Wysoki cholesterol

Słysząc „cholesterol”, myślimy zwykle – miażdżyca, zawał, udar. Jest to jednak tylko pół prawdy, ponieważ cholesterol spełnia też pozytywną rolę w naszym organizmie. Aby zachować dobrą formę i zdrowie, nie należy całkowicie wystrzegać się cholesterolu, a jedynie utrzymywać go w prawidłowych granicach. Kluczem do sukcesu jest tutaj odpowiednia dieta oraz aktywność fizyczna.

Rodzaje cholesterolu i innych lipidów

Podstawowe frakcje cholesterolu oznaczane w badaniach krwi są następujące:

  • cholesterol HDL – lipoproteiny wysokiej gęstości, tzw. dobry cholesterol; cząsteczki HDL transportują nadmiar cholesterolu z komórek do wątroby, gdzie ulega dalszym przemianom,
  • cholesterol LDL – lipoproteiny niskiej gęstości, tzw. zły cholesterol; cząsteczki LDL działają odwrotnie niż HDL, tzn. transportują cholesterol z wątroby do komórek. Odkładanie nadwyżkowych ilości cholesterolu w komórkach ścian naczyń krwionośnych prowadzi do rozwoju miażdżycy,
  • cholesterol całkowity – obejmuje obie frakcje cholesterolu: LDL i HDL.

W ramach panelu lipidowego możemy zbadać również poziom trójglicerydów (zwanych też triglicerydami lub triacyloglicerolami, skrótowo TG) – stanowiących połączenie glicerolu i kwasów tłuszczowych.

Przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu

  • nieodpowiednia dieta – zbyt tłusta, bogata w tłuszcze nasycone (głównie zwierzęce), a uboga w nienasycone (głównie roślinne); spożywanie dużych ilości żywności wysoko przetworzonej (w tym także produktów smażonych),
  • brak lub zbyt mała aktywność fizyczna, co prowadzi do nadwagi lub nawet otyłości,
  • papierosy - palenie papierosów obniża poziom HDL oraz zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgu,
  • alkohol – udowodniono, że spożywanie alkoholu przez osoby z podwyższonym poziomem TG powoduje dalszy ich wzrost,
  • choroby współistniejące, np. źle leczona cukrzyca,
  • wiek – wraz z wiekiem poziom cholesterolu wzrasta,
  • stosowanie niektórych leków, np. glikokortykosteroidów (leki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym, stosowane m.in. w astmie, np. Encorton, Encortolon),
  • predyspozycje genetyczne.

Wszystkie te czynniki odpowiadają nie tylko za wysoki cholesterol, ale też inne schorzenia układu sercowo-naczyniowego, o których możesz przeczytać tutaj.

Normy cholesterolu

Poniższa tabela przedstawia normy badań dla cholesterolu. Zwróć uwagę, w jakich jednostkach podane są Twoje wyniki – mg/dl czy mmol/l.

ParametrNorma [mg/dl]Norma [mmol/l]
Cholesterol HDL

> 40 (mężczyźni)

> 46 (kobiety)

> 1,0 (mężczyźni)

> 1,2 (kobiety)

Cholesterol LDL< 115< 3,0
Cholesterol całkowity< 190< 5,0
Triglicerydy< 150< 1,7

Źródło: Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Wartości te dotyczą tylko zdrowych osób, tzn. bez rozpoznanych chorób układu krążenia lub cukrzycy. Ostatecznie o tym, czy należy obniżyć poziom cholesterolu czy też nie, decyduje zawsze lekarz.

Jak obniżyć poziom cholesterolu?

Pierwszym krokiem do obniżenia poziomu cholesterolu powinna być zmiana diety i odpowiednia ilość ruchu.

Zmiana stylu życia

Jednym z najlepszych sposobów na zbicie zbyt wysokiego poziomu cholesterolu jest aktywność fizyczna. Ruch obniża poziom LDL i podwyższa HDL. Polecany jest umiarkowany wysiłek fizyczny (np. szybki marsz) przez co najmniej 4 dni w tygodniu po 30 min. Nie ćwicz zbyt dużo i zbyt intensywnie, zwłaszcza, jeśli cierpisz na choroby współtowarzyszące, jak np. astma.

Prawidłowa dieta

Unikaj:

  • pokarmów wysokoprzetworzonych,
  • słodyczy,
  • produktów z mąki pszennej,
  • nadmiaru tłuszczów zwierzęcych (masła, smalcu),
  • nadmiaru pełnotłustego nabiału,
  • czerwonego mięsa.

Wzbogać swoją dietę o:

  • produkty wysokobłonnikowe,
  • warzywa i owoce,
  • chude ryby,
  • oleje roślinne (słonecznikowy, rzepakowy) oraz oliwę z oliwek.

