Wysoki cholesterol

Słysząc „cholesterol”, myślimy zwykle – miażdżyca, zawał, udar. Jest to jednak tylko pół prawdy, ponieważ cholesterol spełnia też pozytywną rolę w naszym organizmie. Aby zachować dobrą formę i zdrowie, nie należy całkowicie wystrzegać się cholesterolu, a jedynie utrzymywać go w prawidłowych granicach. Kluczem do sukcesu jest tutaj odpowiednia dieta oraz aktywność fizyczna.

Rodzaje cholesterolu i innych lipidów

Podstawowe frakcje cholesterolu oznaczane w badaniach krwi są następujące:

  • cholesterol HDL – lipoproteiny wysokiej gęstości, tzw. dobry cholesterol; cząsteczki HDL transportują nadmiar cholesterolu z komórek do wątroby, gdzie ulega dalszym przemianom,
  • cholesterol LDL – lipoproteiny niskiej gęstości, tzw. zły cholesterol; cząsteczki LDL działają odwrotnie niż HDL, tzn. transportują cholesterol z wątroby do komórek. Odkładanie nadwyżkowych ilości cholesterolu w komórkach ścian naczyń krwionośnych prowadzi do rozwoju miażdżycy,
  • cholesterol całkowity – obejmuje obie frakcje cholesterolu: LDL i HDL.

W ramach panelu lipidowego możemy zbadać również poziom trójglicerydów (zwanych też triglicerydami lub triacyloglicerolami, skrótowo TG) – stanowiących połączenie glicerolu i kwasów tłuszczowych.

Przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu

  • nieodpowiednia dieta – zbyt tłusta, bogata w tłuszcze nasycone (głównie zwierzęce), a uboga w nienasycone (głównie roślinne); spożywanie dużych ilości żywności wysoko przetworzonej (w tym także produktów smażonych),
  • brak lub zbyt mała aktywność fizyczna, co prowadzi do nadwagi lub nawet otyłości,
  • papierosy - palenie papierosów obniża poziom HDL oraz zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgu,
  • alkohol – udowodniono, że spożywanie alkoholu przez osoby z podwyższonym poziomem TG powoduje dalszy ich wzrost,
  • choroby współistniejące, np. źle leczona cukrzyca,
  • wiek – wraz z wiekiem poziom cholesterolu wzrasta,
  • stosowanie niektórych leków, np. glikokortykosteroidów (leki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym, stosowane m.in. w astmie, np. Encorton, Encortolon),
  • predyspozycje genetyczne.

Wszystkie te czynniki odpowiadają nie tylko za wysoki cholesterol, ale też inne schorzenia układu sercowo-naczyniowego, o których możesz przeczytać tutaj.

Normy cholesterolu

Poniższa tabela przedstawia normy badań dla cholesterolu. Zwróć uwagę, w jakich jednostkach podane są Twoje wyniki – mg/dl czy mmol/l.

Parametr
Norma [mg/dl]
Norma [mmol/l]
Cholesterol HDL

> 40 (mężczyźni)

> 46 (kobiety)

> 1,0 (mężczyźni)

> 1,2 (kobiety)

Cholesterol LDL
< 115
< 3,0
Cholesterol całkowity
< 190
< 5,0
Triglicerydy
< 150
< 1,7

Źródło: Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Wartości te dotyczą tylko zdrowych osób, tzn. bez rozpoznanych chorób układu krążenia lub cukrzycy. Ostatecznie o tym, czy należy obniżyć poziom cholesterolu czy też nie, decyduje zawsze lekarz.

Jak obniżyć poziom cholesterolu?

Pierwszym krokiem do obniżenia poziomu cholesterolu powinna być zmiana diety i odpowiednia ilość ruchu.

Zmiana stylu życia

Jednym z najlepszych sposobów na zbicie zbyt wysokiego poziomu cholesterolu jest aktywność fizyczna. Ruch obniża poziom LDL i podwyższa HDL. Polecany jest umiarkowany wysiłek fizyczny (np. szybki marsz) przez co najmniej 4 dni w tygodniu po 30 min. Nie ćwicz zbyt dużo i zbyt intensywnie, zwłaszcza, jeśli cierpisz na choroby współtowarzyszące, jak np. astma.

Prawidłowa dieta

Unikaj:

  • pokarmów wysokoprzetworzonych,
  • słodyczy,
  • produktów z mąki pszennej,
  • nadmiaru tłuszczów zwierzęcych (masła, smalcu),
  • nadmiaru pełnotłustego nabiału,
  • czerwonego mięsa.

