Szczepionka przeciw polio (poliomyelitis vaccine)

Szczepionka przeciw polio (poliomyelitis vaccine) to preparat stosowany w celu ochrony przed poliomyelitis, czyli chorobą Heinego-Medina - ciężkim zakażeniem wirusem polio, które może prowadzić do porażeń mięśni i trwałej niepełnosprawności. Szczepionki przeciw polio zawierają inaktywowane (zabite) wirusy, które nie mogą wywołać choroby, ale pobudzają organizm do wytworzenia odporności chroniącej przed zachorowaniem.

Szczepionki przeciw polio dostępne są wyłącznie na receptę w różnych wariantach składu. Preparaty stosowane u dorosłych i młodzieży występują w formie szczepionek skojarzonych, które oprócz polio chronią także przed błonicą, tężcem i krztuścem (np. Boostrix Polio) lub w innych kombinacjach zależnych od wskazań. W szczepieniach niemowląt stosuje się wieloskładnikowe preparaty 5w1 i 6w1, m.in. Hexacima czy Hexyon, które oprócz polio zapewniają jednoczesną ochronę przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, WZW B oraz Hib. Szczepionki te są podawane zgodnie z oficjalnym Programem Szczepień Ochronnych.

Spis treści

Jak można zarazić się polio?

Objawy i możliwe powikłania poliomyelitis

Jak działa szczepionka przeciw polio?

Na co stosowana jest szczepionka przeciw polio?

Gdzie można zaszczepić się przeciw polio?

Czy szczepionka przeciw polio jest refundowana?

Jakie są rodzaje szczepionek przeciw polio?

Jak stosuje się szczepionkę przeciw polio?

Jakie są działania niepożądane szczepionki przeciw polio?

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw polio?

Czy szczepionkę przeciw polio można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Czy szczepionka przeciw polio jest bezpieczna?

Czy szczepionka przeciw polio może wywołać chorobę?

Czy szczepionka przeciw polio jest obowiązkowa?

Źródła

Jak można zarazić się polio?

Do zakażenia wirusem polio dochodzi najczęściej drogą fekalno-oralną, czyli poprzez kontakt z zanieczyszczonymi rękami, przedmiotami, wodą lub żywnością. Wirus może przenosić się także podczas bliskiego kontaktu z osobą zakażoną, zwłaszcza w warunkach niewystarczającej higieny. Do zakażenia dochodzi głównie w miejscach o niskich standardach sanitarnych, jednak ryzyko może występować również u osób podróżujących do regionów, gdzie poliomyelitis nadal występuje.

Objawy i możliwe powikłania poliomyelitis

Objawy zakażenia wirusem polio są często nieswoiste i mogą przypominać inne infekcje wirusowe. Najczęściej występują: niewysoka gorączka, ból głowy, osłabienie, ból gardła, nudności lub wymioty oraz sztywność karku i pleców. W cięższych przypadkach choroba może prowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, uszkodzenia komórek nerwowych, a w konsekwencji do trwałych porażeń mięśni, a nawet zagrożenia życia. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania tym powikłaniom jest szczepienie ochronne.

Jak działa szczepionka przeciw polio?

Szczepionka przeciw polio zawiera inaktywowane (zabite) wirusy poliomyelitis, które nie mogą wywołać choroby. Po podaniu pobudzają układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał, które chronią przed zakażeniem wirusem polio. Dzięki temu organizm potrafi szybko rozpoznać wirusa i zapobiec rozwojowi porażennej postaci choroby.

Na co stosowana jest szczepionka przeciw polio?

Szczepionka przeciw polio stosowana jest w profilaktyce poliomyelitis, która jest groźną chorobą wirusową, mogącą prowadzić do trwałych porażeń mięśni. W Polsce szczepienie przeciw polio jest obowiązkowe w ramach Programu Szczepień Ochronnych i obejmuje niemowlęta, dzieci oraz kolejne dawki przypominające. W przypadku dorosłych szczepienie może być zalecane w szczególnych sytuacjach, np. podczas podróży do krajów, gdzie występuje ryzyko polio.

Gdzie można zaszczepić się przeciw polio?

Każda osoba dorosła może skorzystać ze szczepienia w aptece. Farmaceuta może wystawić receptę farmaceutyczną na szczepionkę, przeprowadzić kwalifikację do szczepienia oraz wykonać szczepienie bez dodatkowych opłat. Pacjent pokrywa wyłącznie koszt samej szczepionki, która nie podlega refundacji, dlatego jej cena może różnić się w zależności od apteki.

Czy szczepionka przeciw polio jest refundowana?

Szczepienie przeciw polio jest bezpłatne dla dzieci i młodzieży w ramach obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych. U dorosłych szczepienie jest zwykle odpłatne.

Jakie są rodzaje szczepionek przeciw polio?

W Polsce stosuje się wyłącznie szczepionki inaktywowane (IPV). Nie są już używane doustne szczepionki z żywym wirusem. Dostępne preparaty to głównie szczepionki skojarzone, podawane dzieciom 5-w-1 (np. Pentaxim) i 6-w-1 (np. Hexacima) oraz młodzieży i dorosłym 4-w-1 (np. Boostrix Polio).

Jak stosuje się szczepionkę przeciw polio?

Szczepionkę podaje się domięśniowo w dawce 0,5 ml, najczęściej w postaci preparatu skojarzonego. Niemowlęta otrzymują szczepionkę w ramach cyklu podstawowego, a dzieci - dawki przypominające zgodnie z kalendarzem szczepień. U dorosłych szczepienie stosuje się w razie potrzeby uzupełnienia odporności lub przed podróżą.

Jakie są działania niepożądane szczepionki przeciw polio?

Najczęściej występują łagodne reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ból, zaczerwienienie lub obrzęk. U niemowląt mogą pojawić się drażliwość, senność lub gorączka. Rzadko obserwuje się reakcje alergiczne lub przejściowe zaburzenia apetytu. Ciężkie działania niepożądane występują bardzo rzadko.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw polio?

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik szczepionki lub ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce szczepionki zawierającej komponentę polio. Szczepienie zwykle odracza się w przypadku ostrej choroby przebiegającej z gorączką; łagodne infekcje nie zawsze stanowią przeciwwskazanie.

Czy szczepionkę przeciw polio można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Szczepionka przeciw polio może być stosowana w ciąży, jeśli istnieje wyraźne wskazanie, np. konieczność ochrony przed podróżą do obszarów zagrożonych polio. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Preparaty IPV mogą być również stosowane u kobiet karmiących piersią.

Czy szczepionka przeciw polio jest bezpieczna?

Tak. Szczepionki IPV są stosowane od wielu lat i mają dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa. Ze względu na brak żywych wirusów nie mogą wywołać poliomyelitis ani zakażenia wirusem polio.

Czy szczepionka przeciw polio może wywołać chorobę?

Nie. Inaktywowane szczepionki przeciw polio nie zawierają żywego wirusa i nie są zdolne do wywołania choroby Heinego-Medina. Są uznawane za bezpieczne także u osób z obniżoną odpornością.

Czy szczepionka przeciw polio jest obowiązkowa?

Tak. Szczepienia przeciw polio są obowiązkowe dla dzieci w Polsce i realizowane bezpłatnie w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Dawki przypominające podaje się w dzieciństwie i wieku szkolnym. U dorosłych szczepienie jest zalecane w określonych sytuacjach.

Źródła

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego preparatu Hexacima.

2. Charakterystyka Produktu Leczniczego preparatu Hexyon.

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego preparatu Boostrix Polio.

4. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zaszczep-sie-w-aptece

5. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki-na-liscie-lekow-refundowanych/