Melatonina (melatonin)

Melatonina jest hormonem wytwarzanym naturalnie w ludzkim organizmie. Produkowana jest w szyszynce, a jej wydzielenie wzrasta w ciemności i maleje podczas ekspozycji na światło. Substancja bierze udział w regulacji rytmów okołodobowych, w tym rytmu snu i czuwania.

Preparaty z melatoniną wskazane są w przypadku problemów z zasypianiem oraz bezsenności i są dostępne w aptece bez recepty. Występują w postaci tabletek (np. Melatonina Lek-Am, Positivum Sen, Femitonina), kapsułek (np. Jasnum, Forsen Forte, Miralo Sen), kropli (np. Dicosen), a nawet żelek (np. ZzzQuil Natura, ZzzQuil Natura Melatonina o smaku mango i banana).

Spis treści

Jak działa melatonina?

Jakie właściwości posiada melatonina?

Kiedy stosuje się melatoninę? – melatonina na sen

Jak dawkować melatoninę?

Z czym nie łączyć melatoniny? – melatonina i alkohol

Czy dzieci mogą stosować melatoninę?

Czy melatonina jest skutecznym lekiem na koronawirusa?

Jakie są przeciwwskazania do stosowania melatoniny?

Jakie są skutki uboczne stosowania melatoniny?

Czy melatoninę można przedawkować?

Czy melatoninę można stosować w ciąży?

Czy melatoninę można stosować podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Źródła

Jak działa melatonina?

Melatonina jest hormonem, którego mechanizm działania polega na aktywacji receptorów dla melatoniny – MT1 oraz MT2. Wiązanie melatoniny z receptorami wiąże się z aktywacją licznych procesów fizjologicznych, odpowiadających m.in. za rytmy okołodobowe.

Jakie właściwości posiada melatonina?

• Melatonina bierze udział w regulacji cyklu snu i czuwania – jej zwiększone wydzielanie powoduje senność oraz zmniejsza temperaturę ciała,

• dodatkowo bierze udział w regulacji nastroju, procesach uczenia się i pamięci,

• reguluje aktywność immunologiczną,

• ponadto melatonina posiada właściwości antyoksydacyjne.

Kiedy stosuje się melatoninę? – melatonina na sen

Melatonina stosowana jest w terapii zaburzeń rytmu snu i czuwania. Podaje się ją w przypadku bezsenności, zaburzeń snu związanych z pracą zmianową lub zmianą strefy czasowej (jet lag), a także w zaburzeniach snu u osób niewidomych. Liczne badania wykazały, że melatonina może być skuteczna w leczeniu zaburzeń cyklu snu i czuwania u dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym, autyzmem i innymi zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego.

Jak dawkować melatoninę?

Dawkowanie melatoniny różni się w zależności od leczonej przypadłości.  W zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych, zaleca się aby przyjmować 2 - 3 mg melatoniny raz na dobę, po zapadnięciu zmroku, rozpoczynając od pierwszego dnia podróży. Leczenie powinno być kontynuowane przez 2 do 3 kolejnych dni po zakończeniu podróży.

W zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania związanych np. z pracą zmianową, zaleca się przyjmować 1 do 5 mg na dobę, na godzinę przed snem.

W zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania u osób niewidomych należy przyjmować od 0,5 do 5 mg melatoniny raz na dobę, około godziny 21:00-22:00. Dawkowanie to dotyczy też długotrwałego przyjmowania leku.

Przed rozpoczęciem terapii melatoniną należy zawsze zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania lub skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Z czym nie łączyć melatoniny? – melatonina i alkohol

Melatonina powinna być stosowana ze szczególną ostrożnością u pacjentów, którzy przyjmują preparaty zawierające w swoim składzie difenhydraminę, warfarynę, duloksetynę, escytalopram, pregabaline, alprazolam oraz sertralinę.  Stosowanie melatoniny z produktami, w których zawarta jest kofeina może zmniejszać jej działanie. Stosowanie melatoniny z alkoholem może osłabić jej działanie. Należy unikać łączenia melatoniny z alkoholem lub kofeiną.

