzieci

Szczególną uwagę zwraca się na suplementację witaminy D wśród dzieci:

  • niemowlętom witaminę tę podaje się od pierwszych dni życia w dawce 400 IU na dobę (10ug/dobę),

  • następnie dawkę tą można zwiększyć od 6 do 12 miesiąca życia do 600 IU na dobę (15 ug/dobę),

  • od 1 roku do 18 roku życia zaleca się od 600 do 1000 IU na dobę (15-25 ug/dobę).

Niemowlętom urodzonym przedwcześnie lekarz może zalecić zwiększenie dawki do 800 IU.

Przykładowe preparaty zawierające witaminę D dla dzieci to na przykład:

Witamina D dla dorosłych

Doustna dawka witaminy D rekomendowana dla osób dorosłych to 800-2000 IU na dobę.

Dawki takie zawarta jest na przykład w preparatach:

Na rynku dostępne są również preparaty zawierające w swoim składzie metabolity cholekalcyferolu (witaminy D3), jednak są one przeznaczone dla osób, których upośledzona jest synteza aktywnej formy (1,25(OH)2D3) z formy przyjmowanej doustnie.


redaktor: Dina Dąbrowska
ostatnia zmiana: 2017-06-16 08:00:44

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.