Kwasy omega-3 (omega-3 triglycerides)

Kwasy omega-3 to wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które pełnią ważną rolę w prawidłowej pracy serca, mózgu oraz układu odpornościowego. Do najważniejszych należą EPA i DHA, naturalnie występujące w tłustych rybach morskich. Substancje te stosuje się przede wszystkim w celu wspierania prawidłowego poziomu lipidów i triglicerydów we krwi oraz ogólnego zdrowia układu sercowo-naczyniowego. 

W aptekach kwasy omega-3 dostępne są bez recepty, głównie w formie suplementów diety w kapsułkach (np. Gold Omega 3, SEMA Lab Omega-3). Często preparaty z omega-3 wzbogacone są o witaminy D i K (np. D-Vitum Forte Max 4000 j.m. K2 MK-7). Kwasy omega-3 (ALA) stanowią także składnik wielu kosmetyków o działaniu odżywczym i łagodzącym, m.in. Dermedic Linum Emolient Cicatopy, Emolium Dermocare krem na wiatr i mróz SPF 20 czy Eloderm krem aktywny od 1. dnia życia. Dostępny jest również lek na receptę (Omacor), zawierający estry etylowe kwasów omega-3, stosowany w leczeniu hipertriglicerydemii.

Spis treści

Co to są kwasy omega-3 i jak działają?

Na co stosowane są kwasy omega-3?

W czym jest najwięcej kwasów omega-3?

Jak stosować kwasy omega-3? (dawkowanie, z czym jeść, kiedy przyjmować)

Czy kwasy omega-3 obniżają poziom triglicerydów?

Czy kwasy omega-3 pomagają w chorobach serca lub układu krążenia?

Czy kwasy omega-3 można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Przeciwwskazania do stosowania kwasów omega-3

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po kwasach omega-3?

Źródła

Co to są kwasy omega-3 i jak działają?

Kwasy omega-3 to grupa wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, których organizm ludzki nie wytwarza sam - trzeba je dostarczać z dietą lub suplementować. Do najważniejszych należą Eikozapentaenowy kwas tłuszczowy (EPA) i Dokozaheksaenowy kwas tłuszczowy (DHA). EPA i DHA mają właściwości, które mogą korzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy - m.in. obniżają poziom trójglicerydów, mogą wspierać funkcje naczyń krwionośnych i łagodzić stany zapalne.

Na co stosowane są kwasy omega-3?

Kwasy omega-3 stosuje się przede wszystkim w celu:

• obniżania poziomu triglicerydów (TG) we krwi, 

• wspierania zdrowia serca i układu krążenia, zwłaszcza u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi lub podwyższonym ryzykiem.

W czym jest najwięcej kwasów omega-3?

Największe ilości kwasów omega-3 występują w tłustych rybach morskich, które są naturalnym źródłem EPA i DHA – form omega-3 o najwyższej biodostępności. Do produktów szczególnie bogatych w te kwasy należą makrela, łosoś, śledź, sardynki oraz pstrąg. Znaczące ilości EPA i DHA znajdują się także w tranie, kawiorze oraz niektórych owocach morza, takich jak ostrygi czy małże.

Roślinne źródła kwasów omega-3 dostarczają głównie ALA, który występuje m.in. w siemieniu lnianym, oleju lnianym, nasionach chia oraz orzechach włoskich. Choć ALA jest cennym składnikiem diety, jego konwersja do EPA i DHA w organizmie człowieka jest ograniczona.

Alternatywnym, roślinnym źródłem EPA i DHA są algi morskie, z których pozyskuje się oleje bogate w te kwasy. Stanowią one szczególnie dobrą opcję dla osób unikających produktów pochodzenia zwierzęcego, a jednocześnie chcących dostarczać omega-3 w formach obecnych w rybach.

Jak stosować kwasy omega-3? (dawkowanie, z czym jeść, kiedy przyjmować)

Kwasy omega-3 najlepiej przyjmować w trakcie posiłku zawierającego tłuszcze, ponieważ poprawia to ich wchłanianie i zmniejsza ryzyko dolegliwości żołądkowych. Preparaty można stosować o dowolnej porze dnia, jednak regularność ma największe znaczenie. Suplementy diety należy przyjmować zgodnie z dawkami zalecanymi przez producenta, natomiast leki z omega-3 mają określone dawkowanie, zazwyczaj 2-4 kapsułki dziennie, zależnie od zaleceń lekarza

Czy kwasy omega-3 obniżają poziom triglicerydów?

Wpływ kwasów omega-3 na stężenie triglicerydów we krwi jest dobrze udokumentowany w badaniach naukowych. Spożycie EPA i DHA wiąże się z obserwowanym obniżeniem poziomu triglicerydów, szczególnie przy ich podwyższonych wartościach. Z tego względu kwasy omega-3 są przedmiotem zainteresowania w kontekście utrzymania prawidłowego profilu lipidowego i mogą stanowić element zbilansowanej diety.

Czy kwasy omega-3 pomagają w chorobach serca lub układu krążenia?

Suplementacja kwasami omega-3 może wspierać zdrowie serca i układu krążenia, jednak nie zastępuje leczenia chorób sercowo-naczyniowych. Jedynie leki zawierające wysokie dawki EPA i DHA, przepisywane przez lekarza, mają udokumentowane działanie polegające na obniżaniu stężenia triglicerydów, zwłaszcza gdy sama dieta lub leczenie statynami nie przynoszą wystarczającego efektu. Suplementy diety pełnią jedynie rolę uzupełniającą i nie powinny być traktowane jako terapia.

Czy kwasy omega-3 można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Kwasy omega-3, zwłaszcza DHA, są ważne w diecie kobiet w ciąży, ponieważ wspierają prawidłowy rozwój mózgu i wzroku dziecka. 

Według oficjalnych wytycznych zaleca się suplementację co najmniej 200 mg DHA dziennie u wszystkich ciężarnych. U kobiet, które spożywają ryby morskie rzadziej niż 2 razy w tygodniu rekomenduje się zwiększenie dawki do 600 mg DHA dziennie, a u kobiet obciążonych ryzykiem przedwczesnego porodu nawet do 1000 mg dziennie. Przyjmowanie odpowiedniej ilości DHA w ciąży może zapobiegać przedwczesnym porodom oraz wpływać na wzrost masy urodzeniowej i prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka. Więcej tutaj: Jakie witaminy dla kobiet w ciąży wybrać - ANALIZA

Przeciwwskazania do stosowania kwasów omega-3

Suplementów z kwasami omega-3 nie powinny stosować osoby uczulone na którykolwiek składnik preparatu; w przypadku produktów na bazie oleju rybiego dotyczy to również alergii na ryby i owoce morza. Ostrożność zaleca się u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi, przyjmujących leki przeciwzakrzepowe oraz u pacjentów z chorobami wątroby lub nerek. Badania wskazują, że wysokie dawki kwasów omega-3 mogą wydłużać czas krwawienia, dlatego u osób z grup ryzyka zaleca się okresową kontrolę parametrów krzepnięcia oraz konsultację z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po kwasach omega-3?

Najczęściej występują łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak odbijanie, wzdęcia, biegunka, nudności lub refluks. Rzadziej mogą pojawić się wysypka, bóle głowy, czy zaburzenia smaku. Przy wysokich dawkach notowano także wydłużenie czasu krwawienia oraz zwiększone ryzyko migotania przedsionków u osób z chorobami serca.

Źródła

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego preparatu Omacor.

2. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/

3. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/01.ATV.0000057393.97337.AE