Wzbogać swoją dietę o:

  • produkty wysokobłonnikowe,
  • warzywa i owoce,
  • chude ryby,
  • oleje roślinne (słonecznikowy, rzepakowy) oraz oliwę z oliwek.

Leki na cholesterol bez recepty

  • preparaty z kwasami omega-3, omega-6 i omega-9, np. Omega 3-6-9, Doppeherz Aktiv Na Serce, Novocardia; kwasy omega-3 obniżają poziom triglicerydów oraz LDL i podnoszą poziom HDL, kwasy omega-6 nie mają wpływu na poziom triglicerydów, ale obniżają poziom cholesterolu całkowitego i LDL (podobnie działają kwasy omega-9),
  • tran, np. Moeller’s Tran norweski, Mega Tran Z Wątroby Rekina; tran jest bogatym źródłem kwasów omega-3, omega-6, witaminy A oraz D3, dodatkowo wzmacnia odporność,
  • lecytyna, np. Naturkaps Lecytyna 1200 Forte, Gold Lecytyna 1200, Lecytyna 1200 Mg Forte; lecytyna wspomaga emulgację (rozbijanie) tłuszczów oraz zapobiega ich gromadzeniu się w ścianach naczyń,
  • preparaty zawierające monakolinę K, np. Cardiochol, Profichol Forte, LipiForma Plus; monakolina K otrzymywana jest w procesie fermentacji czerwonego ryżu i działa na podobnej zasadzie jak statyny (jedna z grup leków na cholesterol na receptę),
  • preparaty zawierające polikosanol, np. ArmoLipid, Normolip 5; terminem „polikosanol” określa się mieszaninę związków o charakterze alkoholi, obniżających cholesterol całkowity, LDL oraz podwyższających HDL,
  • sterole roślinne (fitosterole), np. Sterolea, Fitosterole Kompleks; fitosterole hamują wchłanianie cholesterolu w jelicie,
  • preparaty ziołowe: Karczoch zwyczajny, Mniszek lekarski, np. Cynarex, Cholitol; usprawniają pracę wątroby, a to właśnie tam magazynowany jest cholesterol.

Często preparaty obniżające cholesterol zawierają także dodatek witamin B6, B11 oraz B12, które przyczyniają się do utrzymania prawidłowego poziomu homocysteiny. Jest to korzystne, ponieważ homocysteina w nadmiarze działa uszkadzająco na naczynia krwionośne.

Leki na cholesterol na receptę

  • statyny, np. Apo-Atorva, Sortis, Atorvasterol; ich działanie polega na hamowaniu syntezy cholesterolu w wątrobie,
  • pochodne kwasu nikotynowego, np. Olbetam; pochodne kwasu nikotynowego zmniejszają stężenie trójglicerydów oraz cholesterolu we krwi,
  • pochodne kwasu fibrynowego (fibraty), np. Apo-Feno 200 M, Biofibrat, Lipanthyl Supra 160; leki te zmniejszają poziom triglicerydów, w niewielkim stopniu także LDL,
  • żywice jonowymienne, np. Vasosan P; substancje o charakterze żywic wiążą w przewodzie pokarmowym kwasy żółciowe, przez co organizm zmuszony jest zsyntetyzować nowe kwasy żółciowe, korzystając ze zgromadzonego cholesterolu – w ten sposób poziom cholesterolu obniża się,
  • inne leki stosowane w zaburzeniach lipidowych, np. ezetymib (hamuje wchłanianie cholesterolu), mipomersen (stosowany w tzw. hipercholesterolemii heterozygotycznej), metreleptyna (stosowana w uogólnionej lipodystrofii).

Wybór leków na cholesterol jest bardzo duży, jednak wciąż aktualna jest stara zasada: lepiej zapobiegać niż leczyć. Pamiętaj o aktywności fizycznej i rozsądnej diecie, a poziom Twojego cholesterolu na pewno będzie w normie i będziesz cieszyć się dobrym zdrowiem przez długie lata.

W razie jakichkolwiek wątpliwości zawsze możesz zadać pytanie naszym farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 2017-10-30 16:12:29

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

Lek na cholesterol.
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą wpłynąć na podwyższenie cholesterolu?
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Tulip i cytrusy
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Na Twoje pytania w temacie wysoki cholesterol odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.