Kolagen (collagen)

Kolagen jest najważniejszym białkiem strukturalnym występującym naturalnie w ludzkim organizmie. Substancja ta stanowi główny składnik tkanki łącznej i odpowiada za prawidłową budowę skóry, ścięgien i kości. Kolagen wykorzystywany jest w celu wsparcia skóry, włosów i paznokci, a także do wzmacniania kości oraz stawów.

Preparaty z kolagenem dostępne są w aptece bez recepty. Występują w postaci proszku do wytworzenia płynu (np. 4flex, Reme Kolagenowa Formuła Piękna), tabletek (np. Laboteq Skin, Artresan Optima 1 A Day), kapsułek (np. Artresan Optima, Collaflex Duopack), tabletek musujących (np. Duo Stawy Maxiflex Glukozamina, Plusssz Elektrolity Sport 100% complex), czy płynu (np. Flexus Shots, Doppelherz System Kollagen 11000 Plus). Ponadto kolagen występuje w licznych kosmetykach przeznaczonych do stosowania na skórę (np. Vichy Liftactiv Collagen Specialist, L'biotica kolagenowe płatki pod oczy).

Spis treści

Jakie właściwości posiada kolagen?

W jakich wskazaniach stosowany jest kolagen?

Kolagen w pożywieniu

Czy kolagen może być wegański?

Czym różni się kolagen typu 1 od kolagenu typu 2?

Co to znaczy, że kolagen jest hydrolizowany?

Kolagen z kwasem hialuronowym i witaminą C

Czy kolagen można stosować w ciąży?

Czy kolagen można stosować podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Źródła

Jakie właściwości posiada kolagen?

• Podstawową funkcją kolagenu jest łączenie ze sobą komórek oraz struktur organizmu - w związku z tym kolagen jest składnikiem budującym większość organów,

• substancja tworzy sprężyste rusztowania wokół narządów wewnętrznych, dzięki czemu chroni je przed urazami,

• posiada zdolność do wiązania wody, dzięki czemu zapewnia odpowiednie nawodnienie skóry oraz ciągłość jej procesów odnowy komórkowej, co wpływa na odpowiednią sprężystość, wygląd i kondycję narządu,

• ponadto sprzyja odbudowie tkanki łącznej, tworzy blizny oraz przyspiesza gojenie się ran,

• kolagen pełni również rolę w układzie odpornościowym, gdzie zapobiega przedostawaniu się toksyn i drobnoustrojów chorobotwórczych,

• dodatkowo zwiększa gęstość kości, umożliwia lepsze wchłanianie składników mineralnych oraz stymuluje aktywność komórek chrzęstnych,

• dzięki możliwości transportu aminokwasów, kolagen odżywia cebulki włosa oraz zapewnia jego prawidłowy wzrost.

W jakich wskazaniach stosowany jest kolagen?

Preparaty z kolagenem stosowane są w celu wsparcia układu kostno-stawowego. Poprawiają odporność na obciążenia mechaniczne chrząstki oraz wzmagają syntezę endogennego kolagenu w tkance chrzęstnej. Ponadto wykorzystywane są w terapii chorób zwyrodnieniowych stawów oraz kręgosłupa. Kosmetyki oraz suplementy diety z kolagenem stosowane są w celu wsparcia kondycji włosów, skóry oraz paznokci. Na rynku dostępne są również wyroby medyczne, przeznaczone do bezpośredniego podania kolagenu za pomocą iniekcji do stawu, w celu odbudowy uszkodzonej tkanki chrzęstnej.

Kolagen w pożywieniu

Kolagen znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego. Duże ilości tego białka znajdziemy w galaretkach na bazie żelatyny zwierzęcej, podrobach, a także przetworach mięsnych typu salceson.

W przypadku osób, które nie spożywają pokarmów mięsnych nie istnieją alternatywne źródła kolagenu w diecie. Jednakże produkcja białka może być wspierana poprzez uzupełnianie diety o związki wyjściowe do jego wytwarzania. Takimi produktami może być soja, nasiona roślin strączkowych, soczewica, algi morskie, słonecznik, płatki owsiane i ryż. Nie wolno zapomnieć również o produktach bogatych w witaminę C, a także zawierających siarkę (oliwki, czosnek).

Czy kolagen może być wegański?

Kolagen jest białkiem pochodzenia zwierzęcego, co oznacza że nie może być on traktowany jako produkt wegański. Aby uzyskać kolagen o pochodzeniu innym niż zwierzęce, np. z bakterii czy grzybów na drodze bioinżynierii genetycznej, konieczne są dalsze badania w tym zakresie. Produkty z tak wyprodukowanym wegańskim kolagenem nie są dostępne powszechnie dla konsumentów. Z kolei dostępne na rynku produkty określane jako „wegański kolagen” nie zawierają w swoim składzie tego białka, a jedynie związki wyjściowe, które są niezbędne do jego produkcji przez organizm.

Czym różni się kolagen typu 1 od kolagenu typu 2?

Kolagen typu pierwszego jest najczęściej występującym rodzajem kolagenu w organizmie. Substancja obecna jest w skórze, tkance podskórnej, a także w ścięgnach, tkance łącznej kości oraz w bliznach. Kolagen typu drugiego jest z kolei obecny głównie w chrząstkach stawowych i odpowiada za ich wytrzymałość oraz prawidłowe funkcjonowanie.

Co to znaczy, że kolagen jest hydrolizowany?

Hydroliza to reakcja chemiczna, która prowadzi do rozpadu substancji pod wpływem wody. Kolagen pod wpływem hydrolizy rozpada się na mniejsze cząstki (peptydy). Hydrolizowany kolagen wykorzystywany jest często w kosmetykach – jego rozmiary sprawiają, że przenika on przez barierę skóry oraz wnika do jej głębszych warstw.

Kolagen z kwasem hialuronowym i witaminą C

Aby zwiększyć skuteczność kolagenu, w preparatach z tym białkiem znajdują się również inne substancje wspierające budowanie oraz funkcjonowanie tkanki łącznej. Do takich substancji należy witamina C, która jest składnikiem niezbędnym w syntezie kolagenu. Podobną funkcję pełni również kwas hialuronowy, który jest jednym ze stymulatorów wytwarzania kolagenu.

Czy kolagen można stosować w ciąży?

Nie dysponujemy wystarczającą ilością danych odnośnie bezpieczeństwa stosowania kolagenu w trakcie trwania ciąży. Spożywanie tego białka wraz z pokarmem nie jest przeciwwskazane w tym okresie. Aby ocenić zasadność i bezpieczeństwo stosowania preparatów z kolagenem należy wcześniej skontaktować się z lekarzem.

Czy kolagen można stosować podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Nie dysponujemy wystarczającą ilością danych odnośnie bezpieczeństwa stosowania kolagenu w  czasie karmienia piersią. Spożywanie tego białka wraz z pokarmem nie jest przeciwwskazane w tym okresie. Aby ocenić zasadność i bezpieczeństwo stosowania preparatów z kolagenem należy wcześniej skontaktować się z lekarzem.

Źródła:

• „Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru” dr n. farm. Anna Nowicka-Zuchowska, mgr Aleksander Zuchowski

• https://www.medicalnewstoday.com/articles/vegan-collagen#availability

• https://wybieramykolagen.pl/Kolagen-weganizm-wegetarianizm

• https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/3016/Biopolimery-ISDMP-END%201.pdf?sequence=1