Kwas foliowy (Witamina B9) (folic acid)

Kwas foliowy to syntetyczny związek zaliczany do witamin z grupy B, określany jako witamina B9 bądź witamina B11, biorący udział, m.in. w syntezie materiału genetycznego, prawidłowym funkcjonowaniu układu krwiotwórczego, nerwowego i sercowo-naczyniowego oraz tworzeniu i dojrzewaniu czerwonych krwinek.

Spis treści

Jakie środki z kwasem foliowym można kupić w aptece?

Kto powinien przyjmować kwas foliowy?

Kiedy rozpocząć i jak długo suplementować kwas foliowy w ciąży?

Jaką dawkę kwasu foliowego stosować w okresie ciąży i karmienia piersią?

Jakie środki z kwasem foliowym można kupić w aptece?

Suplementy diety i leki dostępne bez recepty zawierające kwas foliowy

• Dostępne w postaci tabletek, kapsułek i proszku do sporządzania zawiesiny doustnej.

• Standardowa dawka kwasu foliowego wynosi 0,4 mg (400 µg), często obok kwasu foliowego w składzie znajduje się równoważna ilość metylofolianu (aktywnie biologicznej formy kwasu foliowego, w organizmie kwas foliowy przekształca się w metylofolian)– łącznie 0,8 mg (800 µg), rzadziej spotyka się produkty zawierające wyłącznie metylofolian.

• Kwas foliowy może występować w nich samodzielnie lub jako jeden ze składników suplementów diety dla kobiet planujących ciążę i ciężarnych, matek karmiących, preparatów uzupełniających dietę w składniki zalecane osobom ze skłonnością do anemii i suplementów diety dla mężczyzn wspomagających płodność.

Leki na receptę zawierające kwas foliowy

• Dostępne w postaci tabletek doustnych.

• Zarejestrowane w dwóch rodzajach dawek - 5 i 10 mg.

• Stosowane m.in. u pacjentów z chorobami krwi, osób dializowanych, z chorobą alkoholową i niedożywieniem oraz u chorych stosujących leki osłabiających działanie kwasy foliowego.

Kto powinien przyjmować kwas foliowy?

• Kobiety ciężarne - ze względu na zwiększone zapotrzebowanie związane z intensywnym podziałem komórek płodu. Suplementacja kwasu foliowego pozwala zapobiegać wadą cewy nerwowej u płodu, zmniejsza ryzyko odklejenia łożyska i porodu przedwczesnego oraz zapobiega niskiej masie urodzeniowej dziecka.

• Osoby nadużywające alkoholu i palące papierosy, ponieważ związki te upośledzają wchłanianie kwasu foliowego i mogą prowadzić do niedoboru. 

• Osoby ze schorzeniami upośledzającymi wchłanianie składników odżywczych - celiakią, chorobą Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

• Osoby z mutacją genu MTHFR skutkującą obniżeniem aktywności enzymu przekształcającego kwas foliowy w jego aktywną formę - metylofolian.

• Osoby przyjmujące leki osłabiające działanie kwasu foliowego - m.in. leki przeciwpadaczkowe, przeciwgruźlicze, cytostatyki, doustne środki antykoncepcyjne.

Kiedy rozpocząć i jak długo suplementować kwas foliowy w ciąży?

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) zaleca wdrożenie suplementacji kwasem foliowym co najmniej 3 miesiące przed zajściem w ciążę i jej kontynuowanie w okresie ciąży i karmienia piersią. Kluczowy jest jednak okres przed zapłodnieniem i pierwszy trymestr ciąży - wady cewy nerwowej powstają w pierwszych 4 tygodniach ciąży.

Jaką dawkę kwasu foliowego stosować w okresie ciąży i karmienia piersią?

• Grupa niskiego ryzyka - zdrowe kobiety bez obciążeń: 0,4 mg kwasu foliowego na dobę w okresie ciąży i karmienia piersią.

• Grupa pośredniego ryzyka - kobiety otyłe, z cukrzycą, przyjmujące leki przeciwpadaczkowe, ze stwierdzonymi wadami płodu w rodzinie bądź obniżoną aktywność enzymu MTHFR: 0,8 mg, w tym aktywne foliany i witamina B12.

• Grupa wysokiego ryzyka - występowanie wady cewy nerwowej u matki, ojca lub ich potomstwa: 5 mg/dobę, w tym aktywne foliany oraz witamina B12 (12 tygodni przed planowaną ciążą i w I trymestrze ciąży), 0,8 mg/dobę (w II i III trymestrze oraz w okresie laktacji).

Obejrzyj film!