Czy dzieci mogą stosować melatoninę?

Istnieje ograniczona ilość danych odnośnie bezpieczeństwa stosowania melatoniny u dzieci. Nie należy stosować preparatów z melatoniną u dzieci, chyba że lekarz pediatra stwierdzi inaczej.

Czy melatonina jest skutecznym lekiem na koronawirusa?

Istnieją przypuszczenia na temat tego, że wyższe stężenie melatoniny wpływa na zmniejszoną śmiertelność w wyniku zakażenia SARS-CoV-2. Teoria ta zakłada, że melatonina jako naturalny przeciwutleniacz niweluje wywołaną przez wirusy eksplozję cytokin prozapalnych oraz reaktywnych form tlenu. Niestety ilość wytwarzanej melatoniny zmniejsza się wraz z wiekiem, dlatego grupą szczególnie narażoną na śmiertelność w wyniku przebiegu zakażenia SARS-CoV-2 są osoby starsze. Melatonina hamuje również koronawirusy odpowiadające za programowaną śmierć komórek, które powodują znaczne uszkodzenia płuc. Ponadto melatonina blokuje inflamasomy, które są niezbędne do zainicjowania stanu zapalnego w płucach. Dodatkowo melatonina poprawia nawyki związane ze snem, zmniejsza stany lękowe i stymuluje odporność. Wiadomo również, że substancja zapobiega zwłóknieniu płuc po przebyciu zakażenia SARS-CoV-2.

Potrzebne są jednak dalsze badania, aby jednoznacznie potwierdzić skuteczność tej substancji w profilaktyce osób zdrowych oraz w leczeniu zakażonych pacjentów.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania melatoniny?

Melatoniny nie należy stosować, jeżeli u pacjenta występuje reakcja nadwrażliwości na substancję czynną lub jakikolwiek składnik preparatu. Należy zachować ostrożność podczas stosowania melatoniny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, u pacjentów z depresją, a także u osób z zaburzeniami czynności układu immunologicznego, z zaburzeniami hormonalnymi lub padaczką. Uważać należy również w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi i z zaburzeniami czynności nerek.

Jakie są skutki uboczne stosowania melatoniny?

W przypadku krótkotrwałego stosowania melatoniny działania niepożądane występują nielicznie i szybko ustępują. Najczęściej obserwowanymi skutkami ubocznymi stosowania melatoniny są bóle głowy, uczucie splątania, sedacja oraz obniżenie temperatury ciała.

Podczas stosowania melatoniny nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Należy pamiętać, że działania niepożądane mogą, ale nie muszą pojawić się u wszystkich pacjentów.

Czy melatoninę można przedawkować?

Uważa się, że melatonina jest bezpiecznym lekiem o niskim potencjale uzależniającym. Istnieje niewielka szansa na jej przedawkowanie. Nie należy jednak przekraczać zalecanych dawek leku, ze względu na wzrost ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych. W przypadku podejrzenia przedawkowania melatoniny należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Czy melatoninę można stosować w ciąży?

Ze względu na niewystarczającą ilość danych odnośnie bezpieczeństwa stosowania melatoniny podczas ciąży, nie zaleca się jej przyjmowania w tym okresie.

Czy melatoninę można stosować podczas karmienia piersią (podczas laktacji)?

Ze względu na niewystarczającą ilość danych odnośnie bezpieczeństwa stosowania melatoniny podczas karmienia piersią, nie zaleca się jej przyjmowania w tym okresie.

Źródła

• https://go.drugbank.com/drugs/DB01065

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Melatonina Lek-Am

• https://www.drugs.com/melatonin.html

• „Can melatonin reduce the severity of COVID-19 pandemic?” Alex Shneider, Aleksandr Kudriavtsev & Anna Vakhrusheva