Gluten w lekach

Celiakia (choroba trzewna), a także inne choroby zależne od glutenu są coraz częściej diagnozowane niezależnie od wieku. Pacjenci z celiakią w doborze żywności nie podążają za modą, ale za poważnymi zaleceniami lekarskimi. Obowiązuje ich ścisła dieta bez glutenu wraz z wykluczeniem śladowych ilości, które mogą znajdować się w wielu produktach, w tym w produktach leczniczych. Brak odpowiednich oznaczeń na lekach powoduje wiele wątpliwości u pacjentów i lekarzy. Skąd zatem wiedzieć, które z nich są bezglutenowe?

Kto nie może przyjmować glutenu?

Gluten znajduje się wszędzie wokół nas – w produktach, w których występuje: pszenica, jęczmień, żyto czy owies, a także we wszystkich produktach zanieczyszczonych tymi zbożami. Kiedy należy stosować dietę bezglutenową? Czy naprawdę musi być ona tak ścisła?

Przede wszystkim dietę bezglutenową należy wprowadzić po wizycie u lekarza, który postawi odpowiednią diagnozę. Gluten wykluczamy u chorych na celiakię (chorobę trzewną), chorobę Dühringa i nieceliakalną nadwrażliwość na gluten, natomiast osoby z alergią na pszenicę powinny wykluczyć ze swojej diety jedynie pszenicę.

Produkt uznawany za bezglutenowy zawiera poniżej 20 ppm glutenu i może zostać oznaczony międzynarodowym znakiem przekreślonego kłosa.

Czy w lekach jest gluten?

Zazwyczaj substancje czynne są wolne od glutenu, ale wiele produktów zawiera różne wypełniacze lub dodatki zmieniające smak i aromat – to one mogą być odpowiedzialne za zawartość glutenu w lekach.

By dowiedzieć się, czy dany lek jest bezglutenowy najlepiej jest dokładnie przeczytać ulotkę, ponieważ na opakowaniu nie zawsze znajduje się pełny skład produktu. Jeśli chcemy zaoszczędzić czas, możemy skorzystać z Charakterystyki Produktu Leczniczego przechodząc od razu do punktu 6.1, gdzie znajdziemy odpowiednie informacje o substancjach pomocniczych. Ulotki oraz charakterystyki produktów leczniczych znajdują się na naszym portalu.

Niestety, o ile w przypadku żywności, od 13 grudnia 2014 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. nakazuje informowanie konsumentów o występujących alergenach, tak nie dotyczy ono leków i suplementów diety, dlatego nie znajdziemy w ulotce alergenów wyróżnionych pogrubioną czcionką czy informacji „może zawierać śladowe ilości glutenu”.

Najczęściej, aby otrzymać jednoznaczną informację na temat zawartości glutenu musimy zwrócić się do producenta z pytaniem o konkretny produkt.

Jakie składniki mogą zawierać gluten?

Ponieważ możemy nie znaleźć bezpośredniej odpowiedzi na pytanie – czy ten lek jest bezglutenowy, naszą czujność powinny zwrócić składniki skrobiowe, których pochodzenie w lekach jest nieokreślone. Skrobia może być pozyskiwana z surowców pierwotnie bezglutenowych, takich jak kukurydza czy ziemniaki, lub ze składników glutenowych, jak pszenica.

Składniki potencjalnie zawierające gluten

  • maltodekstryna,
  • dekstryna,
  • glikolan sodowy skrobi,
  • skrobia modyfikowana,
  • skrobia żelowana,
  • skrobia pszeniczna [3].

Dodatkowo, często w lekach występuje skrobia pszenna bezglutenowa – powinna być bezpieczna dla osób z celiakią, chociaż w piśmiennictwie pojawiały się doniesienia o szkodliwości skrobi pszennej bezglutenowej u pacjentów z tą chorobą [1,2]. Jest ona zdecydowanie niebezpieczna dla osób z alergią na pszenicę. Skrobię pszenną możemy znaleźć w leku przeciwkrwotocznym Exacyl, jednak producent zapewnia, że produkt może być stosowany u osób z celiakią.

Leki i suplementy bez glutenu

W internecie krąży lista leków bezglutenowych opracowana przez dr Kamila Hozyasza z roku 2001, jednak zawsze należy upewnić się, czy od tamtego czasu skład i sposób produkcji nie uległ zmianie.

Leki i suplementy zawierające gluten

Poszukiwanie glutenu w lekach jest czynnością bardzo żmudną i wymaga czytania wielu ulotek, co dodatkowo jest utrudnione przez fakt, że gluten nie jest w żaden sposób w nich wyróżniony oraz, że skład substancji dodatkowych produktu może ulec zmianie.

Co ciekawe, częściej zdarza się, że celiakia objawia się zaparciami zamiast biegunką – pacjenci sięgają wtedy po środek poprawiający perystaltykę. Należy jednak uważać na błonnik – np. suplement Xenna Błonnik zawiera otręby pszenne, a Błonnik dla dzieci, proszek od 12 miesiąca życia, zawiera otręby owsiane. U osób chorych, takie produkty mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc. Aby wybrać najlepszy środek na dolegliwości trawienne najlepiej skonsultować się z lekarzem, który indywidualnie dobierze lek.

Zamienniki leków zawierających gluten

Często zdarza się, że lekarz zaleci nam dany lek, a w aptece farmaceuta proponuje tańszy zamiennik. W przypadku osób chorych na celiakię, lekarz wypisujący receptę może zawrzeć na niej oznaczenie "nie zamieniać". Dzięki temu nie nastąpi wymiana leku na odpowiednik, który zawiera gluten. W przypadku, gdy lek oryginalny zawiera lub może zawierać gluten, to właśnie wśród zamienników powinniśmy szukać alternatywy.

Dieta bezglutenowa a moda

Stosowanie diety bezglutenowej u osób zdiagnozowanych to nie moda czy fanaberia, lecz sposób leczenia, który obejmuje wszystkie spożywane produkty, łącznie z lekami i suplementami diety. Przed zażyciem każdego preparatu najlepiej każdorazowo sprawdzić skład, bo lepiej zapobiegać, niż leczyć dolegliwości przewodu pokarmowego.

Źródła:

  1. Chartrand L. J. et al.: Wheat starch intolerance in patients with celiac disease. J. Am. Diet. Assoc. 1997, 97:612-618
  2. Faulkner-Hogg K. B. et al.: Dietary analysis in symptomatic patients with coeliac disease on a gluten-free diet: the role of trace amounts of gluten and non-gluten food intolerances. Scand. J. Gastroenterol. 1993, 34:784-789.
  3. Kucwaj-Brysz K.: Gluten w lekach?, Bez Glutenu 2014; 6: 25–27.
  4. Hozyasz K.: Leki bezglutenowe, Medycyna Rodzinna 2001; 1: 30–34.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 2017-12-13 14:23:37

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

gluten w lekach
mam uczulenie na gluten, czy gluten jest w lekach? jakich? jak mam to sprawdzić czy gluten jest w lekach?
odpowiada Agnieszka Soroko

Na Twoje pytania w temacie gluten w lekach odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.