Szczepionka przeciw odrze (measles vaccine)

Szczepionka przeciw odrze jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu na odrę - ostrą, wysoce zakaźną chorobę wirusową. Odra szerzy się bardzo łatwo drogą powietrzną i kropelkową, a ryzyko zachorowania u osób nieuodpornionych po kontakcie z chorym sięga nawet 90-95%. Choroba może prowadzić do ciężkich powikłań, szczególnie u małych dzieci, kobiet w ciąży oraz osób z obniżoną odpornością.

W Polsce w profilaktyce odry stosuje się jeden preparat - skojarzoną szczepionkę MMR (odra–świnka–różyczka), dostępną w postaci iniekcji (Priorix). Szczepienie przeciw odrze jest obowiązkowe dla dzieci i realizowane zgodnie z kalendarzem szczepień.

Spis treści

Jak działa szczepionka przeciw odrze?

Kto powinien zaszczepić się przeciw odrze?

Czy szczepienie przeciw odrze jest obowiązkowe?

Ile dawek szczepionki przeciw odrze zapewnia ochronę?

Jak skuteczna jest szczepionka przeciw odrze?

Jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu?

Dlaczego odra znowu się pojawia?

Dlaczego odra jest groźna?

Jakie są objawy odry?

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw odrze?

Czy szczepionka przeciw odrze jest bezpieczna?

Czy dorośli również mogą zachorować na odrę?

Czy można zachorować na odrę po szczepieniu?

Czy w aptece można się zaszczepić przeciw odrze?

Szczepionka przeciw odrze a ciąża i karmienie piersią

Źródła

Jak działa szczepionka przeciw odrze?

Szczepionka zawiera żywe, atenuowane (osłabione) wirusy odry, które po podaniu pobudzają układ odpornościowy do wytwarzania swoistych przeciwciał i pamięci immunologicznej. Dzięki temu organizm potrafi szybko rozpoznać i zwalczyć wirusa w przypadku kontaktu z nim w przyszłości, zapobiegając zachorowaniu lub ciężkiemu przebiegowi choroby.

Kto powinien zaszczepić się przeciw odrze?

Szczepienie zalecane jest:

• niemowlętom i dzieciom zgodnie z kalendarzem szczepień,

• młodzieży i dorosłym, którzy nie byli szczepieni lub nie przeszli odry,

• osobom planującym podróż do krajów o niskim poziomie wyszczepienia,

• pracownikom ochrony zdrowia i osobom mającym kontakt z dużymi skupiskami ludzi.

Czy szczepienie przeciw odrze jest obowiązkowe?

W Polsce szczepienie przeciw odrze jest obowiązkowe dla dzieci i realizowane w ramach Programu Szczepień Ochronnych jako szczepionka skojarzona MMR. U osób dorosłych szczepienie ma charakter zalecany, szczególnie u tych, które nie otrzymały pełnego schematu (2 dawek) lub nie przebyły odry. 

Ile dawek szczepionki przeciw odrze zapewnia ochronę?

Pełną ochronę zapewniają dwie dawki szczepionki. Pierwszą dawkę podaje się w drugim roku życia, a drugą w wieku szkolnym. U osób dorosłych nieuodpornionych stosuje się również schemat dwudawkowy.

Jak skuteczna jest szczepionka przeciw odrze?

Skuteczność szczepionki po podaniu dwóch dawek wynosi około 98-99%. Jest to jedna z najskuteczniejszych szczepionek stosowanych w profilaktyce chorób zakaźnych.

Jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu?

Odporność po pełnym cyklu szczepienia jest długotrwała i u większości osób utrzymuje się przez całe życie. Dawki przypominające u osób prawidłowo zaszczepionych zwykle nie są konieczne.

Dlaczego odra znowu się pojawia?

W ostatnich latach coraz częściej odnotowuje się zachorowania na odrę, także w krajach, w których choroba była wcześniej rzadko spotykana. Główną przyczyną jest spadek liczby osób zaszczepionych, co sprawia, że wirus łatwiej się rozprzestrzenia. Odra jest jedną z najbardziej zakaźnych chorób wirusowych - osoba chora może zarazić większość nieuodpornionych osób ze swojego otoczenia. Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że w Europie pojawiają się ogniska odry szczególnie tam, gdzie wiele osób nie przyjęło szczepionki lub nie otrzymało wszystkich wymaganych dawek.

Dlaczego odra jest groźna?

Odra może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, ostre zapalenie mózgu czy rzadkie, ale śmiertelne podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE). Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla małych dzieci i osób z zaburzeniami odporności.

Jakie są objawy odry?

Objawy pojawiają się zwykle po 10-12 dniach od zakażenia. Początkowo występują gorączka, złe samopoczucie, kaszel, katar i zapalenie spojówek. Następnie pojawiają się charakterystyczne białe plamki w jamie ustnej (plamki Koplika) oraz czerwona wysypka, która stopniowo obejmuje całe ciało.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw odrze?

Szczepionki nie należy podawać:

• kobietom w ciąży,

• osobom z ciężkimi zaburzeniami odporności,

• w przypadku ostrej choroby przebiegającej z gorączką,

• osobom z ciężką reakcją alergiczną na składniki szczepionki.

Czy szczepionka przeciw odrze jest bezpieczna?

Tak, szczepionka jest uznawana za bezpieczną. Najczęstsze działania niepożądane mają łagodny i przemijający charakter, np. ból w miejscu wkłucia, gorączka lub krótkotrwała wysypka. Ciężkie działania niepożądane występują bardzo rzadko.

Czy dorośli również mogą zachorować na odrę?

Tak, dorośli również mogą zachorować na odrę, zwłaszcza jeśli nie byli szczepieni lub nie otrzymali pełnego schematu szczepienia. U osób dorosłych odra często przebiega ciężej niż u dzieci i wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie mózgu czy ciężkie odwodnienie. Z tego względu szczepienie przeciw odrze zalecane jest również osobom dorosłym, szczególnie tym z obniżoną odpornością.

Czy można zachorować na odrę po szczepieniu?

Szczepionka nie wywołuje odry. U części osób może pojawić się łagodna wysypka lub stan podgorączkowy, co jest objawem reakcji układu odpornościowego, a nie zakażenia.

Czy w aptece można się zaszczepić przeciw odrze?

Tak, w Polsce osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw odrze w aptece w ramach szczepionki skojarzonej MMR. Szczepienie wykonuje uprawniony farmaceuta po przeprowadzeniu kwalifikacji do szczepienia. Szczepionka wydawana jest na receptę farmaceutyczną, a samo szczepienie dotyczy osób pełnoletnich i odbywa się poza Programem Szczepień Ochronnych. Usługa wykonania szczepienia w aptece jest bezpłatna i finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepionka przeciw odrze a ciąża i karmienie piersią

Kobiety w ciąży nie powinny być szczepione żywą szczepionką MMR. Zaleca się unikanie zajścia w ciążę przez co najmniej miesiąc po szczepieniu. W przypadku karmienia piersią decyzję o szczepieniu należy skonsultować z lekarzem.

Źródła

1. https://www.gov.pl/web/psse-przemysl/szczepienie-przeciw-odrze

2. https://www.gov.pl/web/gis/odra

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego szczepionki MMR (Priorix)

4. https://www.gdziepolek.pl/blog/bezplatne-szczepienia-w-aptekach-kolejne-nowosci-od-1-lutego-2026