Biotyna (Witamina B7, Witamina H) (biotin)

Biotyna, zwana również witaminą B7, pełni kluczową rolę w metabolizmie człowieka oraz wspiera pracę układu nerwowego. Jej niedobór jest jedną z głównych przyczyn wypadania włosów i łamliwości paznokci. Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie syntezować biotyny, jednakże jest ona wytwarzana w jelicie grubym przez bakterie jelitowe. Wchłanianie biotyny w tym odcinku przewodu pokarmowego jest niewielkie, stąd podstawowym źródłem tej witaminy są produkty spożywcze. 

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających biotynę, takich jak leki bez recepty (OTC), suplementy diety czy żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Występują one w postaci tabletek (np. Biotebal, BiotinoZin, Biotifem, Biotynox Forte), kapsułek (np. Panawit Włosy Skóra Paznokcie Plus, Solgar D-biotyna 1000 μg, Bicaps B Complex Max) czy proszku do sporządzenia płynu (np. Recomed Skin na odleżyny i rany). Dodatkowo biotyna występuje w kosmetykach, takich jak serum do skóry głowy (np. Biovax Trychologic Wypadanie Serum do skóry głowy), w szamponach (np. Biotebal Effect Specjalistyczna odżywka przeciw wypadaniu włosów, Pharmaceris H-Stimupurin specjalistyczny szampon stymulujący wzrost włosów) czy w maskach do twarzy (np. L'biotica Dermomask głęboko odżywcza maska z witaminą H). 

Spis treści

Jakie właściwości ma biotyna?

Jakie są objawy niedoboru biotyny?

Jakie leki/substancje mogą powodować niedobór biotyny?

Jakie są naturalne źródła biotyny?

Jak dawkować biotynę?

Jak najlepiej przyjmować biotynę?

Czy biotyna wchodzi w interakcje z lekami? 

Jak biotyna wpływa na poziom hormonu TSH?

Jakie są działania niepożądane biotyny?

Czy można biotynę stosować podczas ciąży i karmienia piersią?

Źródła

Jakie właściwości ma biotyna?

• Biotyna bierze udział w licznych procesach metabolicznych.

• Biotyna może wspomagać syntezę mieliny w mózgu, która jest kluczowa dla przyspieszenia i usprawnienia przewodzenia impulsów nerwowych. 

• Wpływa na kondycję włosów i paznokci.

Jakie są objawy niedoboru biotyny?

Niedobór biotyny manifestuje się różnorodnymi objawami, takimi jak wypadanie włosów, kruche i łamliwe paznokcie oraz łojotokowe zapalenie skóry. Do innych symptomów należą zmęczenie, wzmożona senność, parestezje, neuropatia, bóle mięśniowe i zapalenie spojówek. Dodatkowo spadek odporności organizmu, wypryskowe wysypki skórne oraz kwasica ketonowa również mogą wskazywać na niedobór biotyny. W poważniejszych przypadkach, znaczny niedobór biotyny może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych.

Jakie leki/substancje mogą powodować niedobór biotyny?

• Leki przeciwdrgawkowe (np. fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, prymidon). 

• Alkohol.

• Hormony steroidowe (np. androgeny, estrogeny i progesteron).

• Awidyna, zasadowa glikoproteina występująca w białku jaja kurzego, ma zdolność łączenia się z biotyną, inaktywując ją i uniemożliwiając jej wchłanianie.

• Antybiotyki mogą zmniejszać stężenie lub siłę działania biotyny poprzez zaburzanie mikroflory jelitowej.

Jakie są naturalne źródła biotyny?

Biotynę znajdziemy przede wszystkim w takich produktach spożywczych, jak: żółtko jaj, wątroba, orzechy włoskie i ziemne, a także migdały. Bogate w nią są również rośliny strączkowe (głównie soja), produkty pełnoziarniste, mleko krowie i ser. Do innych źródeł należą awokado, kalafior, ryż brązowy, drożdże piwne, wieprzowina oraz warzywa liściaste, marchew i pomidory. Znaczące ilości biotyny dostarczają też ryby, takie jak sardynki czy łosoś.

Jak dawkować biotynę?

Średnie dzienne spożycie biotyny wśród osób dorosłych mieści się w przedziale między 30, a 70 µg na dzień, dlatego przy prawidłowo zbilansowanej, zdrowej diecie ryzyko wystąpienia niedoboru tej witaminy jest bardzo niskie. 

W przypadku nabytego niedoboru biotyny zaleca się doustne przyjmowanie dawki od 5 do 10 mg dziennie. Dawkowanie to może być zmieniane w zależności od ciężkości niedoboru, które ustala lekarz. Po rozpoczęciu leczenia pierwsze efekty są często obserwowane w ciągu kilku dni do kilku tygodni. Jeśli istnieją podstawowe czynniki ryzyka niedoboru (np. długoterminowe żywienie pozajelitowe lub terapia przeciwdrgawkowa), może być konieczna dalsza, ciągła suplementacja. Niższa zawartość biotyny w organizmie bywa również obserwowana u osób z chorobami zapalnymi jelit, łojotokowym zapaleniem skóry, podczas długotrwałej antybiotykoterapii czy chorobą Leinera. Palacze, kobiety w ciąży i karmiące piersią także mogą mieć zwiększone zapotrzebowanie na biotynę. Dodatkowo w przypadku niedoboru biotyny nie należy spożywać surowego białka jaja kurzego.

Jak najlepiej przyjmować biotynę?

Preparaty należy przyjmować doustnie niezależnie od pory dnia oraz spożywania pokarmu, popijając wodą.

Czy biotyna wchodzi w interakcje z lekami? 

Biotyna nie wchodzi w istotne interakcje z lekami i nie osłabia ich działania. Jedynym znaczącym ryzykiem jej stosowania jest możliwość zafałszowania wyników niektórych badań laboratoryjnych, które zostały opisane poniżej. 

Jak biotyna wpływa na poziom hormonu TSH?

Przyjmowanie biotyny może wpłynąć na wyniki niektórych badań krwi sprawiając, że będą one wyglądać na zawyżone (jak np. FT3, FT4, witamina D, kortyzol, digoksyna) lub zaniżone (jak np. TSH, hormon ciążowy hCG, troponina, PSA), co może doprowadzić do fałszywych wyników badań. Aby uniknąć takich problemów, najlepiej jest odstawić preparaty z biotyną na 3 dni przed planowanymi badaniami krwi, chyba że laboratorium lub lekarz zaleci inaczej.

Jakie są działania niepożądane biotyny?

Podczas przyjmowania biotyny mogą wystąpić działania niepożądane jak np. zaburzenia żołądkowo-jelitowe czy pokrzywka.

Czy można biotynę stosować podczas ciąży i karmienia piersią?

Biotyna występuje powszechnie w żywności oraz w suplementach diety dedykowanych dla kobiet ciężarnych. Suplementacja biotyny w ciąży oraz przy karmieniu piersią jest zasadna właściwie tylko przy wystąpieniu ryzyka niedoboru po konsultacji z lekarzem. 

Źródła

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotebal

2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotebal Max

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotifem

4.  „Biotyna – fakty i nadzieje” -  Aleksandra Kowalska, Julia Bartkiewicz, Katarzyna Dettlaff, Farmacja Polska 2022

5. Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019 Mar;9(1):51-70

6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547751/

7.  „150 Leków OTC, które musi znać farmaceuta” pod redakcją Konrada Tuszyńskiego, Wydawnictwo Farmaceutyczne, Wydanie I 2025.