Leki na cholesterol bez recepty

  • preparaty z kwasami omega-3, omega-6 i omega-9, np. Omega 3-6-9, Doppeherz Aktiv Na Serce, Novocardia; kwasy omega-3 obniżają poziom triglicerydów oraz LDL i podnoszą poziom HDL, kwasy omega-6 nie mają wpływu na poziom triglicerydów, ale obniżają poziom cholesterolu całkowitego i LDL (podobnie działają kwasy omega-9),
  • tran, np. Moeller’s Tran norweski, Mega Tran Z Wątroby Rekina; tran jest bogatym źródłem kwasów omega-3, omega-6, witaminy A oraz D3, dodatkowo wzmacnia odporność,
  • lecytyna, np. Naturkaps Lecytyna 1200 Forte, Gold Lecytyna 1200, Lecytyna 1200 Mg Forte; lecytyna wspomaga emulgację (rozbijanie) tłuszczów oraz zapobiega ich gromadzeniu się w ścianach naczyń,
  • preparaty zawierające monakolinę K, np. Cardiochol, Profichol Forte, LipiForma Plus; monakolina K otrzymywana jest w procesie fermentacji czerwonego ryżu i działa na podobnej zasadzie jak statyny (jedna z grup leków na cholesterol na receptę),
  • preparaty zawierające polikosanol, np. ArmoLipid, Normolip 5; terminem „polikosanol” określa się mieszaninę związków o charakterze alkoholi, obniżających cholesterol całkowity, LDL oraz podwyższających HDL,
  • sterole roślinne (fitosterole), np. Sterolea, Fitosterole Kompleks; fitosterole hamują wchłanianie cholesterolu w jelicie,
  • preparaty ziołowe: Karczoch zwyczajny, Mniszek lekarski, np. Cynarex, Cholitol; usprawniają pracę wątroby, a to właśnie tam magazynowany jest cholesterol.

Często preparaty obniżające cholesterol zawierają także dodatek witamin B6, B11 oraz B12, które przyczyniają się do utrzymania prawidłowego poziomu homocysteiny. Jest to korzystne, ponieważ homocysteina w nadmiarze działa uszkadzająco na naczynia krwionośne.

Leki na cholesterol na receptę

  • statyny, np. Apo-Atorva, Sortis, Atorvasterol; ich działanie polega na hamowaniu syntezy cholesterolu w wątrobie,
  • pochodne kwasu nikotynowego, np. Olbetam; pochodne kwasu nikotynowego zmniejszają stężenie trójglicerydów oraz cholesterolu we krwi,
  • pochodne kwasu fibrynowego (fibraty), np. Apo-Feno 200 M, Biofibrat, Lipanthyl Supra 160; leki te zmniejszają poziom triglicerydów, w niewielkim stopniu także LDL,
  • żywice jonowymienne, np. Vasosan P; substancje o charakterze żywic wiążą w przewodzie pokarmowym kwasy żółciowe, przez co organizm zmuszony jest zsyntetyzować nowe kwasy żółciowe, korzystając ze zgromadzonego cholesterolu – w ten sposób poziom cholesterolu obniża się,
  • inne leki stosowane w zaburzeniach lipidowych, np. ezetymib (hamuje wchłanianie cholesterolu), mipomersen (stosowany w tzw. hipercholesterolemii heterozygotycznej), metreleptyna (stosowana w uogólnionej lipodystrofii).

Wybór leków na cholesterol jest bardzo duży, jednak wciąż aktualna jest stara zasada: lepiej zapobiegać niż leczyć. Pamiętaj o aktywności fizycznej i rozsądnej diecie, a poziom Twojego cholesterolu na pewno będzie w normie i będziesz cieszyć się dobrym zdrowiem przez długie lata.

W razie jakichkolwiek wątpliwości zawsze możesz zadać pytanie naszym farmaceutom GdziePoLek.

Polub nasz profil na Facebooku:


redaktor: Agnieszka Soroko, mgr farm.
ostatnia zmiana: 15.01.2018 09:51:33

Dokładamy wszelkich starań, aby nasz artykuł jak najlepiej oddawał dostępne informacje, ale nie możesz go traktować jako konsultację farmaceutyczną. Przed zażyciem leku przeczytaj ulotkę, a w przypadku pytań skonsultuj się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Wszystkie prawa autorskie do artykułu są zastrzeżone przez GdziePoLek sp. z o.o.

Najnowsze pytania

Statyny?
Chciałem prosić o informację o statynach czy branie ich pociąga za sobą niebezpieczeństwa jakie podnoszą kręgi związane z medycyną nie akademicką że ...
odpowiada Olga Sierpniowska

Lek na cholesterol.
CZy są jakies leki bez recepty na obniżenie cholersterolu? dla dorosłej osoby 48 lat. pozdrawiam
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą wpłynąć na podwyższenie cholesterolu?
Czy tabletki antykoncepcyjne mogą wpłynąć na podwyższenie cholesterolu?
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Tulip i cytrusy
Czy można brać Tulip na cholesterol i jeść cytrusy (grejpfruty, pomarańcze...)? Koleżanka mówiła że nie powinno się tak robić, a bardzo je lubię, szcz...
odpowiada Antonina Kłudkiewicz

Na Twoje pytania w temacie wysoki cholesterol odpowiadają nasi farmaceuci, lekarze i inni eksperci.

+ dodaj pytanie


Produkty

Poniżej produkty przypisane do tego tematu1.

1 przypisania produktów do tematów dokonuje redakcja, w skład której wchodzą farmaceuci. Producenci nie mają wpływu na skład lub kolejność listy. Jeśli widzisz, że na liście brakuje produktu, skontaktuj się z nami.